Devrim06

KIZILBAŞ ALEVİLİKTE BEDEN (DON) DEĞİŞİMİ: HAKK’A YÜRÜME
Hakk’a Yürüyen Can İçin Erkân
Haşim Kutlu
Canin Rahat Ettirilmesi ve Rızalık Darı

KIZILBAŞLIKTA, Hakk’a yürüyen bir can için yapılan ilk işlem,
“bedenin rahat Ettirilmesi”dir. Bunu yukarıda açıkladık. Ancak Kızılbaşlıkta
esas olan canin ya da özün rahat ettirilmesidir. Çünkü, inanışa
göre can, ölümsüzlüğe yürüyüş halinde olacaktır. Geride bıraktıkları
beden içindeyken yaşamı boyunca, yaptıkları ve yapamadıklarından sorumludur.
Onun için, eğer, gerçek bir yol insani olarak yaşamış ve kendini
bilme kemaletine ermiş ise normalinde o, yaptıkları ve yapamadıkları
için yolun kurduğu Hak meydanlarında hep dar olmuş ve özünün aynasını
kendine tutmuştur. Yolculuk ani değilse eğer, son darını bizzat kendisinin
gördüğü yol insanlarının hem varlığı hem de çokluğu görülmüştür.
Ancak, yolculuk hazırlıksız yakalamışsa bu nasipsiz yolculuk doğru
olmaz.
Bu nedenle de yolculuğa çıkan her can için ayrımsız “Canın Rahat
Ettirilmesi” erkânı yürütülür. Buna “Rızalık Dar’ı” denilir. Bedenin rahat
ettirilmesinden sonra görülecek hizmetlerin hiç birisi bu erkân yürütülmeden
başlanmaz. can için rızalık alınmadan hizmet olmaz.

A. CAN İÇİN DAR MEYDANI:
Hakk’a yürüyen bir yol evladının son yolculuğu
için yürütülecek erkân, Pir ve Pir Ananın meydan almasıyla
başlar. Canın bedeni ilk terkinden sonra yapılan işlem bittikten sonra Pir
gerçek anlamda meydan açar. Bu meydan, Hakk’a yürüyen can için dar
meydanıdır. Can için dar meydanı açılmadan hiçbir işlem yapılmaz.
Geçmeden hemen belirtelim, burada yapılan dar ivedilik arz eden bir
dardır ve yolculuk hizmetlerinin yürütülmesine ilişkindir. Sözün gerçek
anlamıyla Rızalık Darı, üç ya da yedi gün sonra yapılacak olan erkândır.
Pir, Hakk’a yürüyen Canın başını gündoğumuna, ayaklarını günbatımına
gelecek şekilde çevrilmesini sağlar. Yatağından alınarak beden
yere konulur. Yukarıda da değindik. Buna “Bedenin Rahat Ettirilmesi”
denir.
Gündoğumu-günbatımı yönü “Evrensel Çark Nizamı”dır. İnsan da
dahil her şey, evrende, bu çark düzeni içinde doğuş alanına gelir ya da
“beden değiştirir”. Kadim anlayışta bu, “yerin okları göğün oklarıyla
Bir’leşti. Böylece ilk döllenme oldu ve ana rahminde doğuma durdu”
diyerek ifade edilirdi. Uygur dilinde bu oluşuma “Ozlaşma” denirdi.
Kadim Kürt Kızılbaşlığında ise aynı ifade; “orada gök gürledi biz onun
ışığından doğduk” diye anlatılmaktadır. Kadim hiyeratiklerde ve kutsal
metinlerde, sarmal olarak üç kıvrım yapmış ve en içteki halkanın ortasına
yerleştirilmiş üç adet yumurtanın bulunduğu yılan betimlemeleri, bu
anlatımın ifadesi olarak yazılmış damgalardır. Şimdiler de “Hak/tan
gelip Hakk’a gitme” olarak tanımlanan bu yolculuk, yine bir çark düzeni
içinde, yeni bir bedende doğuşa gelmek üzere eski bedeni terk edecektir.
Çark nizamına uygun olarak beden rahat ettirildikten sonra Pir ya da
Pir Ana oradaki hazır canları erkâna davet eder: “Gerçeğe Hü! Edep-
Erkân Canlar!” der. Hazır bulunan kadın ve erkek bütün Canlar, “haremlik-
selamlık” gibi kendilerine ait olmayan ayrımlara ve ayrılmalara
tabi olmadan “saf” olurlar. Sonra Hakk’a yürüyen canın anne ve babasının
adlarını vererek sorar:
“Zeynep ile Hıdır’ın çocukları, Ana Zeynep’ten vücut bulup cana
gelen, Aslı (ya da Mazlum), bugün bu bedeni terk edip Hakk’a yürümüştür.
Onun bu yolculuğunda menziline ulaşması için yani Hak ile
Hak olması için bu Meydandan Rızalık alması gerekmektedir. Hak
kapısı, Rızalık kapısıdır. Arılık duruluk kapısıdır. Yolumuzun Evladı
Mazlum’un (ya da Aslı’nın) didar görmesi için Dar olması zorunluluğu
vardır. Onun adına varsa müsahibi yoksa en yakını Dar olup
Mazlum (Aslı) için rıızalık almaya hazır mıdır?”
Yol-Erkân-Meydan, hiç kuşkusuz Hakk’a yürüyen canın dar’dan
indirilmesi için, erkândan geçmiş olup olmadığına bağlı olarak hizmet
yürütülmesini öngörür. Bu nedenle de Pir, Hakk’a yürüyen canın musahip
kardeşini “Rızalık Darı” için öncelikle meydana ister.
Ancak içinden geçtiğimiz tarihsel uğrak dikkate alınarak ifade etmek
gerekirse, hazır bulunan canlardan o anda oradaysa ve hazır ise müsahibi,
yok ise en yakını, Rızalık Darına durur. Pir rızalık için sorduğunda,
hazır olan can üç adım öne çıkar. Sağ el sol elin üzerinde olacak şekilde
çaprazlamasına, eller boyunda kemet edilirken, sağ ayak baş parmağı sol
ayak baş parmağını kapatacak şekilde ayaklar Bir’lenir ve Dar olunur.
Dar için böylece hazır olan can tercüman okur:
“Gerçeğe Hü! Tende ve canda kendini vareden Hakk’ın adıyla Bismişah
Allah Allah!.. Özüm dar’da, yüzüm yerde. Tenim tercüman,
canım kurban.. Hakk’a yürüyen müsahibim (ya da yakınım) Mazlum’un
(ya da Aslı’nın) Rızalık Darı’na durmaya niyet ettim. Ağlattığı
varsa güldüreyim. Incittiği varsa ne dilerse onu yerine getireyim.
Hakk’a yürüyen müsahibim (ya da yakınım) için meydandan rızalık
dilerim. Dilek bizim Hak nefesi meydan erenlerinindir derim Pirim”
Pir şöyle der:
“Gerçeğe Hü erenler! Hakk’a yürüyen can için dar olan ve rızalık dileyen
canımızı duydunuz. Hakk’a yürüyen can için bir diyeceği olan
varsa, meydan erenlerindir. Buyursun dile gelsin. Kimsenin diyeceği
yoksa veya şimdi söylemiyorsa bundan sonra da söylemesin. Ebediyen
ağzını mühürlesin. Canımız Hakk’a ve hakikate yolcu olmuştur.
Can gözü üzerimizdedir. Bu biline. Ardından kovu kaybet edilmeye”
Pir meydana sorusunu üç kere yineler. Hakk’a yürüyen Can için diyeceği
olan der. Alacağı olan alacağını orada ister. Vereceği olan vereceğini
canlar huzurunda orada verir. Erkân tamlandığında, Hakk’a yürüyen
canı ana adıyla anarak meydana üç kez sorar; “Gerçeğe hü erenler! Ana
Zeynep oğlu Mazlum canımızdan razı mısınız?”
Meydan “Razıyız” şeklinde karşılık verir. Üç kez yinelenen bu davet
bittiğinde Pir rızalık nefesi verir:
“Hak da sizden razı olsun canlar!.. Tende ve canda kendini vareden
Hakk’ın adıyla Bism-i Şah Allah Allah!..”
Meydanda hazır olan canlar el ele vererek Hakk’a yürüyen canın sağ
omuz hizasından sol omuz hizasına gelecek şekilde ayak ucunda halka
olur. Eğer bu erkân kapalı bir mekanda yerine getiriliyorsa içerde uygun
sayıda çiftin olmasına dikkat edilir. Çünkü el ele tutulan safta her can
yüz yüze olacaktır. Kimse kimseye arkasını dönmeyecektir ve arkada
kimse olmayacaktır. Pir “El ele! Yönümüz, Kabe’miz, kıblemiz can
cana, can didara. Ana Zeynep’ten doğma Mazlum (ya da Aslı) için Dar
olduk.” der. Ana adı üç kez tekrarlanır. Pir devam eder ve baş keser:
“Hal ile halleştik, özü öze bağladık Hakk’a yürüyen Canımız için yar
olup yarleştik. Eriyip arifler kazanında piştik.. Ya Hak, saklımız gizlimiz
yok. Sen bilirsin halimizi. Senden geldik sana döneriz. Binlerce
eskinin ve binlerce yeninin hakkı için bağışla bizi. Aramızdan ayrılan
canımız sana yolcu ettik.
Ya Hak! Üçlerin, beşlerin, yediler ile saf tutan Pirlerin; Onikilere
yeten ariflerin! Kırklara meydan, gönüllere rahman. Esirgeyen,
bağışlayan, besleyip büyüten, koruyup kollayan. Hak kapısı Naciye
hakkı için kapılarını ona aç. On yedi kemerbeste varan, Ondört Masum-
u Pak’a didar olan, can ile canana iman. Ezel ve ebed her haneye
mihman. Mazlumlar dergâhı Mansur hakkı için Dar’ını biz kabul
ettik, sen de et!
Rızalık kapısında durduk. Hurrem Ana bağında kerem aldık. Içtiği
doludan sana da sunduk. Seyit Nesimi, Pir Sultanı, Bedrettin de
gördük. Arşı rahmanlar anası Fadime Ana hakkı için aç kucağını.
Yüzümüz yerde özümüz darda, tenimiz tercüman. Işte budur sana
sunduğumuz kurban.
Haşim Kutlu’nun bu çalışması daha önce Almanya’da kitap
olarak basılmıştır. Bu çalışma ülkemizde yeterince tanınmadığı
için tümünü yayımlamak istediğimizi söylediğimizde
bizi kırmadı, eski bir çalışma olmasına karşın
dizi olarak yayımlamamıza izin verdi.
Haziran-Temmuz 2006
SERÇES¸ME
21
Dar olmuş didara cümlesi bir can. Sevgimiz dindir sevdiğimiz iman.
Yedi alem noktada oldu pinhan. Noktanın sırrına eren, çark edip pervaza
durdu Alem-i devran. Cem-i Semaha durdu insan. Ya Hak,
doğan ve doğuran hakkı için yoluna ışık ol, mekanına nur, yolculuğu
aydınlık, mekanı nur olsun. Gerçeğe hü!..”
Saf tutanların cümlesi “Yolculuğu aydınlık, mekanı nur olsun” diyerek
Pir nefesini karşılar ya da kısaca “Nur içinde olsun” diyebilir.
B. RIZALIK NIYAZI: Pir gülbankı bitirdiğinde Hakk’a yürüyen canın baş
ucuna “Dört Kapı hakkı için dört mum” delil olarak uyandırılır. Daha
önce uyandırılmış olan deliller sırlanır ve kaldırılır. Çünkü Kızılbaşlıkta
çocuklar dışında Hakk’a yürüyen can Dar’dan indirilmeden hiçbir hizmet
hak değildir. Çocuklar doğal olarak “Masum-u Pak” kabul edildiğinden
onlar için Dar erkânı kurulmaz.
Kırmızı bir mendil içine bir parça toprak konulmuş olarak getirilir.
Bir kadeh de dem getirilir. Pir, “Ya Hak! Ya Hızır! Ya Ana Naciye” diyerek
kadehten her mumun dibine bir damla damlatır. Sonra yine aynı şekilde
kırmızı mendil içindeki toprağa üç damla damlatır ve mendilin dört
köşesini Bir’leyerek düğümler. Bu toprak, Hakk’a yürüyen Canın “Rızalık
Toprağı”dır. Beden toprağa verildiğinde en yakını tarafından tabutunun
üstüne atılır. Bu erkân bittikten sonra diğer hizmetler yürütülmek
üzere Rızalık Meydanı görüşülerek mühürlenir.
C. GÖRÜŞME: Sırayla Hakk’a yürüyen Canın sol baş tarafına geçilir ve
anlık saygı duruşunu takiben, sağ elin parmak uçlarıyla alnına dokunulur.
Sonra dudaklara götürülür, başparmak öpülerek baş kesilir. “Nur
içinde ol. Hızır carına yetsin” denir. Bu üç kez tekrarlanır. Bu erkân yürütülürken
Pir sağ tarafta omuz hizasında bulunur. Onun sol tarafında
Hakk’a yürüyen canın musahipleri ve yakınları bulunur.
Sırasıyla oradakiler niyazlaşma erkânını tamamlarlar. Bunun dışında
taziye için gelen konuklarla aynı erkânda bu işlemi sürdürürler ve yakınlarıyla
görüşerek “Nur içinde olsun” derler. Hakk’a yürüyen can için
rızalık dileklerini bildirirler. Bu arada diğer hizmetler hazırlanır.
Bedenin Yıkanması ve Bir’lenip Kefenlenmesi
BEDENIN şişmemesi ve kokuşmaması için yukarıdaki hizmetler
mümkün olduğunca sessiz, ama hızlı olarak yerine getirilir. Bu hizmetlerden
en fazla zaman alacak olanı Rızalık Darı ile Teneşir hizmetidir.
A. TENEŞIR IÇIN HAZIRLIK: Bedenin yıkanıp yolculuğa hazırlanması için
üç hizmetli yeterlidir. Yıkayıcı olan Pir ya da Pir Anadır. Onların olmadığı
yerde Rehber veya Rehber Anadır. Iki kişi de yardımcı olarak orada
bulunur. Birisi, suyun dökülmesi için diğeri de, bedenin sağa ya da sola
döndürülmesi içindir. Hakk’a yürüyen canın kadın ya da erkek olmasına
göre hizmette yer alacak olanlar da erkek ya da kadın olurlar.
Pir, Rehber ya da Pir Ana ile Rehber Ananın bulunmadığı yerlerde,
musahipli bir kadın ya da bir erkek yetişkin, bu görevi görebilir. Musahiplinin
de bulunmadığı yerde, yetişkin ve kendini hazır hisseden her yol
evladı kadın ya da erkek bu hizmeti görebilir. Yol dışından birine bu hizmeti
gördürmek ne yoldur ne de erkân.
Ayrıca böylesi bir hizmeti eşler birbirleri için, kardeşler birbirleri için
yerine getirebilirler.
Bedenin yıkanıp yolculuğa hazırlanması için ılık su hazırlanır. Su ne
çok sıcak ne de soğuk olacaktır. Kullanılmamış sabun ve bez ya da sünger
hazır edilir. Dört adet süngerle birlikte dört çift eldiven bulundurulur.
Eskiden sünger yerine kefen bezinden kesilmiş bez parçalarından yıkayıcı
keseler dikilirdi. Sünger bunun için yeterlidir. Keza eldivenler de
öyle. Bezden hazırlanırdı. Şimdi hazır sterilize edilmiş eldivenler var
onlardan alınmalıdır. Birisi Pir için olmak üzere üç adet de ağız ve burun
maskesi hazır bulundurulmalı, yıkama işlemine geçilirken bunlar kullanılmalıdır.
Teneşir, çıplak bedenin yıkanması için hazır edilen tahta sedirdir.
“Canın tenden ayrıldığı bedenin yatırıldığı kucak” manasını ifade eden
Farsça bir kavramdır teneşir.
Yolu-Erkân ve Meydanı hakkıyla bilen bir Pir ya da Pir Ana, bedeni
teneşire götürmeden teneşirin bulunduğu alanın negativitesini alır. Oraya
başkalarının girmesini engeller. Kendisiyle beraber hizmet görecekleri
de arındırır ve beden yıkanmak üzere teneşire taşınır.
Beden rahat ettirildiği ilk mekandan alınmadan önce üzerindeki örtüler
usulüne göre kaldırılır. Örtüler kaldırılırken, “Bismi Şah! Ya Hızır”
denilir. Örtüler, elden ele alınmaz. Ilk toplayıp alan onu yere bırakır, alacak
olanda onu yerden alır. Bundan sonra hizmete ilişkin hiçbir eşya elden
ele alınmaz, eldeki yere uygun bir şekilde bırakılır, alacak da yerdekini
uygun bir şekilde alır.
Mezarın kazılması ve örtülmesinde de bu işlem aynen devam ettirilir.
Bütün bunlar sessizlik içinde, ama seri bir şekilde yerine getirilmesi
gereken hizmetlerdir.
Teneşire götürülmek üzere üzerinden örtüleri alınan bedenin, kefenden
kesilen bir parça bez, erkeğin göbekten diz kapağına kadar beden bölümü,
kadının ise göğüslerini de kapatacak ölçüde beden bölünün üzerine
örtülür. Beden başından, göbek hizasından ve ayak uçlarından tutularak
sedyelenir. Kaldırıldığında, “Bismişah Ya Hızır” çekilir. Böylece
teneşire taşınır. Teneşire konmadan önce yere indirilir bir önceki gibi
“Bismişah Ya Hızır” çekilerek kaldırılıp teneşire konulur.
B. TENEŞIRDE YIKAMA: Bedeni yıkama hizmetiyle görevli olanlardan
Pir bedenin sağ baş ucuna geçer. Diğerleri de sol yanında yer alır ve Dar
olurlar. Pir sessizce gölbank verir:
“Tende ve canda kendini vareden Hakk’ın adıyla Bismişah Allah
Allah!
Hak Meydanında Rızalık Darında dar-ı didarı görüşülüp rızalığı alınan
Zeynep kızı (ya da oğlu) Aslı’nın (ya da Mazlum’un), Hakk’ın
rızası için bedeni pak etmeye niyet ettik. Biz ondan razı olduk. Hak
da razı ola. Gerçeğe hü!”
Pir yıkama hizmetine başlar. Yıkama hizmetlilerin yardımıyla Pir, yavaşça
bedeni başından ve omzundan tutarak kaldırır ve oturma durumuna
yakın bir vaziyete getirir. Üç kez yukarıdan aşağıya doğru karın boşluğu
sıvazlanır. Böylece karnındaki gazlar ve atıkların dışarıya çıkması
sağlanır. Ön ve arka kısım sabunlanıp yıkanır. Bir parça pamuk ile dışkı
yeri kapatılır ve ellerdeki eldiven ile kullanılan sünger değiştirilir.
Bu işlemden sonra, usulünce yine beden teneşire uzatılır. Dışkı ve
cinsiyet organlarının bulunduğu yerler sabunlanarak temizlenir. Bundan
sonra ıslak bir bezle ağız içi, burun delikleri ve kulak içleri temizlenir.
Dudaklar üzerinden, burun deliklerinden ve kulaklardan üçer kez su
akıtılarak arındırılır.
Önce başı olmak üzere yüzlerine, bedenin arka tarafına sonra ön tarafında,
sol koluna sonra sağ koluna, sol bacağına sonra sağ bacağına ve
nihayet sol ayağına sonra sağ ayağına sabun sürülüp ovulur. Şampuan
kullanmak bu hizmet için daha pratiktir. Sabunlamayı yine aynı şekilde
su ile arındırma takip eder. Bolca su dökülür. Bu işlem bittikten sonra
yıkama hizmetinin Sır’lanmasına geçilir. “Tende ve canda kendini vareden
Hakk’ın adıyla Bismişah Allah Allah!” denilerek iki kaşın arasından
başa üç kez su dökülür. Sağ ve sol baş parmaklarla alnın ortasından sağ
ve sol yanından baş meshedilir.
Sonra kalp tarafından, sol baş omuzdan bele dek, bedenin sol tarafına
üç kez, sonra aynı şekilde bedenin sağ tarafına üç kez su dökülür ve
su bedenin arkasına doğru meshedilir. Bundan sonra, önce sol bacak
sonra sağ bacak bileklere dek, üçer kez su dökülüp meshedilir. Daha
sonra önce sol sonra sağ ayağa üçer kez su dökülerek meshedilir. Su bol
dökülür. Dikkat edilirse önce hep soldan başlanılarak yapılıyor. Kızılbaşlığa
göre “Sol”, ana kanalıdır. “Sağ” ise baba kanalı. “Doğum Kapısı”
ndan gelen “Doğum Kapısı”ndan gidecektir. Kızılbaşlıkta erkân
budur. Bu nedenle bu hizmette sol taraf önceliklidir. Bu çerçevede, en
son olarak da üç kez baştan ayağa kadar su dökülür ve her defasında “Ya
Hak-Ya Naci-Ya Ana Naciye” denir.
Yıkanmanın bitirilmesinde sonra kullanılmamış iki havlu getirilir.
Hizmetliler, biriyle başını ve yüzünü, sonra belden yukarısını kurular.
Diğer havluyla da bedenin alt tarafı iyice ovulur ve kurulanır. Bu işlem
de bittikten sonra ayak ucuna, teneşir üzerine üç damla “Teneşir Suyu”
damlatılarak, “Arılık duruluk suyu olsun” denilir ve yıkama böylece
Sır’lanır. Pir bir Sır’lama gülbankı verir:
“Tende ve canda kendini vareden Hakk’ın adıyla Bismişah Allah
Allah!..
Ateşten, havadan, sudan ve topraktan varoldum. Can oldum! Rahmet
deryasından akıp geldim, rahman-ı nur deryasına. Arılık-duruluk
suyundan geldim, arılık duruluk suyuyla giderim. Hak kapısından
geldim bu dünyaya, geldiğim kapıya dönerim bir çark-ı devran üzre.
Bismişah Allah Allah!
“Yolun açık, Mekanın nur ola! Naciye Ana yolunu aydınlata. Güruh-u
Naci katarın ola, Kırklar meydanın, Arş-ı Ala divanın ola…
Her hizmetin görüldü. Bizden yana helal hoş olsun. Bu meydan
senden razı oldu, Hak da senden razı olsun.
Seyit Nesimi şahidin, Mansur Darın, Pir Sultan Abdal didarın ola!..
Hürrem ana gülistanın ola!.. Dil bizden şefaat Hak’tan ola!..
Gerçeğe Hü!..”
Yıkanmanın Sır’lanmasından sonra eller kemend edilip Bir’lenir.
Islamiyet’te bu yasaktır. Sonra ayaklar başparmaklardan Bir’lenir. Sonra
kefenleme başlar.

serçeşme dergisi 22 sayıdan alıntı.....

Kul Seyyid

Kul Seyyid

Don değiştirme, doğuş, cem, bağlama, nefes, say say bitmez adı Alevilik bunun ve söz kaygusuz sultanın:

Zira insan suretidir donumuz
Kamu alem bizim hayranumuzdur


Sevgiler

Alev

can icinde can olabilenlere ne mutlu..

Paylasimina emegine saglik dostlarin....