ÇOBANDERE(SOTIK) KÖYÜ Arguvan ilçemize bagli bulunan Çobandere (Sotik) köyü; Göl Dagi, Dikenli Yaylasi , Yama Daglari’na dogru uzanan Eskinli Yaylasi ile çevrili, denizden tahmini yüksekligi 1000-1500 metre yüksekliginde, fazla ovasi olmayan, uzun derelerin vadilerine serpilmis yirminin üzerinde mezradan olusan, oldukça genis sahasi bulunan, kalabalik bir köydür. Yüzölçümü tahminen 220-230 km2 civarindadir. Sotik, Sigirciusagi köyü, Yoncali köyü, Sipahiusagi Yaylalari, Direjan Yaylalari, Asagi ve Yukari saz köyleri , Göçerusagi Köyü ve Alhasusagi köyü ile sinirdir.
Köyün yerlesim alani genis oldugundan sinirlari Hekimhan, Divrigi ve Arapkir köyleri ile komsudur. Sotik köyünün kurulusu tahminen 1650 yillarina rastlamaktadir. Köyümüzün yetistirdigi degerli insan Ahmet Fehmi Çiplak‘in yaptigi arastirmalara göre köyümüz Atma asireti mensubudur. Bu asiret 1634 yilinda Irak’in Gülhur boyundan ayrilarak Güneydogudan bugünkü Türkiye topraklarina girmislerdir. Anadolu’ya giren bu asiret grubunun bir bölümü Berez asireti adi ile bugünkü Sanliurfa ve Adiyaman illerine yerlesmis ve halen bu yörede yasamini sürdürmektedir.Bu asiretin gelis aninda 300 çadir oldugu seklinde rivayetler varsa da yazar Mehmet Emin Zeki “ Kürdistan “ adli eserinde Atmenikan asireti ismi ile 500 çadir oldugu belirtilmektedir. Berez asiretinden ayrilan Atma asiretinin o zaman ki reisi Memi Aga isimli bir kisidir. Bu asiret Pazarcik ‘ta bir konaklama molasi vermistir.
Bir an için Pazarcik’ta kalmayi düsünmüs ise de havasi ve suyu sicak oldugundan buradan Malatya’ya dogru yola çikmislar ve bugün Arapkir ilçesi hudutlarinda kalan Horun’a yerlesmislerdir.O Zaman hükümet adina dirlik ve düzen temin eden, kaçak ve haksizliklarla mücadele eden ve emrinde kirk serdari olan bir Delibas, bu köyde gördügü güzel ve narin yapili bir gelini gecelik ister, bunu hazmedemeyen Memi Aga idaresindeki Atma asireti galeyena gelerek bunlarin öldürülmesine karar verir.
Bu öldürme olayi sirasinda askerlerden biri kaçabildiginden, Atmanin hükümet tarafindan talanina karar çikmistir. Memi Aga ve onunla gelebilenler Horun’dan çikarak o zaman ormanlik olan simdiki Kizik ve Kizilhan yörelerine gelmislerdir. Memi Aga ile buralara gelen Atmalilar Kadabela, Alhasusagi, Bellikler, Kömürlük, Gökagaç, Kuruttas, Korolar, Göçerusagi, Birik, Sigirciusagi gibi Yukari Atma Köylerini kuran kisiliklerin atalaridir. Baslarina gelen bu olaydan kaçamayan asiretin ihtiyar sakat ve çocuk denecek yastaki Atmalilar bugünkü Asagi Atma nüvesini teskil ederler. Memi Aga iki oglu ile birlikte o zamanki ismi Kirik Ali’ler Çiftligi olan bugünkü SOTIK köyüne gelerek yerlesmislerdir. Bir rivayete göre Memi Aga’nin oglu Hüseyin ince yüzlü narin yapili ve sert bakisli oldugundan ( Su tik ) tabirinden türeme bu yörenin ismi SOTIK olmustur. Gerekçe ve dogus nedeni ne olursa olsun Sotik ismi asiretin o zamanki reisi Memi Aga’nin oglu Hüseyin’den kaynaklanmaktadir. Köyün kurucusu Tik Hüseyin zamanin Keban yöneticisi olan Pasa tarafindan beylik nisanesi ile ödüllendirilmistir. Kendisine beylik ve yöreyi yönetme yetkisi verilmistir. Onun ölümünden sonra asiretin idaresi degisik kisilerce yürütülmüstür.
Asiret idarecileri Osmanli Imparatorlugu ile çok iyi anlasmis ve devletle beraber yürümüslerdir. Bu hizmetlerinden dolayi çesitli sekillerde ödüllendirilmislerdir. Atma asiretinin reisi ayni zamanda nahiye müdürlügü de yapmistir. Köyümüzün Ekonomik Yapisi: Köyün temel geçim kaynagi tarimcilik ve hayvanciliktir. Köyümüzde Karaman koyunu, kil keçisi ve yerli sigir yetistirilmektedir. Erkek çebis ve toklu besiciligi de yapilmaktadir.Eski yillarda yurt çapinda yapilmakta olan demiryolu çalismalarina istirak edilmistir. Motorlu tasitlarin az oldugu dönemlerde Sotik köylüleri uzun süre hayvan sirtinda nakliyecilikten geçim saglamislardir. Hemen hemen tamami ormanlarla kapli olan Sotik’te bir dönem odun ve odun kömürü satmak suretiyle ekonomiyi ayakta tutmaya çalismissa da devletin yasaklamasina ragmen bu yolla bir hayli agaç ve yesil alan yok edilmistir. Son zamanlarda Sotik’te tahil ziraati yapilmamaktadir.
Çayir, yonca gibi hayvan yemi, meyve agaçlari, kavak, kizil kavak gibi ekonomik degeri olan üretim biçimine önem verilmektedir. Hemen her türlü hayvansal üretim yapilmaktadir. Köyde halen maden kömürü çikarilmaktadir. Sotik köyü konumu itibariyle bir yayladir. Bu yaylanin az da olsa dere yataklarinda ve yaylarinda yüksekçe de olsa ovalari vardir. Arazinin büyük bir bölümü daglik,agaçlik ve kayaliktir. Bu daglarin baslicalari Göl dagi, Çakmak Siradaglari, Eskinlida ki Yama Daglarinin uzantisi olan Kartalkaya , Yelitepe, Sorkun Tepesi, Boztepe ve Yagbasan Tepesi gibi daglar ile bunlarin arasina sikismis sayisiz büyüklü küçüklü daglardan meydana gelmistir. Iklim kisin çok soguk ve sert, yazin ise yaylalar serin, alçak kisimlar ile köy merkezi oldukça sicaktir. Köylüler bu sartlara uygun olarak kil çadirlarda obalar kurar, buralarda yasamlarini sürdürürler. Sotik köyünün genis alanlari orman idaresince orman sahasi olarak ilan edilmistir.
Sotik köyünde, özellikle yaylalarda soguk temiz kaynak sularimiz vardir. Kaynak sulari üzerinde kurulu ziyaret ve yatir yerleri vardir. Halkin inançlari üzerinde etkinligi bulunan bunlarin baslicalari Incesu, Germav( Sicaksu), Goliguryan, Oruç Dede ve Emir Hasan gibi yerlerdir. Bu sularin uyuz, egzama ve çesitli cilt hastaliklarina iyi geldigi seklinde bir halk inanisi vardir. Köyün Sosyal Yapisi : Köyümüzün tamami ayni babanin çocuklarindan ve torunlarindan meydana gelmektedir. Bütünü arasinda saglam bir birlik ve beraberlik tesis edilmistir.Ortak degerlere çok önem verilmektedir. Osmanli Imparatorlugu döneminde bir nevi özerk yönetimi de olan köyümüz asiret usullerine göre yasam sürmüstür. Hem kendi bünyesinde, hem de civar köyler üzerinde oldukça agirligi olmustur.Yukari Atma köylerine daima merkezcilik yapmistir. Giyim ve kusamlari din ve iklim sartlarina göre sekil almis ve geleneklerine bagli kalmislardir.
Her asirette oldugu gibi Atma asiretinin de kendine has örf ve adetleri vardir. Yönetici durumundaki lidere uyum, büyüklere saygi, küçüklere sevgi, kadinlarin kendisinden küçük de olsa erkeklere daha saygili olusu herhangi bir olayda kadinlar araya girislerinde ( keten atma ) hiç itiraz edilmeyisi, Alevi gelenekleri uyarinca görgü kurallari, yalan söylememe, dara durma, verilen zararin asiret usulünce giderilmesi gibi. Ayrica köyümüze baska köylerden gelin gelen veya baska köylerdeki çiftliklerde oturma sonucu bize intikal eden adetler de vardir. Cirit, Singsing, Tura, Topal Oyunu, Halay, Üç Ayak gibi temel köy oyunlarimiz da adetlerimizdendir.Topluca tarhana serme ,bulgur haslama, bulgur dögme, alaf yigma gibi adetlerimizin yani sira bir ölüm olayinda herkes hazir bulunmaya çalisir. Sürüler halinde davarlari beriye verme, beriden (sagimdan ) kaçanlari kovalama, yakalama, bakraç ile davar sulama yayla geleneklerimizdendir. Köyümüzde modern lokantalarda bulunabilecek türden her çesit yemegi bulabilmek mümkündür.
Hayvancilikla istigal edildiginden et,süt ve ürünleri boldur. Ünlü kömbe, içli köfte, sirin, kizartma, kavurma , ayranli çorba, zivirç, toga ve havsirik gibi yöresel yemeklerimiz vardir. Meyve ve sebzenin hemen hepsi her mezrada yetistirilmekte olup muhtelif yiyeceklerin üretimi yapilmaktadir. Köyümüzde egitim ve ögretime gerekli özen gösterilmistir. Ilk kurulus asamasinda asireti yöneten kisilerin genis bilgi ve kültüre ihtiyaçlarinin bulundugu benimsenmis ve tarihi boyunca bu hususa önem verilmistir. Köyümüzde eski yazi, o zamanki nesil arasinda oldukça yaygindi. Bu konuda yetismis ihtisas sahibi kisiler vardi. Bugün Sotik köyünde dört tane ilkokul mevcuttur. Bu okullarin tümü faal olmakla beraber köyden kente göç sonucu ögrenci sayisi arzulanan düzeyde degildir. Buna ragmen halen köyde 110 hanemiz mevcuttur. Istanbul’da 600 hane , Malatya’da 50-60 hane, Arapkir ilçesinde 40-50 hane olmak üzere Ankara, Izmir ve diger illere göçmüs sakinlerimiz mevcuttur. Çok az köye nasip olacak sekilde köyümüzde yüksek tahsil orani oldukça fazladir.
Bugünkü verilere göre okuma yazma orani % 90-95 civarindadir. Köyümüzün Bugünkü Durumu: Anadolumuzun her yöresinde ve her köyünde oldugu gibi köyümüz Sotik de gelir dagilimindaki adaletsizligin ve çarpik gelismesinin sonucu köyden kente göçten nasibini almis ve bu göçün izdirabini yasamaktadir. Köyde bulunan her evin gurbette birkaç kisisi vardir. Köyümüzün aileleri bu bakimdan bölünmüs durumdadir. Sotik köyü, Atma asireti ve onun tarihi ile iç içe oldugundan oldukça gündemleri isgal edecek bilgi ve geleneklerle mücehhezdir. Ayni kandan ayni candan ve ayni atadan gelme Sotikliler ile tüm Atma köylerinin birlik beraberlik ve baris içinde olmalarini dilerken, hepsine mutluluk aydinlik dolu yarinlar dileriz. Ayrica “ Arguvan Olgusu “ yayinina katkisi olan degerli hemserilerimize tesekkür ederim. Yazan : Avukat Gazi ÇIPLAK
arkadaşlar meraba ben murat pazarcıktan fehmi çıplak'ın araştırmalar-kürdistan adlı eserini nereden bulacağıma yardımcı olursanız sevinirim tşkler alevi kral F_F_G
sevgili murat öncelikle aramıza hoşgeldiniz lakin bu yardım dileyen mesajınızı yardım başlığı altına açmanız size yapılacak yardımları kolaylaştıracaktır
Türkiye Cumhuriyeti şeyhler,dervişler,müritler ve meczuplar memleketi olamaz!!!
Konu Perçem tarafindan (12-01-2008 Saat 15:58 ) değistirilmistir..
The Following User Says Thank You to Perçem For This Useful Post:
07-07-2008, 21:04
Malatya Arguvan (Şotik) Çobandere Köyü
Türkiye Cumhuriyeti şeyhler,dervişler,müritler ve meczuplar memleketi olamaz!!!
Benzer Konular
Normal
