Arjin Efruz

Dört element, bütün eski toplumlarda “ Evrenin kökeninde ne vardır?” sorusuna, felsefedeki sistemli şekle dönüşmeden önce de, aranılan yanıta verilen cevapların özetidir.

Elbette bu önemli soruya verilen yanıt, eski toplumlarca yapılan gözlemler sonucu oluşturulan bilgidir.

Bilgi henüz toplumsalken, yani en saf halindeyken toplumların inançlarına temel olan bir kaynaktı. Bu yüzden hemen bütün toplumlarda inançların merkezinde metaryalist bakış açısı vardır.

Bilgi ne zaman ki günlük yaşam içerisinden çıkıp, belli bir zümrenin egemenliğine geçmiştir; işte metafizik temelli tek tanrılı dinlerin doğumu da o zaman başlamıştır.

Aleviliğin kökeninde bu yüzden materyalist bakış açısı vardır. Çünkü Alevilik, köken olarak en eski toplumların o saf bilgisine kadar dayanmaktadır.

İşte, o eski toplumların evreni tanımlama ihtiyacı; evrenin kökeninde 4 elementin varlığına bağlamalarına neden olmuştur.

Anadolu'da aslen Anadolu halkının bilgi birikimi olan evrenin oluşumunda ateşin, suyun, havanın, toprağın etkili olduğu görüşü; sonraları düşünürlerce sistemli bir bilgi haline getirilmiştir.

Bu düşünürlerin ortaya koyduğu görüşler çok çok sonraları; Rönesans döneminde Batı dünyasının yaptığı atılım sonrasında modern felsefenin temelini oluşturmuştur.

Yani Şeyh Bedreddin'in söylediği gibi derya içindeki denizi bilmeyen balıklar gibiyiz biraz.



4 Element ve Miletos Okulu:

Elbette kendi coğrafyamız olduğu için Anadolu'nun antik çağlarındaki bir kentten, Miletos'dan çıkan ve yukarıda söz ettiğim gibi günümüz felsesinin ataları sayılan düşünürlerin konuya bakışlarına değineceğim.

Miletos şehri Luvilerce kurulmuş bir kenttir. Ve sözcüğün Luvi dilinde anlamı M(a)-Ela ve wanda sözcüklerinden oluşmaktadır. Ma, bildiğimiz gibi tanrıça'nın adıdır. Kentin adının anlamı Ana Tanrıçanın tapkı yoluna giden'dir. (Kaynak: Bilge Umar- Türkiye'deki Tarihsel Adlar)

(Anadolu'da birçok yöre ismi işgalleri sonrasında Helen Uygarlığınca Hellenleştirilmiştir. Miletos adı da MELAWANDA dının Hellen dilince söylenmesinden başka bir şey değildir.)

Arjin Efruz

Thales, dört element düşüncesinin bilinen ilk filozofu olmamakla beraber; o, bu düşüncenin bir ekol olarak ele alınmasına öncülük etmiştir. Onu, kendinden öncekilerden ayıran en temel nitelik budur.

Thales'i düşününce öncelikle onun gezgin yanını önemsemek gerekir. Kendisi bilindiği üzre zengin bir filoya sahip bir zeytinyağı tüccarıydı. Bu nedenle Mısır ve Babil'e uzun seyahatlarda bulunmuş ve en önemli ilgi alanı olan astronomi konusunda en temel düşünceleri bu sayede şekillenmişti. Çünkü gerek Mısır, gerekse Babil astronomi konusunda hayli ileriydiler ve Babilde güneş ve ay tutulması günler öncesinden hatasız bir şekilde hesaplanabiliyordu.

Thales'de bir keresinde güneş tutulmasını önceden hesaplamıştı. Ancak o, asıl evrenin temelinde ne olduğu yani evrenin oluşumunda nelerin etkili olduğu sorusu ile meşguldu.

Bu konu ile ilgili olarak anlatılan bir hikayeye göre Thales bir akşam evine giderken gözleri her zamanki gibi gökyüzünde, yıldızları seyrediyormuş. Birden bir çukura düşmüş, kendisi kilolu biri olduğu için de düştüğü çukurdan bir türlü hareket edemiyormuş. Onun imdadına bir köle kız yetişmiş ve filozofu düştüğü çukurdan yardım ederek çıkarmış. Ancak bu arada " Yıldızları görmek isteyen, ama ayağının dibini göremeyen bir adam" diye söylenmiş.

Güya, Thales bu olay yüzünden evrenin oluşumundaki temel etkeni merak etmişmiş.

Kuşkusuz söylenceler olayları daha eğlenceli hale getirse bile, çok az da olsa gerçeklik payları da vardır.

Thales, astronomdu ve hikayeye göre yıldızları merak ediyordu, bu yüzden ayağının dibindekini görmüyordu.

Oysa, dünya da o yıldızların içinde bulunduğu sistemin bir parçasıydı ve yıldızları merak eden biri, kuşkusuz bir gün gözlerini dünyaya da çevirecekti.

Thales de böyle yaptı ve evreni olulşturan en temel maddenin, gözle görülen herşeyin, olup biten tüm olayların oluşturduğu kaosun temelindeki en etkili birliğin nedeninin su olduğu sonucuna ulaştı.

Nasıl ulaşmasındı ki?

Su, buharlaşıyor; havaya dönüşüyor, sonra yağmur oluyor, yere düşüyordu. Bu, bir çevrim olak sürekli yineleniyordu.

"Sudan geldik, yine suya gideceğiz" düşüncesi zaten birçok mitolojik Babil öykülerinin temasını oluşturmaktaydı.

Thales, evrenin temelini su'yun oluşturduğu düşüncesine bağlı olarak dünyanın da suyun üstünde yüzdüğünü savlıyordu.

Arjin Efruz

Thales'in düşünce dünyasına azandırdığı en önemli olgu Arkhe kavramıdır. Arkhe, bir şeyin oluşumundaki ilk, başlangıç anlamına gelmektedir.

Miletos'da aynı isimde bir akarsu bulunmaktaydı. Thales, bu kavramın adını o akarsu'dan almıştır.

Thales'in Arke düşüncesinin temel özellikleri şöyleydi.

- Arkhe, maddi olan herşeydir.
- Herşey önce ondan çıkar, ilktir.
- Herşey yok olduğunda yine ona döner.
- Yok olamaz.
- Temel varlıktır. Kendisi olduğu gibi kalır. Değişen durumlardır.
- Herşeyde bulunan maddedir.

Arkhe düşüncesinin temel özelliklerine dikkatle bakarsak eğer; ilk özellik hariç diğer özelliklerden tek tanrılı dinlerin oldukça yararlandığını ve ilk özelliğin dışındaki tüm özellikleri soyut bir varlığa uyarlayarak; tanrı kavramını oluşturduklarını da görürüz.

Kul Seyyid

Alevî Öğretisi:

1)Dört öğe-Dört nitelik üzerine yapılanan, İlkçağ Atomculuğunun Ortaçağ’daki yeni bir yorumu olarak algılanan ve kendini mistik zeminde ruh tasarımı olarak dışa vuran öğreti.

2)Dört Kapı Kırk Makam
(Esat Korkmaz, A.B. Terimler Sözlüğü)


Dört öğe ateş, hava, su ve topraktır. Alevîlik öğretisinde DEVRİYE felsefesi olduğunu söylemiş ve uzun uzun yazmıştık. Bu ruh tasarımı kendini bu felsefede bulur. Vasat İnsan, Kamil olana dek yeryüzüne tekrar gelir gider ve bu ruh başka bir bedende forma girer. Bunun için bu öğreti İslam ile zıttır ve İslam’da yoktur.
Atomculuk hakkında kısa bilgi vereyim:


Atomculuk ve Demokritos:
Atomcu okulun kurucusu Miletuslu Leukippos idi. Atomcu felsefe gerçekte Empedokles felsefesinin mantıksal gelişimidir. Empedokles Parmenides’in varlığın yokluğa yokluğun varlığa geçişinin yadsınması ilkesini açık değişim olgusu ile uzlaştırmaya çalışmış, bu amaçla değişik oranlarda bir araya karışarak görgül nesneleri oluşturan dört öğeyi konumlamıştı. Leukippos ve Demokritos’a göre sonsuz sayıda bölünmez birimler vardır ki, bunlara atom denmektedir ve atomlar boşlukta devinim yani hareket halindedir. Boşluktaki devinimin bir başka etkisi büyüklük ve şekilde benzer atomların bir araya gelmeleridir, tıpkı bir eleğin darı, buğday ve arpa tanelerini bir araya ayırması, yada denizin dalgalarının uzun taşları uzunlar ve yuvarlakları yuvarlaklar ile bir araya yığması gibi. Dört ‘öğe’-ateş, hava, toprak ve su-bu yolla oluşmaktadırlar. Böylece boşlukta devinen sonsuz sayıda atom arasındaki çarpışmalardan sayısız dünya doğmaktadır.

Arjin Efruz

Seyyidim,

Katkın için teşekkür ederim. Ben bilseydim ki Esat Hoca bu konuya da el atmış, daha temkinli davranırdım.

karan

Size 4 elementin adaletin, hakkin, ve alevilikteki dar alaninin sembolu oldugunu soylesem,

4 elementin gunumuz amerika ve dunya devletlerinde polis, askeriye guvenlik ve adalet sembolu olarak kullandigini soylesem...

4 elementin kokeni ezoterizme dayanir ve su sekilde resmedilir;



4 Elementin birlesimi adalet sistemini olusturur. Bu ayni zamandada Hak olarak geçer. Bu yildiza ezoterik ekoller Sirus demistirler.

ISte peygamberlerin ve firavunlarin dogusunu haber veren yildizda budur...

Arjin Efruz

Sevgili Karan,

Anlamlı paylaşımların için teşekkür ederim.

Yeri gelmişken ezoterizm deyimini açıklamak yararlı olur.

Ezoterizm, bilginin bir takım semboller ile gizlenerek, bilginin zehirinden ehli olmayan kişileri korumak için oluşturulmuş kadim bir yöntemdir.

Ancak, aynı yöntemin tek tanrılı dinlerin yolunu açtığını düşünmekteyim.

Kul Seyyid

Güzel bir tanım.

bilginin zehirinden ehli olmayan kişileri korumak için

Üzerine düşünmek gerek..

Sevgiler

karan

Tam olarak degil.

Ezoterik inanç sistemi ile tek tanrili inanç sistemleri birbirleriyle bagdasmaz, benzesmez. Bu nedenlede biri diyerlerinin dogmasi için legal anlamda yol açmaz.

Tek tanrili dinler, ozelliklede son 4 kitapli din ezoterik inanç sisteminin bilgilerini çalarak kendi savunduklari kutsal dinin tanrisi tarafindan kitaplarina gonderilmis birer vahiy olarak gosterdiler. Bu dinler legal yolla degil, illegal yol ile yaptilar bunu. Ve bunu yaparkende degistirdilerde.

Bu nedenle, Ezoterik inanç sistemi bugunun var olan 4 semavi dininde temelidir.

Kemal

teşekkürler emeğine sağlık