|
|
 |
|||||||
| Bingöl Bingöl yöresi ile ilgili her çeşit paylaşımın yapılabileceği alan |
| Reklam Alanı |
 |
|
|
|
Seçenekler | Stil |
06-23-2008, 04:48
|
#1 |
|
Can Ayın Şairi |
Bingöl tarihçesi
 Bingöl'ün bilinen en eski ismi Cebel-cur dur. Cebel dag, Cur akan anlamindadir. Bu kelimenin zamanla Çabakçur seklinde telaffuz edildigi ihtimali kuvvetlidir. Zaten Çabakçur akan temiz su anlamina gelir. Evliya Çelebiye göre bu isim Büyük Iskender tarafindan verilmistir. Rivayete göre Büyük Iskender vücudundaki dayanilmaz agrilar için nice hekimlere bas vurdugu halde sifa bulamaz. Bunun üzerine Ab-Ul Hayat (ölümsüz hayat) suyunu aramaya baslar. Uzun aramalardan sonra kaynagi kendisi olmasa da o sudan içip dayanilmaz agrilardan kurtulur. Faydasini gördügü bu suya "Makdis lisani" üzerine cennet suyu anlamina gelen Çabakçur adini verir. Doktorlarina, sizlerin çare bulmadiginiz agrilarima Allah cennet irmaklarindan deva verdi. Burada benim adima bir kale yapin ve adini Çabakçur koyun demistir. Daha sonra çesitli kaynaklarda Mingöl olarak karsimiza çikar. Mingöl göller bölgesi anlamindadir. Mingöl kelimesi de zamanla halk tarafindan Bingöl seklinde telaffuz edilmis bin tane göl anlamindadir. Daha sonra Bingöl'e Çevlik denmistir. Bag bahçe anlamindadir. Bu ad günümüzde yöre halki tarafindan halen kullanilmaktadir. SELÇUKLULAR DÖNEMINDE BINGÖL 1243 Selçuklarin Kösedag savasini kaybetmesiyle Anadolu'da Mogol istilasi baslamis ve Bingöl Mogollarin istilasina ugramistir. "Dogudan gelen Mogol taarruzu karsisinda Harzemlilerden Bereket, Sarihan asiretleri, Cebellibereket'e Solhan asireti de ayni ismi tasiyan mintikaya gelmislerdir.Rivayete göre ordusu dagilan Harzemsah civar köylerden birine saklandigi bir sirada hariç bir köylü sahi görmüs ve yanina yaklasarak Ahlat'ta kardesimi öldüren (Harzemsah) budur diye onu kargisiyla öldürmüstür. Zazalar bundan sonra Sah'in yattigi bu yeri türbe ittihaz eylemisler ve Solhan asiretinin meskun oldugu köye de Harzemsah köyü denilmistir."(26) OSMANLILAR DÖNEMINDE BINGÖL 1514'de Yavuz Sultan Selim Bingöl'ün kuzeyini, Erzincan, Tercan ve Erzurum'u Osmanlilarin hakimiyetine sokmustu. Çapakçur beylerinden Süleyman Bey, Osmanlilarin egemenligini kabul ederek, Çapakçur(Bingöl) Osmanlilara geçti. "Çapakçur ve havalisi Süleyman Beye, diger kaleler de Ahmet beye düsmüstü. Osmanli himayesinde yasayan bu kardesler ilk zamanlarda iyi geçindilerse de sonralari aralari açildi. Ahmet Beyin tesebbüsü ile Bab-i Ali Süleyman Beyi ittiham etti ve hatta bir fermanla Süleyman Bey,Çapakçur'da idam edildi. Süleyman Beyin idamindan sonra oglu Maksut Bey Osmanli hizmetine girerek ve Kanuni ile Nehçivan seferine çikip Arap çayi önünde büyük yararliklar gösterdiginden kanuni pederlerinden Mevrus Çapakçur kalesini Maksut Beye,ocaklik namiyla tefviz eyledi." (45) Kanuni Sultan Süleyman Diyarbakir eyaletini teskil ettiginde Çapakçur'u Sancak olarak buraya baglamis. Bingöl Osmanlilar için önemli bir yere sahipti. Çünkü Bingöl Osmanlilarin Iran'a karsi yürüttügü mücadelelerde bir üs olarak kullanildigi gibi ekonomik bakimdan da önem arz etmektedir. "23 Mayis 1554'te Kanuni Sultan Süleyman Bingöl yöresinde idi.Göynük suyu boyundaki Hokhzik denilen yerde yeniçeriler Sultani büyük bir törenle karsiladilar. Çapakçur 1578 Sirvan'a asker gönderdi. Safeviler'e karsi bu sehir ve kaleyi korudu. "19.yüzyilin ikinci yarisinda eyaletlerin kaldirilmasindan sonra Çapakçur Bitlis Vilayetinin Genç sancagi içerisinde yer alan ve ayni adi tasiyan Kaza'nin merkezi oldu. V.Cuinet'e göre 19. Yüzyillarin sonlarinda Çapakçur 450 haneli 8 dükkanli bir firini olan meyve bahçeleri ve üzüm baglariyla çevrili küçük bir yerlesme yeri idi ve nüfusu da 1075 kadardi. Ayrica burada Sayak adi verilen kaba bir dokuma üretiliyor ve çevredeki yerlere gönderiliyordu."(48) Osmanlilar, 1914 yilinda I. Dünya savasi patlak verince Almanlardan satin aldigi gemilerle Ruslarin kara denizdeki Odesa limanini bombalamasi ile savasa girmis oldu. Ruslar Dogu Anadolu da hizla ilerlemeye basladilar. Bu hizli ilerleyisi esnasinda Bingöl'ü isgal ettiler. Bunlara karsi Kigi ve Karir daglarinda, Sigi bogazindan, Esek meydanina kadar uzanan alanda bir savunma cephesi kuruldu. Bu cephede o zaman herhangi bir asker yoktu. Tamamen halk tarafindan olusturulan Milis kuvvetleri bulunmaktaydi. Bu bölgedeki direnme hareketi Karirli Küçük Aga örgütlüyordu. " Karir daglarinda Küçük Aga oglu Mehmet Hulusi beyin emrinde olan Hormek milli alayi Karabas bölgesinde 3.Cibran alayi kumandani oglu Baba Beyin emrinde yarim alayi Sigi Bogazinda Gökdereli Seyh Serif'in emrinde olan Çabakçur ve Palu zazalarinda 1000 kisi ile Kigi'nin Sadilli asireti vardir. Solhan ve genç zazalari Esek meydani (Bugünkü seref meydani) cephesini tutmuslardi.(49) Çanakkale zaferinden sonra buradaki askeri birlikler süratle doguya kaydirildi. "2. Ordu komutani Ahmet Izzet Pasa karargahini Çabakçur'un Gazik köyüne kurmus. 2. Kol ordu komutani Faik pasa karagahini Sancak nayesinin Simsor köyüne kurarak ordu birliklerini Karir daglari, Haciyan bogazi ve Esek meydani cephelerine sevk etmistir.(50) Ahmet Izzet Pasa bu arada Dersimi Ruslara karsi harekete geçirmek istiyordu. Bunun içinde Hormek asireti reisi Küçük Agayi devreye soktu. Dersime giden Küçük Aga "bir ay içinde Dersim agalarinda yirmi dört asiret reisinin Ahmet Izzet Pasanin karargahina gitmeye ve hükümete dehalet etmeye muvaffak olmustur."(51) Bu basarisindan dolayi Ahmet Izzet Pasa Küçük Agayi ödüllendirmistir. Bu cephede yogun çarpismalar olmus. Rus birlikleri bir çok zaiyat vermistir. 1917 ekim devrimi ile Çarlik yikildi. Iktidara gelenler 1. Dünya savasindan çekildigini ilan ederek ordularini Dogu Anadolu bölgesinden çektiler. Vatan savunmasinda kanlarini dökerek sehit olan evlatlarini anmak ve gelecek nesillere intikal ettirmek için bunlarin anisina Kigi, Çanakçi köyünde Mürsel Pasa abidesi Karliova, Azizan köyünde Azizan abidesi Seref meydaninda Seref meydani Sehitligi abidesi dikilmistir. Bingöl toplam: 78 yerlesim yeri (68'i Alevi, 10'u karisik) Adakli ilçesi: 17 yerlesim yeri (11'i Alevi, 6'si karisik) Camlica (Hirçik), Saridibek (Körkan), Kabaçali (Pirican), Doluçayn Altunevler (Sirnam), Dolutekne (Yekmal), Sütlüce (Darebi), Akbinek, Cevreli, Aysakli, Mercan, Güngörsün (karisik), Baglarpinari (karisik), Gökçeli (karisik), Kozlu (karisik), Kusçimeni (karisik) Döslüce (karisik) Kigi ilçesi: 18 yerlesim yeri (16'si Alevi, 2'si karisik) Kigi Merkez (karisik, Aleviler çogunlukta), Alagöz, Asagi Serinyer, Acikgüney, Bilice, Baklali, Comak, Esme, Duranlar, Demirdös, Eskikavak, Ilbeyi, Kadiköy (karisik), Kutluca, Sirmaçek (karisik), Topraklik, Yazgünü , Yukari Serinyer Yayladere ilçesi 12 yerlesim yeri (11'i Alevi, 1'i karisik) Yayladere Merkez (karisik)(Saritosun, Hasköy, Haktanir mahalleleri Alevi'dir), Güneslik, Calikagil, Korlu, Günlük, Alinyazi, Gökçedal, Yaylabag, Batiayaz, Aydinlar, Bilekkaya, Catalkaya Karliova ilçesi 9 yerlesim yeri (9'u Alevi) Sarikusak, Sogukpinar (Gamisan), Kaynarpinar, Ilipinar (Cerme), Ciftlik, Tuzluca, Kizilçubuk, Yigitler, Kaynak Yedisu ilçesi 16 yerlesim yeri (15'i Alevi, 1'i karisik)) Yedisu Merkez (karisik, Aleviler çogunlukta), Akimli, Ayanoglu, Cicekli, Elmali, Eskibalta, Dinarbey, Dösengi, Güzgülü, Gelinpertek, Kabayel, Kasikli, Kosan, Yagmurpinari, Yesilgöl, Sampasa Merkez ilçesi 6 yerlesim yeri (6'si Alevi) Ortaçanak, Oguldere, Karapinar, Gözer, Dallitepe, Ekinyolu (Simsor) Adakli ilçesi: Cafran, Maskan, Harik (karisik), Serik (karisik) Kigi ilçesi: Cevreli (Balucuyan) Karliova ilçesi: Elmali, Kazani, Mezra Cevan, Gözele Yedisu ilçesi: Cerme, Cerkez (karisik), Kiliçderesi Canlar bulabildiklerim bunlar eklemek isteyn , bilen dostlar yazabilirler..  Bingöl- perisuyu  Bingöl- ılıca  solhan    kiğı'm   kiğı'm  kiğı'm  kiğı'm Konu EyLem tarafindan (06-23-2008 Saat 05:06 ) değistirilmistir.. |
|
|
| The Following 8 Users Say Thank You to EyLem For This Useful Post: | equlibrium (09-09-2008), Kul Seyyid (06-23-2008), |
|
06-23-2008, 05:15
|
#2 |
|
Can Ayın Şairi |
KİĞI Tarihi..
KİĞI TARİHİ HAKKINDA BİRKAÇ ŞEY
Genellikle ilçemiz Kiğı ile ilgili tarihsel,sosyal ve toplumsal yapısına göz atınca her zamanki gibi beylik laflarla bezenmiş basma kalıp resmi bir tarih anlayışı karşımıza çıkar. Kiğı bir kere bin yıllık bir tarihe sahip,çok eski ve önemli bir yerleşim yeridir.Çeşitli uygarlıklara kucak açmış,coğrafi konumu gereği(dağlık ve sarp kayalar üzerine kurulmuş olması,düşman istilası ve akınlarına karşı savunma açısından stratejik bir konuma sahipti.)bu yüzdendir ki Kiğı ve kalesi önemli bir yer ve medeniyetlerin buluştuğu önemli bir kavşak noktasındaydı.Değişik dönemlerde el değiştirerek günümüze kadar gelen Kiğı,aynı zamanda çok kültürlülüğün zenginliğini de içinde taşıyarak özellikle Osmanlı Dönemi’nde demir madeni ocakları ve önemli bir ticari merkez durumundaydı. Toplumların ve ulusların tarihlerine göz attığımızda hiçbir tarihçi tarafsız,yalın ve objektif bir tarih anlayışı sergileyememişlerdir.Ne yazık ki ülkemizde de resmi tarih anlayışı çerçevesinde bize sunulan tarihi gerçekleri yalın ve tam anlamıyla bize gösterme ve sergilemekten çok uzaktır.Şayet tarih yazmak tarihçilere bırakılsaydı,bugün bildiğimiz tarih bilinci ve kültürü daha farklı bir seviyede olurdu.Tarihi tarihçilere bırakmalı,zira her toplum,her devlet kendi resmi görevlilerine kendi tarihlerini yazdırırlar ki bu durum bugün resmi tarih anlayışı diye bilinen durum açığa çıkar. Günümüzde ilçemiz Kiğı ile ilgili resmi belgelere ya da devlet kurumlarının web sitelerine girdiğimizde ‘resmi’ söylemlerin dışına çıkmayan,tarihten çok ‘masalcı tarihçi’ lerin kaleme aldığı,hiçbir inandırıcılığı olmayan ‘büyüklere masallar’ dediğimiz cinsten yazılardır.Okullarda bizlere ders olarak anlatılan ezbere dayalı tarih bilinci devletin her kurumunda da karşımıza çıkmaktadır. Bakınız resmi tarih anlayışıyla ilgili Kiğı tarihinde hangi uygarlıklar var,hangileri yok ya da yok sayılmış.Sırasıyla bir göz atalım: -Hititler-Urartular-Persler-Araplar-Makedonlar-Moğollar-Sansaniler-Cenevizliler-Bizanslar-Akkoyunlular-Karakoyunlular-Selçuklular-Osmanlılar-Türkler… Bakınız tüm bu yukarda sayılan uygarlıklar (ki elbette vardır) ne yazık ki yüzyıllardır bu topraklar üzerinde yaşayan KIĞI’nın asli unsurları Osmanlılar , Kürtler ve Ermenilerin adı yok. Yani koca toplum yok sayılmış.Kiğı tarihini araştırırken Osmanlı dönemi dahil yakın tarih yeterince irdelenmediği gibi tamamen yok sayılması, aynı zamanda yüzlerce yıl birlikte yaşamış Türk –Kürt ve Ermeni dostluğuna saygısızlık adleder. Buda “güneşin balçık ile sıvanması” gerçekleri saklama gayreti sayılır. Ve resmi tarih masalları olup kendi söyler kendi dinlerler. Özellikle Osmanlı tarihinde Kiğı da kimler yaşamış toplumsal yapısını bazı belgeler ve verilerle anlatırsak sanırım bu döneme ayna tutmuş oluruz. Bir belgede Kığı ile ilgili şu paragrafı siz sunuyorum. “… Kiğı 16. yy. başlarına kadar Akkoyunların egemenliğinde kaldı. Bu dönemde yapılan en büyük eser Kiğı Camisidir. Cami 1401 yılında Kiğı hakimi Pir Ali bey tarafından inşa edilmiştir. Daha sonra 1413 yılında Pilten bey tarafından caminin eski minberi Hacı Recep isimli bir taş ustasına yaptırıldı. 1514 tarihinde Osmanlı ordusu Kiğı’yı ele geçirdi. 1515 tarihinde İdrisi Bidlisi’nin öncülük ettiği birlik (Not: İdrisi Bidlisi Kim olduğu belirtilmiyor) ile Erzincan ordusu (Kim Erzincan Ordusu?) Çapakçur’u işgal etmiş bulunan Sefevi ordusuna karşı harekete geçmek için Kiğıda toplandı. Kiğıdan yola çıkan ordu sefevi ordusunu bozguna uğrattı. Bu tarihten itibaren Kiğı Osmanlı hakimiyetine girdi. Erzurum vilayetine bağlı bir kaza merkezi olarak idare edildi. Osmanlı padişahlarından Kanuni Sultan Süleyman 1519 da Kiğıda gümüş mangır bastırdı. Yine Kanuni döneminde Avrupa seferlerinde kullanılmak üzere Kiğıdaki demir madenin de top gülleleri döktürdü. 19. yy. sonlarında (1880) Kiğı 15 fahri nahiye 217 köy ve 41.225 nüfustan oluşan bir kazadan ibaretti. İlçe merkezinde 1 Cami ve 2 Ermeni Kilisesi, 1 Rüştiye Mektebi, biri erkeklere biri kızlara mahsus 2 Ermeni mektebi, birkaç dükkan, han , Dabağhane , Mumhane,Bezirhane , Boyahane gibi birhayli imalathane vardı. Kiğı kazasının genelinde ise 17 Camii, 2 Medrese, 38 Ermeni kilisesi, 284 Değirmen , 10 Bezirhane,2 Dabağhane,1 Boyahane, 10 köprü, 95 çeşme mevcuttu. 1. Dünya savaşının başında 1905 de Kiğı dan bir tabur asker yemen cephesine gönderildi. 1926 yılında Erzincan’a Bağlanan Kiğı 1936 yılında Bingöl’ün il yapılmasıyla birlikte bu ile bağlandı…” Yukarıdaki verilerden de anlaşılacağı gibi Osmanlı döneminde 3 ayrı toplum var Kiğı da. Türkler, Kürtler ve Ermeniler. Okul ve ibadethane sayısına baktığımızda bu halkların birbirleriyle olan nüfus oranları net olarak ortaya çıkıyor. Şehir merkezinde bir Camiiye karşılık 2 Ermeni Kilisesi, Kığı genelinde ise 17 Camiiye karşın 38 Kilise ile nüfus oranın manzarası görülüyor. Düşünün ki camiiler var ama cami cemaatinin kimler olduğuna dair ayrıntılı bilgi yok. Ermeni kiliseleri rakamlarla belirtilmiş ama ne yazık ki ermeni cemaati ve toplumu yok sayılmış. Yüz yıllarca Osmanlı içinde huzur içinde yaşamış Ermeni-Türk yada Kürt Kiğılılara olan saygımızdan dolayı Kiğı tarihine küçük bir not düşme gereği duyduk. Dağlar,Kayalar ve Granitler üzerinde kurulu ,asırların yorgunu Kiğı 1. Dünya savaşının ilk rüzgarlarıyla renkleri ve toplumsal mozaği karartıldı. İttihatçıların saldırgan ve yok etme politikaları Kiğı’nın tarihsel kaderinin değişmesinde çok önemli rol oynadı. O yıllardan sonra Kiğı tarihsel,sosyal,ekonomik ve kültürel bir gelişme göstermediği gibi her geçen gün küçülerek eriyerek , yalnızlaşarak bugün ki durumuna gelebildi. Bölgede en çok göç veren ilçelerin başında gelen Kiğı adeta terkedilmiş terkedilmiş ve lanetlenmiş bir ilçe durumuna getirilmiştir. MEHMET ULUSOY (SIYABEND) |
|
|
|
| The Following 5 Users Say Thank You to EyLem For This Useful Post: | equlibrium (09-09-2008), moycan (06-26-2008), Perçem (09-19-2008), sâre kâl (08-04-2008), yoldaş06 (08-05-2008) |
|
06-23-2008, 10:52
|
#3 |
|
Can |
Kigı'lı arkadaslarım var zaten anlata anlata bitiremezler
güzel bir memleketin var Eylemcim 
Güneş doğar yeni bir gün için,
Güneş buluta, bulut yağmura Yağmur yağar çorak topraklar için Yağmur suya, su çiçeğe. Şimdi gitmek sadakattir, kalmaksa ihanet... iÇimdE öLen biRi vaR... Bu MaSKeLi BaLo Ve oNuN SahTe YüzLeRi.. |
|
|
|
|
08-03-2008, 22:41
|
#5 |
|
Yeni Üye |
degerli arkadasıma yapmıs oldugu paylasımdan dolayı tesekkur edıyorum ama sahsen bır kıgılı olarak kendı koyumu goremem benı uzdu kıgı - ilçesine bağlı tekbaş eskı ısmıyle tızvaz koyu zazadır ve dede koyudur soyısımlerı toluaydır ve kıgıdakı tek dede koyudur ceddım hacı kureyse baglıdır seyyıd suleyman dedenın yatırı vardır kıgıyı ıyı bılen bır ınsan koyumuzude ıyı bılır heralde ben dıkatlı bakadım tekrar paylasım ıcın cok tessekkur edıyorum saygılarımı sunuyorum
|
|
|
|
|
08-05-2008, 15:37
|
#7 |
|
Can Bizden Biri |
Umarım bir gün banada gitmek kısmet olur.
Eylem o kadar güzel görünüyor ki sen gittiğinde bizim içinde tadını çıkar...
KUCAK İSTİYORLAR GELİN ONLARA HEP BİRLİKTE KUCAK AÇALIM ... NE DERSİNİZ ? Duyuru : HAVUZ Hesabı açılmıştır... PTT Posta Çeki Hesap No : 5699968 Neşe GÜNDÜZ adına Banka Adı : AKBANK Hesap no : 82384 Şube kodu : 354 ( Mithatpaşa ) Ankara Neşe GÜNDÜZ adına [Only registered and activated users can see links. Click Here To Register...]
|
|
|
|
| The Following User Says Thank You to yoldaş06 For This Useful Post: | EyLem (08-26-2008) |
|
09-08-2008, 22:59
|
#8 |
|
Can Ayın Şairi |
  Konu EyLem tarafindan (09-08-2008 Saat 23:03 ) değistirilmistir.. |
|
|
|
| The Following User Says Thank You to EyLem For This Useful Post: | equlibrium (09-09-2008) |
|
09-08-2008, 23:05
|
#9 |
|
Can Ayın Şairi |
buda köyün en tatlı şeyi
doğduktan 4 5 saat sonra çekilşmiş bi resim  |
|
|
|
| The Following User Says Thank You to EyLem For This Useful Post: | equlibrium (09-09-2008) |
|
09-09-2008, 23:35
|
#10 |
|
Can Bizden Biri |
gerçekten harika bir güzelik saol eylem
arkadaşlar! dışarda birşeyler oluyor, farkındamısınız? uykuda olanları sarsın, uyandırın. çok yakında ışıklar kesilebilir. karanlıkta ne yapacaksınız? Herkes aynı şeyi düşünüyorsa,hiç kimse fazla bir şey düşünmüyor demektir.  |
|
|
|
| The Following User Says Thank You to equlibrium For This Useful Post: | EyLem (09-10-2008) |
|
| Bookmarks |
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtli üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
|
|
Benzer Konular
|
||||
| Konu | Konuyu Baslatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Alevilik Tarihçesi | Derman | Alevilik Tarihi | 6 | 10-04-2008 14:57 |
| Bingöl ve ilçelerinin tanıtımı | cetin aktas | Bingöl | 6 | 06-29-2008 01:35 |
| Kocaeli’nin Tarihçesi | cetin aktas | Turizm ve Gezi | 0 | 06-01-2008 22:40 |
|
Sponsored links
|
|||||||||
 |
|||||||||
hayal işte .. 
Normal
