İşcanbaba

20.12.2008 tarihinde, Denizli Sarayköy ilçesi Uyanık Köyünde ki Cem ayinin sonrası, yanımızda Denizli li dostlarımız ve Sultan ana ile Kazak Abdal Türbesini ve dergâhını ziyarete gittik,



Denizli Hozan yolu üzerinde 2 km içeride giriliyor, yol sıkıntılı, bir kısmı çamur, bir kısmı ise, çakıllar dökülerek düzeltilmeye çalışılmış

Yukarı Tekke Mevkii’nde MESKEN/MEKÂN tutan Kazak Abdal’ ı önce kısa bir tanıtma sonrası bu ziyaretimi yazayım.



“Romanya Türklerindendir. On yedinci yüzyılda yaşadığı sanılan bir ozandır. Şiirlerinin bir kısmı hiciv örnekleriyle doludur. Dili yalın ve sadedir. Rahat okunur. Şiirleri güncelliğini halen korumaktadır.

Kazak Abdal'ın, Bektaşi gelenekleri içinde, yaşam öyküsü ilgi çekicidir. Bu öykü Turgut Koca'nın Bektaşi Şairleri ve Nefesleri kitabında şöyle anlatılmaktadır:
''Rus Çarı'nın kızı bir çocuk doğurur. Fakat bu çocuk, annesinden süt emmez. Bu duruma ne hekimler, ne de papazlar çare bulamazlar. Sonunda Deliorman dergâhından, Rusya'dan Tuz parası almak üzere gelen Demir Baba'ya: ''Sen keramet ehli bir azizsin. Bu çocuğu tutulduğu hastalıktan kurtar.'' diye yalvarırlar. Demir Baba da: ''Bu çocuğun süt emmesini sağlar isem, tekkeme nezreder misiniz?'' der. Kabul ederler. Demir Baba çocuğa: ''Em!'' der. Çocuk, anasının memesini emer. Delikanlılık çağına erince, Demir Baba dergâhına gönderirler. Böylece Demir Baba, çocuğu evlat edinir. Adını Ahmed kor. Bu çocuk daha sonraları Balım Sultan'a giderek, el alır ve adı da ''Kazak Abdal'' olur''. Söylence böyle bitiyor. (Türkü Sitesi)”





Benim pirim Hacı Bektaş Veli'dirPirim piri Şâh-ı Merdân Ali'dirSeyit Ali Sultan Kızıl Deli'dirMürsel Baba oğlu Sultan Balı'dır Bu deyişi ile de, YOL süreneğini söylüyor, “Kazak Abdal'ın Romanya Türklerinden olduğu söylenmektedir. Hayali bir resmi de yapılmıştır. Bir şiirinden ise asıl adının Ahmet olduğu anlaşılıyor. Kendine özgü ve gerçekçi bir bakışı vardır. Ali sevgisi Ali'de Tanrı'nın dile geldiği, görünüş alanına çıktığı, onun insan biçiminde tanrı olduğu inançla anılır, anlatılır.

Kazak Abdal'ın toplumsal kurumları, yerleşik inançları, gelenekleri yeren iki şiiri gü-nümüzde de değerini korumaktadır. Belli bir toplumsal düzenin oluşturduğu insanın alabildiğine yerildiği bu şiirler, yerginin ötesinde mizahi öğeler de taşır. Azmi'yi ve Kaygusuz Abdal'ı anımsatır. Ali de Tanrı'nın dile geldiğini görünüş alanına çıktığını söyler. Tanrı'yı insanlaştırır.

Yerici alaycı tutumu, güldürücü diliyle yobazlara, sofulara kulaktan dolma tutarsız bilgilerle bilgin görünmeye çalışan cahillere ses kalabalığı ile başkalarını susturmaya çalışanlara şiirlerinde sataşır, onların olumsuz yanlarını sergiler. Aslında şiirleri açıktır, yoruma gerek duymaz. Yerginin içinde gerçeği sunar. Kimlere çattığını açıkça söyler. Türküyurdu.com”



Eşeği Saldım Çayıra
Otlaya Karnın Doyura
Gördüğü Düşü Hayra
Yoranın Da Avradını





Münkir Münafıkın Soyu
Yıktı Harap Etti Köyü
Mezarına Bir Tas Suyu
Dökenin De Avradını



Derince Kazın Kuyusun
İnim İnim İnilesin
Kefen Dikmeye İğnesin
Verenin De Avradını



Dağdan Tahta İndirenin
Iskatına Oturanın
Hizmetini Bitirenin
İmamın Da Avradını



Müfsidin Bir De Gammazın
Mali Vardır Da Yemezin
İkisin Meyyit Namazın
Kılanın Da Avradını



Kazak Abdal Nutk Eyledi
Cümle Halkı Dahleyledi
Sorarlarsa Kim Söyledi
Soranın Da Avradını

BU deyişi ile, Softaları hicivleyen Kazak Abdal,



Ormanda büyüyen adam azgını
Çarşıda pazarda insan beğenmez
Medrese kaçkını softa bozgunu
Selam vermeğe dervişan beğenmez

Alemi taneder yanına varsan
Seni yanıltır mes'ele sorsan
Bir cim çıkmaz eğer kamını yarsan
Camiye gelir de erkan beğenmez

Elin kapusunda kul kardaş olan
Bumu sümüklü hem gözü yaş olan
Bayramdan bayrama bir traş olan
Berber dükkanında oğlan beğenmez

Dağlarda bayırda gezen bir yörük
Kimi timarlı sipahi kimi serbölük
Bir elife dili dönmiyen hödük
Şehristana gelir ezan beğenmez

Bir çubuğu vardır gayet küçücek
Zu'mu fasidince keyif sürecek
Kırık çanağı yok ayran içecek
Kahveye gelir de fincan beğenmez

Yaz olunca yayla yayla göçenler
Topuz korkusundan şardan kaçanlar
Meşe yaprağını kıyıp içenler
Rumeli Yenicesi duhan beğenmez

Aslında, neslinde giymemiş hare
İş gelmez elinden gitmez bir kare
Sandığı gömleksiz duran mekkare
Bedestana gelir kaftan beğenmez

Kazak Abdal söyler bu türlü sözü
Yoğurt ayran ile hallolmuş özü
Köyden şehre gelse bir Türkün kızı
İnci yakut ister mercan beğenmez


Bu deyişinde de yine, Kendini beğenmiş, softa kılıklı insanlara yönelik eleştirisel bir şiiridir.


Yukarı Tekke mevkiinin de yer tutmuş olan Türbe ve dergâhı, son tekke Babaları tarafından korunmakta, dağ yamacında olan bölgede sadece Türbedarları oturmaktalar, hemen göze ilk çarpan Türbedarın oturduğu ev ve yanında farklı amaçlarla kullanılan bina ve barakalar var,

EV sakinleri ile selamlaştık, Türbeyi ve tekkeyi görmek istediğimizi söyledik, bizi güler yüzle ve hoş sefa ile karşıladılar, buyur ettiler,
Kazak Abdalın Dergahı ve Türbesi evlerin arka tarafında , oraya geçtiğimizde, Çatısı göçmüş, yan ve arka duvarları göçmüş, yıkılmış, ön yüzü ayakta duran bir virane ile karşılaştık, işte bu bina bir Dönem Dergah olarak kullanılmış.










Ön yüzü Dağın eteklerine doğru bakarken, dergâh araka yüzünü de, dağlara yaslamış,

Dergâhın hemen girişi bir geniş bir hol (Hayat) olup, yanlarından oda kapıları mevcut, girişte solda ilk oda, geniş olup, (yön tayinim iyi değildir, dilerim yanıltmam sizi) hemen karşı köşe (Güney batı) de MİHRAP bulunmakta ve üstünde Arapça yazı var, (Arapça Bilmediğimden ne yazar bilmem), yine yanında bir daire içinde Arapça bir yazı var.








Ön tarafa bakan duvarları sağlam, pencereleri ise harabe, karşı duvar yıkılmış ancak önceden oda olarak kullanıldığı izlenimi var, sonra uzun bir HOL geliyor,



Girişin Sağ yanı yine bir oda, sanırım Mutfak gibi kullanılmış, hemen karşısında bir ocak var, duvarlarında askılık çivileri durmakta, ön yüze bakan tarafı sağlam, çatı kısmı çökmüş, ,karşı duvarı sağlam ve yan odanın duvarları sağlam, arka tarafı çökmüş,









Binanın karşısında suyu akmayan bir çeşme bulunmakta,
Dergâh ihtiyacını karşılamak için DİBEK taşı da bulunmakta.



Dergâhın biraz ilerisinde Kazak Abdal ın Türbesi var, küçük bir kulübeyi andırmakta, her hangi bir yazı veya levha bulunmamakta, girişi yine küçük bir kapıdan olmakta, küçük bir penceresi var.




Türbenin eşiğine, sağ, sol, üstüne niyaz ederek içeri girip, Pir in kabrini ziyaret ettim,
Sandukası uzun ve devasa yapılmış, gerçekte boyu o kadar uzunuydu bilmiyorum, üstüne yeşil örtüler örtülmüş,



Sandukanın tavanı özel tahta oyma ile şekiller ile ve tahta tavan yapılmış.



Kabrinin baş kısmı (Yanılmıyorsam) Kuzey doğu tarafına çevrilmiş,

Tekrar Kazak Abdal ın kabrine niyaz edip, destur isteyip cıktık,




Pir in çevresi, Dervişlerinin bulunduğu bir mezarlık, en fazlada sanırım orda kalan sın BABA nın ailesine ait, BABALIM ailesine ait, biraz ilerisinde, yine bir TÜRBE var ancak bu türbenin kime ait olduğuna dair bir ibare yok yazı yok, bir bayan a Ana, Bacıya ait olduğu Sandukada ki, başörtüsünden anlaşılmakta, ancak Kazak Abdalın Türbesine göre daha özenli.

Hemen, hemen özellikle yeni tip kabirlerin başında bir Desti bulunmakta,

Yağışlı, yağmurlu bir günde, bir yol ulu sununun, pirinin kabrini ziyaret edip, (Alevi /Bektaşi dili ile söylersek) HAC edip, Teslim Abdal Türbesine varmak üzere Kazak Abdal’ın MEKÂNINDAN ayrıldık.

BÜLENT İŞCANOĞLU.

İşcanbaba

karan

Cok guzel, ornek olacak bir çalisma olmus. Emekleriniz için tesekkurler.

longuner

kazak abdalın dergahı ve türbesinin yolu ve yeri tanımlanırken bazı hatalar

olmuş ben direk google Earth koordinatlarını vereceğim

37º 41' 36,89" K 29º 09' 30,28" D

çıkmayı denedim fakat araba çamurda kaymaya başlayınca vazgeçtim

yukarda yaşayanlar var ben o koşullarda araba kullanmaya alışık değilim

işin gerçeği tırstım çünkü arabada 10 yaşındaki oğlumda vardı

yağmur mevsimi bitsin toprak kuruyunca çıkıp fotoğraflandırıp google Earth

yerleştireceğim

İşcanbaba

longuner

hayır yanlış anlamayın elbette çekimler doğru yerde yapılmış , yalnız honaz yolu

tanımlaması hatalı olmuş , doğrusu eski tavas yolu üzerindeki karataş köyünü geçince

yaklaşık 2 km. sonra sağa sapıp ulaşılıyor

longuner

kazak abdalın türbesinin olduğu arazi bababalım ailesine aittir ve bababalım ailesi pamukkale

turizm taşımacılık şirketinin sahibidir , dergaha kış aylarında bir soba kurup üç - beş odun

yaksaydılar o binalar çürümezdi , çökmezdi

İşcanbaba

Evet, Tanımın doğru can,

Yalnız o yolu bize Honaz yolu dediler, doğrusu senin dediğin olmalı,
Ordan da Tesli Abdal' varmıştık, Onun ziyaretide sitemizde mevcut.

İşcanbaba