hasan19

Günümüzde Yezidiler

Osmanlıların son zamanlarında 1912'de yapılan nüfus sayımında 37.000, 1923'teki sayımda 18.000 olarak tespit edilen Yezidilerin sayısı ülkemizdeki bazı çevrelerin baskılarından kaynaklanan göçlerden dolayı azalmış olup; günümüzde Türkiye'deki sayılarının iki-üç bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizde küçük topluluklar halinde yaşayan Yezidilerin büyük bölümü Güneydoğu Anadolu'da (Siirt, Batman, Şanlıurfa Viranşehir), bir kısmı da metropol kentlerinde yaşamaktadırlar. Dünya genelinde nüfuslarının birbuçuk milyon civarında olduğu tahmin edilen Yezidilerin, Irak'ta 600.000, Rusya'da 100.000, Gürcistan'da 100.000, Ermenistan'da 80.000, Suriye'de 20.000, Almanya'da 50.000, İran 'da 200.000 civarında nüfusa sahip olduğu; kalanının da Hindistan, Lübnan, İsviçre, Belçika, Estonya ve Ukrayna'da yaşadığı bilinmektedir.

Bugün yoğun olarak yaşadıkları Irak'ın kuzey illerdindeki Yezidiler, buradaki yerel hükumette de yer alıyorlar. İktidarı kimse ile paylaşmayı sevmeyen KDP, Bakanları arasına iki tane de Yezidi atamış durumda. Sayısal ağırlıklarından dolayı parlamenterler ve politikacılar bir oy deposu olarak görülen Yezidiler, bu yüzden biraz şanslı görünüyorlar. Barzani hükumeti bütün istek ve taleplerini yerine getirmeye çalışıyor.
Bütün bunların yanında Barzani'nin partisi olan KDP'nin hakim olduğu Kuzey Irak'taki yönetim politikasından bireysel bazda hiç de memnun değiller. Çünkü KDP yönetiminin ayyuka çıkan hırsızlık ve komisyonculuk olaylarını Yezidiler de doğruluyorlar. Hükumet nezdinde iş yapabilmek için kendilerinin KDP şeflerine yüzde 30 ila 40 arasında değişen bir kar payı vermek zorundadırlar.

Portreler

"Devlet bizi müslüman kürtlerden kurtardı"
Osmanlı'dan 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar ülkemizde güven içerisinde yaşayan Yezidilere yönelik toplumsal baskı ve dışlanmışlık bu dönemde başladı. Müslüman Kürtlerin, Yezidi Kürtlere baskılarını arttırması hatta bazı köylerde öldürmeye kadar varan olaylardan sonra başta Almanya olmak üzere Batı Avrupa'ya göçler başladı.
Askeri rejimin bu baskılara karşı yeterince önleyici tedbirler almaması ve Yezidi gençlerin de Avrupa'da yaşama arzularından dolayı göçler hız kazandı ve bir zamanlar Güneydoğu ve Hakkari'de onbinlerle ifade edilen Yezidilerin sayısı binlere düştü. Bugün sadece Viranşehir ve Batman'da sayıları 2000'i bulan Türkiye Yezidileri, Müslüman Kürtlerden oldukça şikayetçiler. Bunlardan biri de 76 yaşında olan Batmanlı Mustafa Gülen. Gülen, "kendilerini soydaşlarının elinden Türk askerinin kurtardığını vurgulayarak olay gününü şöyle anlatıyor:
"Komşu Derik köyünden bizden yardım için maraba istediler. Biz de bu taleplerini kabul ettik. Ancak Yatalak olan ağabeymin de gelmesini istediler. Ancak ağabeymin yürüme takati dahi yoktu. Ve olay burada koptu. Bizi dövmeye başladılar. Biz de karşılık verdik. Köyümüzden çıkıp gittiler. Ertesi gün sabaha karşı uyandığımızda köyümüzün etrafı sarılmıştı. Müslüman soydaşlarımız bize saldıracakları sırada Jandarma ve bir tabur asker bizim imdadımıza yetişti. Köyümüzü günlerce koruma altına aldılar.
Bu olay üzerine elimizdeki avucumuzdakileri satıp gençlerimizi Avrupa'ya gönderdik. Böylece artık toprağımızdan yavaş yavaş kopuş başladı."

Askeri baskılardan kaçtılar
78 yaşındaki Ferman Sazak ise benzer durumdan dolayı Türkiye'yi terk ettiklerini söylüyor. Sazak'ların hikayesi ise iç buran türden. Yezidileri, "Kürtçü" diye jandarmaya ihbar eden yine Kürtler oluyor. Ve bölgeleri günlerce güvenlik birimlerinin arama taramalarından geçiyor. Askeri rejimin getirdiği baskılara dayanamayan Ferman Sazak ve köylüleri soluğu Almanya'da alıyorlar. En büyük özlemi ise Tekrar köyüne geri dönebilmek. Gerçi bütün ölülerini getirip köyde gömüyorlar ama Köyleri de Müslüman Kürtlerin işgaline uğramış durumda.

"Batı bizi koz olarak kullanacak"
Batmanlı Şeyh Ali de Batı Avrupa'da yaşayan Türkiyeli Yezidilerden. "76 yılı kazasız belasız devirdim. Ama son 25 yıldır memleketimi özlemle yaşıyorum. Batman'da çocuklar liseyi bitirir bitirmez Avrupa'ya gittiler. Evde kimse kalmayınca, hanımı alıp çocukların yanına gitmek zorunda kaldık. Ama oradaki yaşantımız da yaşam değil. Açıkça ev hapsi yaşıyoruz. Ne bir şeyler paylaşacağımız bir komşumuz ne de tanıdığımız var. Maalesef bizim kardeşlerimiz olan Müslüman Kürtlerin sürgünü olduk."

Almanya'nın 25 yıldır kapılarını sonuna kadar açtığı Yezidilerin vatandaşlık taleplerini geri çevirme ve onları ülkeden geri çıkarma kararını nasıl değerlendirdiklerini sorduğumuz Şeyh Ali'nin cevabı şöyle:
"Bu işin altında siyaset var. Çeyrek yüzyıldır bizi bağrına basan bizlere kucak açan Almanya ne oldu da şimdi bizi sınırdışı etmeye çalışıyor? Bunda mutlaka Türkiye'ye yönelik bir hesapları vardır. Ama biz cemaatimizi bu siyasi oyunlardan uzak tutacağız."
Satanistlerle aralarında bir bağ olup olmadığı şeklindeki sorumuzu tepki vererek cevap veriyor:
"Biz şeytana tapmıyoruz. Biz Azazel'i en büyük melek olarak görüyoruz. Bizim inancımızda insan öldürmek yoktur. Satanistler ise savunmasız hayvanları öldürüyorlar. Her türlü kötü alışkanlıklar onlarda mevcut. Onların bizimle hiçbir ilgisi yok."

hasan19

27.4.2007
Anadolu'da Yok Olmaya Yüz Tutan Dini Topluluklardan: Yezidiler

(Ahmet Taşğın)
[Only registered and activated users can see links. Click Here To Register...]


I- Yezidilik ve Yezidiler

İran ve Mezopotamya'da yaşamış ve yaşayan dinlerin izlerinin ve tesirinin görüldüğü Yezidilik, hem ismi hem de tarihi açısından günümüze kadar tartışıla gelmiştir. Farklı birçok dinin etkisinde nasıl kaldığı, hangi aşamalardan sonra son şeklini aldığı konusu hala aydınlatılmayı beklemektedir. İleri sürülen tezler de meydana gelen bu senkretizmin açıklanmasında yoğunlaşmıştır.

Yezidiliğin bu isimle anılmasının nedeni de tam olarak ortaya konabilmiş değildir. Konu ile ilgili olarak öne sürülen görüşler şöyledir:

a- Yezd şehrine nispetle

b- İzed ve Yezdan kelimelerinden türetilmiş

c- Ezidi, İzidi ve İzdi ifadelerinden türetilmiş

d- Yezid b. Muaviye'ye nispetle

Yezidilerin menşei hakkındaki görüşlere gelince:

a- Haricilerden Yezid b. Enise tarafından kurulan bir topluluktur.

b- Yezid b. Muaviye'nin kutsal bir kişi olduğuna inanan bir topluluktur.

c- Ezd ve Yezdan kelimelerinden türetilmiş ve "tanrıya tapanlar" anlamında bu topluluğa verilen isimdir.

Yezidilik İnançları ve İbadetleri:

A- İnançlar

Yezidiliğin kutsal kitapları olan Mushaf-ı Reş ve Kitab-ı Cilve'de verilen bilgilere göre Yezidiliğin inanç esasları şöyledir:

Tanrı inancı: Zaman ve mekan ile sınırlı olmayan, bütün her şeyi yaratan bir tek Tanrı inancı vardır. Bu Tanrı yarattığı her şeyi idaresi altında tutar ve yönetir.

Melek inancı: Melek inancı, Yezidilik inançlarının önemli bir kısmını teşkil eder. Melek inancının önemli bir mevkiini de Melek Tavus inancı oluşturur.

Melek tavus hiçbir şey yokken vardı. Melek Tavus, Tanrının katından mütemadi olarak Yezidilerin sıkıntılarını gidermek ve onlara yardım etmek için yeryüzüne gelir.

Tanrı, otuz bin melek yarattı ve bu otuz bin melek kendisine kırk bin sene ibadet etti. Daha sonra onları Melek Tavus'a emanet etti ve onları göklere çıkardı.

Tanrı, Adem ve Havva'yı yaratacağı zaman meleklere: "Ey melekler! Adem ve Havva'yı yaratacağım. Adem'in soyundan Şehid b. Cerra'yı yaratacağım. Onun soyundan gelenler, Melek Azrail'e yani Melek Tavus'a saygı gösterecek ve hürmet edecektir.

Tanrı Adem'i yaratır ve cennete kor. Adem cennette yüz yıl bekler. Yüz yıl geçtikten sonra Melek Tavus, Tanrıya: "Eğer Adem bu meyveden yemez ise nesli nasıl çoğalır?" diye sorar. Tanrı da ona: "Emir ve komutayı sana bıraktım" der. Bunun üzerine de Melek Tavus Adem'e gelerek: "Bu meyveden yedin mi?" diye sorar. Adem: "Hayır, Tanrı bundan yememi yasakladı" der. Melek Tavus'un da ona cevabı "Buğdaydan ye, senin için daha hayırlı olur" şeklinde olur.

**

Tanrı haftanın her bir gününde ayrı bir melek yaratmıştır:

Pazar günü, Melek Azrail'i yarattı. Azrail, Melek Tavus'tur, Melek Tavus bütün meleklerin başıdır.

Pazartesi günü, Melek Derdail'i yarattı.

Salı günü, Melek İsrafil'i yarattı.

Çarşamba günü, Melek Mikail'i yarattı.

Perşembe günü, Melek Cebrail'i yarattı.

Cuma günü, Melek Semnail'i yarattı.

Cumartesi günü, Melek Nurail'i yarattı.

**

Kitap inancı: Yezidiliğin iki tane kutsal kitabı vardır: vahiy kitabı olan Kitabı Cilve ile yaratılışın, emir ve yasakların anlatıldığı Mushaf-ı Reş. Bu kitapların ne zaman, nerede, kim tarafından ve hangi dillerde yazıldığı tartışma konusudur.

Peygamber inancı: Tanrı insanlara elçi göndermeksizin doğrudan bilgi verebilir ve isterse onları doğru yola iletebilir. Aynı zamanda Melek Tavus Tanrının izniyle insanlara ve özellikle Yezidilere yol göstermek için Tanrının katından yeryüzüne iner.

Melek Tavus yeryüzüne insan şekline bürünmüş olarak gelir. Ayrıca peygamberler de gönderilmektedir. Kitab-ı Cilve ve Mushaf-ı Reş'te adı geçen peygamberler vardır. Bunlar; Adem, Şit, Nuh, Yunus, İsa ve Hasiye'dir.

Tenasüh inancı: Yezidilikte tenasüh inancı vardır. Kutsal kitaplardan biri olan Kitabı Cilve'nin bu inancı açık bir şekilde gösteren ifadesi şöyledir: "Eğer istersem öldürdüğüm kimseyi, ruhların tenasühü yolu ile bu dünyaya bir, iki veya üç defa gönderirim."

Yaratılış:

1- Evrenin yaratılışı: Kutsal kitapta açıklandığı üzere evrenin yaratılışı şöyledir: "Size evvelce yazdığımız gibi, yer ve gök yaratılmadan önce her yer sularla kaplıydı. Tanrı suların üzerinde bulunuyor ve yaptığı bir kayıkla denizler arasında geziyordu.

O vakit beyaz bir inci yarattı ve ona kırk yıl hükmetti, sonra inciyi kırdı ve ayağı ile tepti.

Ne şaşılacak şeydir ki, incinin uğultusunda dağlar, gürültüsünden tepeler ve dumanından gökler meydana geldi.

Tanrı, yeri ve göğü yedi kat, güneşi ve ayı yarattı. Sonra dağları, tepeleri ve gökleri dondurdu ve direksiz astı. Yeri ve onun yıkıntılarını kapattı ve eline bir kalem alıp yarattıklarını yazdı.

Sonra Fahrettin Enes'i, hayvanları, yırtıcı kuşları yaratarak onları hırkasının ceplerine koydu. İşte o zaman meleklerin refakatinde inciden çıktı.

Meleklerden Fahrettin inciye yüksek sesle bağırdı. Bunun üzerine inci dört parçaya ayrıldı. İçinden su çıktı ve deniz oldu. Dünya deliksiz yuvarlak oldu.

Tanrı Cebrail'i bir kuş şeklinde yarattı, dünyanın dört köşesini yapmak üzere gönderdi.

Sonra bir gemi yarattı ve gemiye otuz yıl bindi. Tanrı sonra gelerek Laleş'e oturdu ve dünyaya bağırdı.

Deniz dondu, dünya meydana geldi ve sallanmaya başladı. Cebrail'e incinin iki parçasını getirmesini emretti. Bir parçasını yerin altına diğer bir parçasını göğün kapısına koydu.

Sonra göğe güneş ve ayı yerleştirdi. İncinin kırpıntılarından gökyüzünü süslemek için yıldızları yarattı. Bunları gökyüzüne astı.

Yeryüzüne süs olarak meyve veren ağaçları ve bitkileri yarattı.

Sonra Ferş üzerinde Arş'ı yarattı.

2- İnsanın yaratılışı: Tanrı Kudüs'e indi. Cebrail'e toprak, su, hava ve ateş getirmesini emretti. Tanrı bunların karışımından ilk insan olan Adem'i yarattı. Ve kudreti ile ona ruh verdi.

Cebrail'e Adem'i cennete götürmesini ve orada buğday dışındaki yiyeceklerden yemesini ve fakat buğdaydan kati surette yememesini emretti. Adem burada yüz yıl kaldı.

Yüz yıl geçtikten sonra Melek Tavus, Tanrıya: "Eğer Adem bu meyveden yemez ise nesli nasıl çoğalır?" diye sordu. Tanrı da ona: "Emir ve komutayı sana bıraktım" dedi. Bunun üzerine Melek Tavus, Adem'e gelerek: "Bu meyveden yedin mi?" diye sordu. Adem: "Hayır, Tanrı ondan yememi yasakladı" dedi. Melek Tavus, ona: "Buğdaydan ye, senin için daha hayırlı olur" dedi.

Adem buğdaydan biraz yedikten sonra karnı şişti, ıstırap çekmeye başladı. Melek Tavus, onu cennetten çıkardı. Kendisi Tanrının katına; göğe çıktı.

Adem'in vücudu sıkıştı. Çünkü Adem'in vücudunda atıkları dışarı atacak hiçbir organ yoktu. Sonra Tanrı, bir kuş gönderdi. Kuş, gagalamak suretiyle bu organı açtı. Adem de buğdayın neden olduğu atıkları attıktan sonra rahatladı.

Cebrail Adem'e yüz yıl görünmedi. Bundan dolayı Adem yüz yıl üzüldü ve ağladı. O zaman Tanrı, Cebrail'e Havva'yı yaratmasını emretti. Cebrail de Adem'in sol koltuğunun alt kısmından Havva'yı yarattı.

Bütün hayvanlar yaratıldıktan sonra, Adem ile Havva arasında, "evlat babadan mı, yoksa anneden mi meydana gelir?" şeklinde bir tartışma çıktı. Çünkü onların her biri nesillerinin biricik kaynağı olmak istiyordu. Bu tartışmaya onların hayvanların kendilerine benzeyen yavruları yavrulamak için çiftleştiklerini ve ortak ilişkilerini görmeleri neden oldu.

Uzun bir tartışmadan sonra her biri tohumlarını bir testi içine akıtıp ağzını kapayarak kendi mühürleri ile mühürlediler ve dokuz ay sonucu beklediler.

Dokuz ay geçtikten sonra testiyi açtılar. Adem'in testisinde bir kız ve bir erkek çocuk vardı. İşte Yezidiler, Adem'in testisinden çıkan bu kız ve erkek çocuğun neslinden türemiştir.

Havva'nın testisinde ise bir takım çürük haşarat vardı ve bunlar pis kokular yayıyordu.

Tanrı, bu çocukları beslemesi için Adem'e iki meme verdi.

Bundan sonra Adem ile Havva cinsel ilişkide bulundular. Havva bu ilişkiden bir erkek ve bir kız doğurdu. Yahudiler, Hıristiyanlar, Müslümanlar ve diğer dinler ve mezhepler hep bunların neslinden türedi.

Yasaklar:

Yezidilikte şunlar yasaklanmıştır:

"Marul, çünkü adı, peygamberlerimiz Hasiye'nin benzer.

Börülce yemeyiz, koyu mavi renk giymeyiz ve Yunus nebiye hürmetimizden de balık yemeyiz.

Geyik etini de yemeyiz; çünkü geyik peygamberlerimizden birinin koyunu idi.

Dini önderlerden Şeyh ve talebesi Melek Tavus'a hürmeten horoz eti yemezler. Onun sureti horozdur.

Şeyh ve talebesi kabak yemezler.

Ayakta işemek, oturarak elbise giymek, tuvalette konuşmak ve umumi hamamlarda yıkanmak haramdır.

Şeytan kelimesini ve buna benzeyen "kaytan", "şad", "şer", "melun", "lanet" ve "nal" gibi benzer kelimeleri telaffuz etmemiz yasaktır."

B- İbadetler

Yezidilerin "Qawl" adını verdikleri ve günlük olarak yaptıkları duaları vardır. Bütün kutsal metinlere "Qawl" denir.

En önemli dualardan birisi: Güneş doğarken ve batarken olmak üzere günde iki kez yapılır. Bu duaya başlamadan önce eller, yüz ve ayaklar yıkanır. Seccade üzerinde veya temiz bir yerde ayakta durur vaziyette güneşe dönülür, eller önce göbek hizasında bağlanır, sonra kaldırılır, eller açık, el ayaları gökyüzüne bakar şekilde tutulur ve dua okunur. Dua bittikten sonra eller diz kapakları üzerinde olacak şekilde belden eğilmek suretiyle rüku yapılır. Bu eylem üç kere tekrarlanır. Dizler yere konur secdeye gidilir ve alın yere konulur, yer öpülür. Bu eylem ise iki kez tekrar edilir. Secde yapılan yerde diz üstü oturularak eller açık, el ayaları gökyüzüne bakar şekilde dua edilir. Böylece dua tamamlanmış olur.

Aralık ayının ilk Salı, Çarşamba ve Perşembe günlerinde oruç tutulur. Oruç, sabahtan akşama kadar hiçbir şey yememek, içmemek ve cinsel ilişkide bulunmamaktan ibarettir. Din adamları ise yazın ve kışın olmak üzere seksen gün oruç tutarlar.

Hac için Ekim ayının ilk haftasında Adi b. Müsafir'in kabrinin bulunduğu Laleş'e gidilir.

Din adamı sınıfı dünya ile meşgul olmaz. Bu sınıfın geçimini müritler, zekat ve sadakalarıyla karşılar.



Kuran’da ‘Nusaybin Cinleri’ Konusu-1

Kuran’da ‘Nusaybin Cinleri’ Konusu-2

Kuran’da ‘Nusaybin Cinleri’ Konusu-3

Kuran’da ‘Nusaybin Cinleri’ Konusu-Kaynakça

'Kurban'ın Kökeni ve ... “Eski Harran’da...Kurban"

Kadın Takıları ve Dövme

Tarihi Harran Evleri Korumaya Alınmalı

Sumerlilerden Yahudilik,Hıristiyanlık Ve Müslümanlığa-7

Sabiiler'in inançları hakkında...





Yezidiler

Mardin, Midyat... Dinler ve diller kenti

MAKALELERLE MARDİN

Yezidi,Rum ve Ermeni ortodoks dinlerinde bazı kutsal/yasak yiyecekler

Tapınagın Tarihçesi

Tarihsel bakımdan Ortadoğu- EY İsrail,Sus ve Beni Dinle-2



Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta/önaçıklama

“Tükürmek ile Dini inanç” Bağlantısı



Marul Yeme Yasak veya Gereği ...

Murat Belge,Hıristiyanlık ve Yuhanna

Hayvan-Bitki totem adları ile Tanrı-ça adları arasındaki ilişkiler



Yıldız, Dünya, Adam

Eski tabletlerde 'Tanrı'-'Yıldız' çiziminin Anlamları...

Erken Resim-yazı çizimlerinde Gök, Yer, Adam Ve Kadın.



Yıldız, Dünya, Adam

Summer,Sümer,Şummeru kavramları...

Dinsel Yazında ‘Yer’, ‘Gök’ :"Sümer ve Akad"

Yazinin Gelisme Sureci

Araguaya Desenleri Ve Yildiz Ciziminde Tanri Anlami

“Karabasli”lar ve Lu çizimi

Kızılbaş kavramı ve Erkek Başörtüsü 'Keyfiye'

Yıldız çiziminin ve "Somun" Ekmegin Kaynakları....

Renk'lerin Din Ve Bayraklardaki Yeri



Kutsal Kitaplarda ‘Gök’ Kavramı-1

Kutsal Kitaplarda ‘Gök’ Kavramı-2

Kutsal Kitaplarda ‘Gök’ Kavramı-3

Kutsal Kitaplarda ‘Gök’ Kavramı-4





‘Cin Topluluğu’ ve ‘İnsanoğlu Topluluğu’

Biz Şeytanı Böyle Bilmezdik
Zerdüştilik, Mazdaizm, Ahura Mazda

ZERDÜŞTÇÜLÜK VE ZERDÜŞT (AVESTA) -1
Fethullahçılıkta "Sulu Göz"ün Yeri...


Avesta Üzerine Ön Açıklama
Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-Giriş
Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-1

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-2

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-3

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-4

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-5

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-6

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-7

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-8

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-9

Zerdüşler’in Kutsal Kitabı Avesta-10