Ali karul

Kadın Ana Geleneği

Aşık Paşazade’nin, 13. yüzyıl Anadolu’sunda, varlıklarından bir cümle ile bahsettiği, Ortaçağ’da Ön Asya’da unutulmuş bir köşede, savaş bezgini, mahzun ve meczup dervişleri ağırlayan, onları doyurup giydiren, mutsuzluklarına merhem olmaya çalışan, bu talihsiz dervişlerden sırları, kerametleri ve emanetleri devir alarak sonraki kuşağın o hırslı, yürekli, akıllı ve becerikli ustasına teslim eden ünlü kadınlar teşkilatı; Anadolu tarihinin aydınlatılmaya muhtaç karanlıkta tutulmuş bir sayfası olarak bugüne kadar esrarını korudu.

Bin yıllar boyunca, Anadolu sosyal hayatının önemli bir parçası olan bu Sufi Kadınlar Topluluğu hakkında Aşık Paşazade’den sonra ilk çalışmayı Alman araştırmacı Fr. Taeschner yaptı. ‘Futuvva’ adlı eserinde konuya değinen Fr. Taeschner, Ortaçağ’ın koşullarında Anadolu’da, kadınların böylesi geniş alana yayılmış bir sosyal yapı olarak örgütlenebilmiş olmalarının ihtimal dahi olamayacağını öne sürdü. Fr. Taeschner’e göre Aşık Paşazade’nin metninde bir yazım hatası vardı. ‘Bacıyan-ı Rum’, yanlış aktarım sonucu ortaya çıkmış bir kelimeydi. Doğrusu ‘Hacıyan-ı Rum’ (Anadolu Hacıları) ya da ‘Bahşıyan-ı Rum’ (Anadolu Ruhbanları) olmalıydı..

Fuat Köprülü, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu’ adlı eserinde Aşık Paşazade’nin, Bacıyan-ı Rum olarak adlandırdığı Ortaçağ Anadolusu’nda kadınlar tarafından oluşturulmuş bir sosyal zümrenin varlığını doğruladı, ancak gerektiğinde savaşabilen Sufi Kadınlar Topluluğu olarak nitelendirdiği bu sosyal sınıfın, tarihi ve işlevi konusunda herhangi bir bilgi vermedi.

Fuat Köprülü’den yaklaşık altmış yıl sonra, Mikail Bayram, Sencer Divitçioğlu, Ö.L.Barkan ve Selahattin Doğuş yazdıkları metinlerde, Bacıyan-ı Rum üzerine görüşler belirttiler. Bu konuda bugüne kadar ortaya atılan akademik ciddiyeti bulunmayan tespitlere göre Bacıyan-ı Rum:

- Ortaçağ Anadolusu’nda Türkmen kadınlarının kurduğu bir teşkilattır.
- Osmanlı Devleti’nin kuruluşu sırasında ortaya çıkan dini, tasavvufi bir zümredir.
- Anadolu’nun İslamlaşma ve Türkleşme sürecinde aktif görevler üstlenmiş Türk kadınlar topluluğudur.

Araştırmacılar, Türk-İslam sentezinin kırmızı çizgileri içinde yorumlar yaptılar, fakat yorumlarına ,doğal olarak kanıt gösteremediler. Aşık Paşazade, 20. yüzyılın Türk İslam sentezcilerine ve konudan bihaber, işin esasından uzak araştırmacılara, içinden çıkamayacakları büyük bir muamma bırakmıştı.


Aşık Paşazade’nin tarihinde 13.yy’ın inkar edilemez ve görmezden gelinemez gerçeği olarak ifade bulan Anadolu’nun en köklü sosyal örgütlenmesi olan Alevi Bacıları’nın dayatmacı tarihçiler tarafından İslam misyonerleri ve Türk kadın kolonizatör dervişleri oldukları israrla öne sürülse de; eski çağın taş ve kil tabletleri, orta çağın yazılı belgeleri, epik destanlar ve Alevilerin toplumsal belleği , bu çağdaş yalanlar karşısında kendi kadim doğrularını söylemeye devam ediyorlar.

‘Kadın Ana’ ya da ‘Ma’ Luvi’lerin, bilinen ilk kadın önderiydi..Anadolu güneşinin altında,tohumu tarlaya ilk eken ,toprağa suyu ilk veren,ilk meyve fidanını aşılayan ve hayvanı evcilleştiren ‘Kadın Ana’ oldu.O toprağı işleyen,besleyen doğuran ve koruyan ilk canlı varlıktı,Luvi’lerin anaerkil toplum yapıları ve toprağa bağlı ekonomik yaşamları onun ellerinde şekillendi.Luvi’ler onun çocukları olmaktan her zaman büyük bir övünç duydular Ona ve sonraki kuşaklarda Luvi kadın örgütlülüğünün başında bulunan ve onu temsil eden ‘Kadın Ana’lara sonsuz saygı gösterdiler.Kadın Ana bu toplumsal düzen içinde sevgi ve sadakat ile bağlı bulunulan bir üstün irade idi.Luvi’lerin ‘Kadın Ana’ya olan bağlılıkları hürmet ve vefaya dayanıyordu.Ona kulluk etmiyorlar yada ona tapınmıyorlardı.

Eski çağın gizemli, saygın ve kutsal ‘Ma/Kadın Ana’sısı sonraki çağlarda Anadolu’da ve komşu coğrafyalarda ortaya çıkan uygarlıkların tanrılar panteonunda ‘Ana Tanrıça’ haline getirildi. Asur kolonisi Kültepe’de ‘Kubaba’, Hitit’lerde ‘Arinna’, Hurri’lerde ‘Hepat’adı ile anılan Ana Tanrıça Frigya’da ‘Kyebele’ye, Lidya’da
‘Kyebebe’ye dönüştü. Helen’lerin Ana Tanrıça Artemis’i ve onun Latin versiyonu Diana aslında Luvi’lerin ‘Ma /Kadın Ana’sının tanrıçalaştırılmış biçimleriydiler.




Anadolu’da Hıristiyanlık ile birlikte yaşamın tüm alanlarını kaplayan ataerkil düzenden önce var olan bilinmeyen bir çağda ‘Kadın Ana’ tarafından biçimlendirilen, anaerkil toplum yapısı erkeğin tüm yaşamı tek başına yönlendirdiği ataerkil düzenin ‘öznesi değişmiş’ bir benzeri değildi.Anaerkil toplum düzeninde-ataerkil düzende olduğu gibi- tüm otoritenin ve gücün kadınlar elinde toplanması ve erkeklerin kadınlar tarafından baskı altında tutulmaları akıllara bile gelmezdi.

‘Kadın Ana’ tarafından kurumlaştırılmış bu,ilk büyük sosyal yapı içinde kadın ve erkeğin birbirine üstün gelme mücadelesi yoktu.Cinsiyetler arasında ‘hükmeden ve hizmet eden’ ayrılığı bulunmuyordu. Bu toplumsal yaşam biçiminde kadınlar ve erkekler hayatın zorluklarını büyük bir dayanışma içinde, birlikte omuzluyorlar,yaşamın getirilerini birlikte paylaşıyorlardı.Üretim ve paylaşım, kişisel servet edinmeye değil,toplumsal fayda sağlamaya yönelikti ve komünal bir nitelik taşıyordu.Kadın ve erkek arasında statü farkı yoktu, saygınlıkları birbirlerine denkti ve aynı itibarı paylaşıyorlardı.


İznik konsilinden sonra Ön Asya’da misyonerlik faaliyetlerini devletin de desteğini arkasına alarak arttıran Hıristiyan kilisesinin yayılmacılığının önündeki en büyük engel ‘Kadın Ana’ oldu.Anadolu halkı ‘Kadın Ana’ imgesi ile o kadar bütünleşmişti ki, ‘Kadın Ana’ halk arasında o kadar saygındı ve o kadar vazgeçilmezdi ki,Hıristiyan Kilisesi kendi varlığını ve kendi inanç sistemini halka kabul ettirebilmek için ‘Meryem Ana’ figürünü ortaya atmak zorunda kaldı.

Hıristiyanlar ‘Kadın Ana’ profili ile bire bir örtüşen bir ‘Meryem Ana’ ortaya koymuş olsalar da ;İsa’nın annesi Meryem Ana,Anadolu’nun ‘Ma/Kadın Ana’sını ikame etmede başarılı olamadı.Kadın Ana geleneğinin ödünsüz takipçileri Alevi bacılar, Hıristiyanlığa ve ‘Kadın Ana’nın Hıristiyan doğması içinde deforme edilmesine en çok karşı koyanlar oldular,

Ortaçağ karanlığını kurumlaştıran Hıristiyan kilisesinin kayıtları, Kadın Ana ve Alevi bacıların Hıristiyanlık karsısında gösterdikleri direncin en açık kanıtıdırlar.Bu kanıtlardan açıkça anlaşılan odur ki;Türk-İslam sentezcilerinin kolonizatör İslam dervişleri olarak sundukları Anadolu Alevi bacılar topluluğu bu toprakların en eski kadın sosyal örgütlülüğüydü.

İslamiyet’in Arap yarımadasında ortaya çıkışından üç yüz yıl evvel ve Orta Asya çıkışlı göçler Anadolu’ya ulaşmadan yedi yüz yıl önce Anadolu’da toplanan Ekümenik Gangra (Çankırı) Hıristiyan konsilinin kayda alınmış ve bugüne ulaşmış tutanakları, Aleviler’in ve Alevi Bacılar örgütlenmesinin bu topraklarda her şeyden ve herkeslerden önce var olduklarını hiçbir tartışmaya mahal bırakmayacak biçimde teyit etmektedirler.Çankırı Hıristiyan konsili kayıtlarının lanetlerle donatılmış satırları –kendi küfürleri içinde de olsa-kısa saçları ve derviş kılıkları içinde dergahlarda komün yaşamı süren Anadolu kadınlarının geçmişlerinin aydınlatılmasında en önemli kaynaklardır.


devam edecek

saygılar ali karul

Işıkla kalın

Ali karul

Ali karul

Ali karul

Ali karul

Ali karul

Kadın Ana’ya Adanmış Şehirler

Helen ve Latin kültürlerinin Anadolu’yu işgalinden önceki çağlarda Anadolu’nun kültür ve sanat hayatı ve inancı tüm ülkede yaygın olarak faaliyet gösteren çok sayıda Işık dergahı tarafından biçimlendirilmekteydi. Anadolu halkları bu dergahlar etrafında kümelenmiş topluluklar halinde yaşıyorlar, dergahların yönetimini elinde tutan mürşitlerin kutsal gücünün korumasında ve yönetiminde dergaha hizmet veriyorlardı. Bu dergahlara bağlı olarak yaşayan dergahın müritleri ve talipleri kendilerini ‘Ma’nın (Kadın Ananın) halkı’ olarak tanımlıyorlardı.’Ma/Kadın Ana’nın nın halkı ‘Ma/Kadın Ana’ yada ‘Kadın Ana’nın eşi ‘Adra/Pir Baba’ adına yüceltilmiş Işık mabetlerinin yakın çevresinde kümelenmişlerdi.

Hitit’ler döneminden başlayarak Işık dergahlarının yakın çevresinde yaşamın çoğalması ve artan nufus ile birlikte Işık misyonları giderek ‘dergah-devlet’lere dönüştüler.Başlangıçta ’Ma’ yada ‘Adra’ sözcüklerinde türetilmiş,aynı kökenden gelen Luvi adları ile isimlendirilen bu yerleşimlerin bazılarının adları sonraki zamanlarda Helen ve Latin etkisi altında kısmi değişikliğe uğradılar.


Luvi dilinde Kadın Ana anlamına gelen ‘Ma’ sözcüğü Anadolu’da pek çok tarihsel dergah- devlet,yerleşim yeri,hisar dağ,nehir ve benzeri isim içerisinde karşımıza çıkar. Anadolu’da ‘Ma/Kadın Ana’ya atfedilmiş ,‘dergah -devlet’lerden,Alevi/Işık kimliğini –açıkca yada gizlice- tüm zamanlarda kesintisiz olarak sürdürmeyi başarabilmiş olanlar şunlardır;

-Komania (Çanakkale)
-Komana ( Tokat-Kazova)
- Komana (Adana-Tufanbeyli)
-Komama (Antalya-Burdur arasında Kızılkaya)
-Vanessa (Hacıbektaş)
-Kommagene (Adıyaman)

Yukarda sayılan ‘Ma/Kadın Ana’ adına vakfedilmiş bu misyon yerleşimlere verilen isimler ,’Kadın Ana’ya bağlılık yada aidiyet anlamları içeren Luvi kökenli sözcüklerdi.(Luvi dilinde,Komana ve Komania; Kutsal Ana’nın ülkesi,Komama;Kutsal Ana’nın halkı,Vanessa ; Ana Kraliçe,Kommagene: Kutsal Ma ülkesi anlamlarına gelmektedir.)

Hitit İmparatorluğu döneminde Hitit federasyonunun çatısını oluşturan Kadın Ana adına kurulmuş Işık misyonları , ‘kutsal ve dokunulmaz’ idiler.Kutsal bir gücün denetiminde ve yönetimi altında yaşayan yeminli yurttaşlar topluluğu olarak tanımlayabileceğimiz dergah-devletler,Hitit’lerin MÖ.1200 yılından hemen sonra bilinmeyen bir nedenle tarih sahnesinden çekilmelerinin ardından Helen ve Roma dönemlerinde küçük sapmalarla da olsa on beş yüzyıl boyunca varlıklarını,sosyal statülerini ve ayrıcalıklarını korumayı bildiler.


Yukarda sayılan altı dergah devletten dördü MS I. yüzyılda yaşamış Amasya’lı ünlü coğrafyacı Strabon’un,gezi notlarında kaydedilmiştir, Strabon’dan edindiğimiz bilgiler anılan dergah devletlerin birinci yüzyıla kadar varlıklarını ve güçlerini koruyabildiklerini göstermektedir.Strabon’un seyahatnamesinde sözünü ettiği dört dergah-devlet’in ikisinin büyüklükleri etkileri ruhani güçleri hakkında detaylı sayılabilecek bilgiler bulunur.







Kapadokya Komana’sı

Strabon’un gezi notlarında adı geçen ‘Ma-Kadın Ana’nın halkının yaşadığı birinci Işık şehri (Komana) Maraş-Elbistan’ın batısında, Tufanbeyli ilçesinin kuzeyinde, Şarköy sınırları içinde, bugün ancak harabeleri seçilebilen, toprak altından henüz gün yüzüne çıkarılamamış bir eski çağ sehridir. Strabon Anti-Toros’lar üzerindeki bu Işık şehrinin ‘Kadın Ana (Ma)’ya atfedildiğini şu cümlelerle nakleder; ‘Bu Anti-Tauros’lardaki derin ve dar vadilerde, Komana ve buradaki halkın ‘Ma’ dediği Enyö Mabedi bulunur. Burası önemli bir kenttir. Halkını çoğunlukla dindar kişiler ve mabette yaşayan hizmetliler (ierodouliler: talipler-dervişler) oluşturur.’

‘İereous (pir) mabedin ve hizmetlilerin ruhani başkanıdır. Ben orada konuk olduğum zaman bunların sayıları, kadın erkek karışık altı binden fazlaydı. Ayrıca mabedin geliri, İereoslar (pirler) tarafından kullanılan önemli bir de arazisi vardı.’

Strabon’un Kapadokya Komana’sı olarak adlandırdığı bu Işık şehrinin; Maraş, Akçadağ, Elbistan, Pazarcık ve Tufanbeyli arazilerini içine alan geniş topraklarında bugün, Alevi ocak ve aşiretlerinden olan Sinemil’ler, Alhas’lılar ve Kürecik’liler yaşıyorlar. Yakın zamana kadar Alevi erkanının çok canlı olarak yürütüldüğü anılan Alevi ocaklarının merkezleri aynı coğrafyada, Kapodokya Komana’sının yakınlarında, şimdilerde ıssız kalmış köylerdeydi.









Tokat Komana’sı/Kazova

Strabon’un gezi notlarından varlığını öğrendiğimiz dört büyük Işık şehrinden ikincisi olan ‘Tokat Komana’sı, Tokat Almus yolunun üzerinde, Tokat’ın dokuz kilometre kuzeydoğusundaydı. Bugün Hamamtepe ismi ile bilinen höyüğün olduğu yerdeydi. Strabon bu Işık şehri hakkında şunları yazar: ‘Şimdi Komana kalabalık bir kenttir ve Armenia’dan gelen halk için önemli bir ticaret merkezidir. Tanrıçanın (Ma Ana) ‘eksodos’u zamanında festivale katılmak için kentlerden, kasabalardan, her yerden kadınlar ve erkekler hep birlikte burada toplanırlar. Belirli bazı kişiler daha vardır ki bir yemine uyarak daima orada yaşarlar, tanrıça (Ma-Kadın Ana) onuruna kurbanlar keserler’.

Evliya Çelebi, on beşinci yüzyıl başlarında Tokat’da, Kadın Ana’ya adanmış dergah devletin arazisi üzerinde yedi adet Alevi-Bektaşi Dergahı’nın olduğunu nakleder. (Açıkbaş dergahı, Hıdırlık dergahı, Çöreği dergahı, Gajgal dede dergahı, Sünbüllü Baba dergahı, Gömsek Baba dergahı, Taşoluk dergahı) Evliya Çelebi’nin yaşadığı yüzyılda kayda geçtiği Alevi dergahları içinde bugüne ulaşan yok. Bu dergahlardan Çöreği Dergahı, Komana’nın harabeleri üzerinde fiziki varlığını kısmen sürdürüyor. Burası Tokat ve civarındaki Genç Alevi kızların gelinliklerini giymeden önce mutlaka ziyaret ettikleri bir yer. Ma-Kadın Ana’nın Gelinlik kızları, bu harabeye dönmüş Kadın Ana dergahının yıkıntıları arasında; doğurganlığın sembolü Kadın Ana’larından bolluk içinde bir yuva ve sağlıklı bebekler için ‘nasip’ dilemeye devam ediyorlar.

Tokat’taki Komana Işık şehrinin bulunduğu coğrafyada bugün Hubyar’lı, Anşa Bacı’lı, Siraç’lı Aleviler yaşıyorlar. Tokat il sınırları içinde ve çevre illerde yaşayan Alevilerin bağlı bulundukları Hubyar Abdal Dergahı, Hamamönü Höyüğü’nün kuzeyinde, tenha dağların arasında, yüksekte bir yerde konuşlanmış. Belli ki son iki bin yılın ağır zulmünden kaçıp ıssızın korumasına sığınmış. Tokat –Almus’da Tekeli Dağı’nın 2400’üncü metresinde, kuş uçmaz kervan geçmez bir yükseklikte Hubyar Abdal Alevi Dergahı, geçmişi ile tüm bağlarını koparmış ve hafızasını tümü ile yitirmiş de olsa, büyük mabetten arta kalmış çok küçük bir parça olarak hala zamana direniyor.

Hubyar Abdal Dedesi Hıdır Temel, Hamamönü’nden başlayarak kuzeye doğru uzanan eski dergah-devletin yerleşim alanının büyüklüğünün sekiz - on kilometre çapında olabileceğini ifade ediyor. Hıdır Dede ‘Yaşlıların ifadesine göre Komana’dan yaklaşık on kilometre uzaktaki Omala’ya kadar damdan dama atlayarak gidilirmiş’ diyerek tahminini, bölge halkı tarafından kuşaktan kuşağa aktarılmış bir söylenceye dayandırıyor.

Strabon’un bölgeyi gezdiği ve izlenimlerini kaleme aldığı MS.I. yüzyılda ‘Komana’ olarak adlandırılan bu ilkçağ kenti,eskiçağ Hitit belgelerinde ‘Kirzuwatna Kummanni’si’ adı ile anılmaktadır. ‘Kummanni’ kentin adının Luvi dilinde ki bir başka söyleyiş biçimidir.’Kummani’ sözcüğü içinde ‘Ma/Kadın Ana’nın saf,lekesiz ve temiz olduğuna da vurgu yapılmaktadır.(İlerleyen bölümlerde görüleceği üzere Hıristiyan’ların Bakire Meryem Ana söyleminin kaynağı lekesiz,saf,temiz Ma/Kadın Ana’dır.)

‘Kirzuwatna’ eskiçağda Komana/Kummanni kentini çevreleyen geniş coğrafyanın adı idi.Almus ile Turhal arasında Yeşilırmak vadisi boyunca uzanan bölge bugün ,Kazova olarak anılır.Kazova , ‘Kirzuwatna’ sözcüğünün evrile-çevrile Türkçeleşmiş biçimidir.

1511 yılında Osmanlı Devletine karşı ayaklanan Tekeli Alevileri ,Ankara savaşında yaralanan önderleri Baba Tekeli’nin ölümü üzerine . Kazova’ya çekildiler.Ertesi yıl Tekeli Alevileri ve Kazova Alevileri güçlerini birleştirerek Osmanlı üzerine yürüyüşlerine devam ettiler.Tarihte,Nur Halife başkaldırısı olarak anılan Osmanlı karşıtı bu hareketin asıl amacı eskiçağın ünlü Komana/Kummanni dergah devletini Kazova’da yeniden kurmaktı.Nur Halife yürüyüşü sırasında söylenmiş,Pir Sultan Abdal’a atfedilmiş ünlü Alevi deyişi , Osmanlı topraklarında ard arda baş gösteren ve birbirinin devamı niteliğinde iki büyük başkaldırının amacını ortaya koyar.

Gözleyi gözleyi gözüm dört oldu
Pirim ne yatarsın günlerin geldi.
Korular kalmadı,kara yurt oldu.
Pirim ne yatarsın günlerin geldi.

Sancağımız Kazova’ya dikile.
Münkirin başına taşlar döküle.
Mümin olan Hakk’a doğru çekile.
Pirim ne yatarsın günlerin geldi.

Pir Sultan Abdal

Sancak dikilmesi,devlet kurulması ile eş anlamlıdır.Bu deyişte Kazova’da (Kirzuwatna) yeniden bir Alevi devleti kurulmasının özlemi dile getirilmiştir.

On altıncı yüzyıldan başlayarak Aleviliği işgal eden Safevi kültürünün etkisi ile bu ünlü Alevi nefesinin kimi sözleri deforme edildi; ‘Pirim ne yatarsın günlerin geldi’ dizesi ‘Alim ne yatarsın günlerin geldi ’biçiminde söylenmeye başlandı.






Venassa yada Hacıbektaş

Strabon’un anı-gezi notlarında bir üçüncü ‘dergah-devlet’den daha bahseder ki bu ‘dergah-devlet’ Ouenesa’daki Morimene’de idi. Strabon’un Ouenasa olarak Helen diline uyarladığı bu yerin adı, Hıristiyanlık öncesi kayıtlarda Venasa olarak geçer. Venasa, Luvi kökenli bir kelime olup, ‘Ana Kraliçe’anlamına gelmektedir. Luvi adı taşıyan ve kökleri kuşkusuz Luvi’lere kadar uzanan ve isminden ‘Kadın Ana’lar tarafından yönetilen bir ‘dergah –devlet’ olduğunu tahmin edebildiğimiz Venasa-Morimene, bugün Aleviliğin en büyük mabedi sayılan Karacahöyük’deki Hacı Bektaşi Veli dergahı’nın ta kendisidir.

Hacı Bektaş-ı Veli dergahında eskiçağdan başlayan ve bugüne kadar uzanan tüm tarihi tabakalaşmaları ve dergahın uzak geçmişinin izlerini gözlemlemek mümkündür.Bugün müze olarak kullanılan Hacı Bektaş-ı Veli dergahının ‘Pir evi’nde cam bir teşhir dolabı içinde sergilenen dergah mührü bu dergahın kaybolmuş bir Alevi uygarlığına kadar uzanan aidiyet bağını ortaya koyar.’Pir evi’nin girişinde sağda ve solda sıralanmış on iki velinin mezarları üzerindeki kalın kireç tabakaları ile örtülmüş semboller Hıristiyanlık öncesi dönemlere aittirler.Hıristiyanlık öncesi Anadolu inanışlarını genel bir tanımlamayla ’pagan’ olarak niteleyen A.W.Hascluk ‘Bektaşilik Tetkikleri ‘adlı araştırmasında bu dergahta ‘Seklan’ adında bir velinin türbesinin olduğunu kaydeder.


Strabon bu dergahın yılda yüz ‘talaton’luk bir gelir sağlayan verimli ve kutsal bir arazisi bulunduğunu ve sürekli olarak üç bin dervişi bulunan bu dergahın diğer iki komana şehri ile benzerlikler gösterdiğini, ancak ruhani liderinin hiyerarşik olarak diğer iki Komana şehirlerinin dini liderlerinden (Arhiereus: Mürşit) sonra geldiğini ifade eder.

Türk-İslam sentezcilerine göre bu dergah 1240 yılından sonra kurulmuştur ve kurucusu da Hacı Bektaş-ı Veli’dir.Aleviliğin toplumsal belleği olan Alevi sözlü geleneği içinde bu uydurma tarih tezine pek itibar edilmez.Alevi geleneği Hacı Bektaş-ı Veli’nin Karacahöyük dergahının,(Alevi mülkünün) kurucusu değil dirilteni,canlandıranı (ihya edeni) olarak kabul etmektedir.

Hamdülillah gören çeker mi yası
Pirim Bektaş Veli mülkün ihyası
Nur-i Cemalettin hasların hası
Pervane olyarin kulu turnalar

Pervane (Sıtkı Baba)


1240 yılı sonbaharının sonunda Hacı Bektaşi Veli, aç-susuz ve yorgun argın Karacahöyük Dergahı’na sığındığında, dergah tıpkı dört bin yıl önce Luvi’lerin zamanında olduğu gibi Kadın Ana’nın yönetiminde, kadın dervişlerin komün hayatı yaşadıkları bir kadın bacılar dergahı idi.Hacı Bektaş-ı Veli bu dergahta kaldığı süre içinde her yıl düzenli olarak ‘Prymnesie’ deki Battal gazi dergahında yapılan ‘büyük ayin’e (hacc-ı ekber) katıldı.(Bektaş Veli’nin hacı sıfatı ile anılması bu sebeptendir.)


Hacı Bektaş-ı Veli’nin düzenli olarak her yıl Battal Gazi dergahını ziyaret etmesi bu dergahın pirlerinin Battal Gazi dergahını üst ocak (mürşit ocağı) olarak kabullenmesindendir. Bu durum Strabon’un Karacahöyük dergahını ikinci derece önemli bir dergah olduğu yönündeki tespitini doğrular .

‘Kadın Ana’ on dördüncü yüzyıl başlarında binlerce yıllık bir geleneği, yolun sırlarını, kerametlerini ve kutsal emanetlerini kökleri çok derinde olan bu dergahta Abdal Musa’ya devretti.

Komama-Kızılkaya

Strabon’un gezi notlarında yer almayan, Komama (Kutlu Ananın Halkı) adını taşıyan bir başka dergah-devlet de Antalya’nın Kuzeyinde, Antalya-Burdur otoyolunun orta yerinde,Kızılkaya Beldesinin batısındaki Ürkütlü köyünün iki km doğusundaydı.Bu ‘dergah-devlet’ten günümüze ulaşan kalıntılar Şeref Höyüğünde kalın bir toprak tabakasının altında gün yüzüne çıkarılacakları günleri beklemektedir.

Abdal Musa,Karacahöyük dergahından (Vanessa) ayrıldıktan sonra Antalya ile Burdur arasındaki bu eski dergah-devletin yıkıntılarının yanı başında,kendi adı ile anılan ünlü Alevi dergahını kurdu. Abdal Musa, elinde asa, sırtında çuldan aba, baş açık yalın ayak Anadolu’yu karış karış gezdikten sonra, Karacahöyük’deki Kadın Ana’nın himmeti ile kuşağında ‘Nur-i Velayet’ ve heybesinde ‘Kutsal Emanetler’ ile bu eski mabedin olduğu yere; Pisidya’ya geldi. Unutulmaya yüz tutmuş, adı sadece eski çağ seyyahlarının gezi notlarında ve Hristiyan konsillerinin ‘öfkeli ve lanetli’ kayıtlarında kalmış, tarumar olmuş, ancak yıkıntıları seçilebilen ulu bir ışık dergahını, eski yıkıntıların yanı başında ‘maddede ve manada’ yeniden inşa etti, onu eski görkemli günlerine döndürdü.

Abdal Musa ile başlayan ve kısa süren mutluluk çağının ardından aynı bölgede vucut bulan Osmanlı zulmüne karşı ilk örgütlü başkaldırı Komama antik şehrinin yıkıntılarının arasında ortaya çıktı.Osmanlı mezaliminin bölgeyi etkisi altına almasıyla kendisini savaş meydanlarına süren ünlü Alevi Mürşidi Baba Tekeli Kızılkaya/Komama doğumluydu.[/size][/font]

Ali karul

Ali karul

Agnia

Merhaba, Bu başlıktaki gerçekten bana oldukça yakın ve ilginç gelen bilgilerin kaynağını öğrenmem mümkün mü? Teşekkürlerimle

Devrim06

bilgilerin kaynağı erdoğan cınar'ın kitabı can.
ancak forumuzda da gecen bilgilere göre bu kitapta bahsedilen yazıların ingilizce bir kitabın yorumlanması/çevirisi sonucu elde edilen bilgilerdir. bir çok araştırmacı yazar bu çeviriler dolayısıyla erdoğan cınarla atısmıs/ çatışmıs durumdadır. çevirilerin doğru yapılmadıgı kendiine göre yorumlandıgı şeklinde elştiriler fazlasıyla mevcut ve örnekleride var.