Çopur

ÇORUM HIZIRBEY KÖYÜNDEN SAPIK İNANÇLI ALİ VE OĞLU MEHMET’İN CEZALANDIRILMASI



YAZI: 5 Cemaziyelâhir sene 1000 (Mart 1592), Padişah 3. muad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da şâh 1. Abbas’tır. O dönemde, lehistan Osmanlı himayesini kabuletti, Türk sınırı ilk defa Hazar denizine ulaştı, kapıkulu’nun disiplini bozulmaya başladı, saray rüşvet, süi istimâl girdi.l

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Çorum Sancağı Beği’ne ve Kadısı’na HÜKÜM

KONU: Çorum ilçesinde Hızırbey köy halkından Ali ile oğlu Mehmed’in sapık inançlı oldukları, Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a hakaret ettikleri, bazı kadınlara sarkıntılık yaptıkları şikâyeti üzerine haklarında soruşturma yapılması.

BELGENİN MEÂLİ

Mehmed’in kendisine virildi

Çorum Sancağı Beği’ne ve Kadısı’na HÜKÜM Kİ,

Sen ki Kadısın mektub gönderüb kazâ-i mezbûre tâbi’ (yukarıda adı geçen ileçe) Hızırbeğ nâm karyede sâkin Ali nâm kimesne ile Mehmed nâm oğlı tâife–i revâfızdan (sapık inançlılar) olub el–ıyazü bi–llâh (Allah’a sığındık) sebb–i nebî (peygabere hakaret) ve sebb–i cihâr,ı yâr (Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a hakaret) idüb ve karındaşının hatunına fi’l–i şeni’ idüb (ırza geçme) ve sikke kazdırub Şâm’ı kat’ eyleyüb mukaddemâ Galata’da tutılub sicill olınub hakkından gelinmek (ortadan kaldırılmak) üzere iken halâs olub (kurtulup) ve istedükleri kimsenin kızın ve avretlerin çeküb daimâ fesâd ve şenâtdan (kötülük yapmak) hâli değildür deyû şer’la haklarından gelinmek bâbında emr–i hümâyûnım ricâsına arz eylediğin ecilden mezbûrlarun (adı geçenler) ahvâlleri şer’le (mahkemece) görülmesin emridüb BUYURDIK Kİ, (Boş bırakılmış) vardıkda mezburları (adı geçenleri) ihzâr idüb (duruşmaya getirip) gıybet iderlerse (gizlenirlerse) şed’le buldırub getürüb ahvallerin teftişidüb göresin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri, cilt: 69, s. 223/445

Çopur

DEVREK, MENGEN VE YILANCA’DAKİ KIZILBAŞLAR’IN YAKALANIP CEZALANDIRILMASI

YAZI: 13 Muharrem sene 1001 (Ekim 1592), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa (3. sadareti) İran’da Şah 1. Abbas’tır.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Devrek, Mengen ve kılanca Kadıları’na HÜKÜM

KONU: Devrek, Mengen ve Yılanca ilçeleri köylerinde KIZILBAŞLAR olup kendi aralarında kadın erkek toplanıp sohbet ettikleri üç halife (Hazret–i Ebi Bekir, Ömer ve Osman)ye küfür ettikleri, bunların yakalanıp cezalarının verilmesi.

BELGENİN MEÂLİ

İbrahim’e virildi

Devrek, Mengen ve Yılanca Kadılarına HÜKÜM Kİ,

Sen ki Devrek Kadısı’sın mektub gönderüb kazâ–i mezbure (adı geçen) tâbi’ Vakud (?) nâm karyeden İsâ Bali ve Alican ve diğer Alican ve Ferad ve Dede Bali nâm kimesneler cemaatı ile ve Guzdan (?) nâm karyeden Şamanin ve Pîr Bende ve İmam Kulı ve Nizâmi ve Turdıhân ve Alimcan ve Aydın nâm kimesneler cemaatlariyle KIZILBAŞ nâmiyle meşhûr ve sebb–i çehâryâr (Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman) idüb (küfür etme) ve hatunlarıyle giceler ile bir yarde cem’iyyet ve sohbet eyledikleri def’âtiyle zuhûr eylemişdir deyû şer’le (mahkeme) ahvâlleri görülmek bâbında emr–i hümâyûnım ricâsına arz eyledüğin ecilden BUYURDIM Kİ-, (Boş bırakılmış) vusûl buldıkda (ulaşınca) mezburları (adı geçenleri) meclis–i şer’a (mahkemeye) ihzâr (getirip) ve ahvâllerin ükât vechile hakk üzere teftiş ve tafahhus (iyice araştırma) idüb göresin fi–l–vâki (mezkûrlar adı geçenler) sebb–i çehâr–yâr güzîn (üç halifeye küfür ettikleri) idüb ayetleriyle bir yerde cem’ olub fısk eyledikleri (hak yoldan çıkma) müvâcebclerinde (yüzlerine karşı) şer’le sâbit olursa muhtâç–ı ırz olanları muhkem (sımsıkı) habs ve arz idesin olmayanların gereği gibi şer’le haklarından gelesiz amma hîn–i teftişde temâm–ı hakk üzere olub garaz ve taassubdan ve hilâfı vâki’ işolmakdan hazer idüb hakdan udûl itmeyesin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri, cilt: 69, s. 93/185

Çopur

MUCUR’DAKİ YENİÇERİLER’İN CEZALANDIRILMASI

YAZI: 14 Ramazan sene 1003 (Mayıs 1595), Padişah 3. Mehmed dönemi, o yıl 16 Ocak’ta 3. Murad vefat etti, yerine yukarıda adı geçen oğlu 3. Mehmed tahta geçti. Avusturya cephesinde: Estergon, Eflâk’ta Yerköyü (Guigero–Romanya’da) bozgunları, Venediklilerle kapitülasyonların yenilenmesi, Cenevizlilerle ticaret antlaşması imzalandı.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Hâcı Bektaş Kadısı’na HÜKÜM

KONU: Mucur’da yeniçerilerden Bekir ve Bali adındaki kişiler Hacı Bektaş dervişlerinden Hacı Said ve Mucur’dan ve Rahmatlu köylerinden bazı kişilerin paralarını, develerini ve nikâhlı kadınları alarak ahaliye baskı yaptıkları, bu kişilerin yargılanıp cezalarının verilmesi.

BELGENİN MEÂLİ

Yazıldı

Hâcı Bektaş Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Taht–ı kazânızda MUCUR nâm karyede sâkin dergâh–ı muallâm yeniçerilerinden Bekir ve Bali nâm kimesneler Rahmetlü nâm karyeden Korkud ve Uçağası nâm karyeden Veli ve gayriler Hâcı Bektaş Veli dervişlerinden Hâcı Said ve Mucur’dan Sâlih ve Ablak nâm kimesneler kiminin akçesi atı ve devesi ve nikâhlu hâtunı alub ziyâde zulm ve teadîleri olduğı i’lâm olınmağın südde–i saadetim (saray) de yeniçerilerim ağası tarafından mektubla irsâl olınmışdır BUYURDIM Kİ, (boş bırakılmış) vardıkda müşârün–ileyhin (yukarıda adı geçen) mektubı mûcibince mezbûrları (yukarıda adları geçen) ihzâr idüb (huzura getirme) hakk üzere teftişidüb göresin arz olınduğı üzere ise ba’de–s–sübût (gerçekleştikten sonra) bulan hakların ağaların mektubı mûcibince alıviresin inâd ve muhâlefet idenleri yazub arz eyliyesin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri, cilt: 73, s. 153/357

Çopur

KIZILBAŞ OLAN ŞAH’IN SAZENDELERİNDEN MURAT’IN SÜNNİLİĞİ SEÇMESİ

YAZI: 29. Ca. 1025 Mayıs 1616

Padişah 1. Ahmet dönemi İralılarla savaş sürüyor. Veziriazam Kara Mehmet Paşa Erivah’ı kuşattı. O yıl Avusturya ile Zitvatorok Antlaşması yenilendi. Bu dönemde Kuyucu Murat Paşa Anadolu’da Celâli ayaklanmalarını bastırmaya çalışıyor, suçlu suçsuz insanlar öldürülüyordu.

Bir yıl sonra 22 kasım 1612’de padişah vefat etti.

KİMDEN: Divân–ı Hümâyûn’dan

KİME: Dergah–ı Âli Çavuşu’na

KONU: İran elçisiyle gelen Şahın Sâzenlerinden Murad, İslamiyeti kabul ettiğinde 20 akçe (0.0017 kş) ulûfe ile saray çavuşu atandı.

BELGENİN MEÂLİ

HATT–I HÜMÂYÛN

Mahaline kayd oluna deyû (Bismillahi)

Dergâh–ı Âli Çavuşuna

KIZILBAŞ elçisiyle gelüb Şahın makbul sazendelerinden olan Murad Şeref–i İslâmla müşerref olub müstahak–ı ihayet olmağın İslâmın şerefine ibtidadan 20 akçe (0.0017 kş) ulufe ile dergah–ı âli Çavuşlarına ilhak alınmak.

Fi 29 şehr–i cemaziyel evvel sene / 1025 imza okunamadı

Fi–t– tarih–i mezbûr Belge: BDA–Ali Emiri 1. Ahmet No: 678

Çopur

AKYAZILI DERGAHI

YAZI: 10 Receb sene 1112 (Aralık 1700), Padişah 2. Mustafa dönemi, iyi öğrenim görmüş yetenekliydi 3 defa sefere çıktığında dönemin sadrâzamı Amcazâde Hüseyin Paşa’dır. Karlıfça Antlaşmaya Ocak 1699)ndan bir yıl sonra 14 Temmuz 1700’de Ruslarla barışlaş antlaşması imzalandı.

KİMDEN: Hacıoğlu Pazarı (Dobriç–Bulgaristan’da) il’lamı (Divân–ı Hümûyûn’a)

KONU: Hacıoğlu Pazarı kasabasının ileri gelenleri başvurarak ilçede bulunan AKYAZILI TEKYESİ’nin tekye–ı Şeyh Abdülkerim’in hafız ve dindar bir kişi olduğu, onun yerini başka birinin tekye–nişîn atanması yukarıda adı geçen şeyhe olacağının ilgililere bildirilmesi.

BELGENİN MEÂLİ

Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâ’î–i Kemîne Budır ki,

Medine–i HACIOĞLU PAZARI kazâsında sâkin ulemâ ve e’imme ve hutebâ (hatibler) bi–l–cümlefukarâ meclis’i şer’a gelüb nazâret–i (Bakımı) kazâ–i mezbhur (yukarıda adı geçen ahâlisine meşruta (koşullu olarak, bir kayda bağlı olarak) AKYAZYESİ’nin tekye,–nişîni Şeyh Abdülkerim dâileri (duâcı) zümre–i ve hâfız–ı Kur’ân–ı Kerîm irşâda lâyık ve dindâr ve müstak müsinne (doğru yolda yaşlı kişi) olmağala lâyık sezâ–vâr–ı (uygun) âtıfe zâviye–i merkume (yukarıda adı geçen) âhire (başkısın olınmağla mezbûr daîrelerine (adı geçene) gadr u hayf (haksı olınmağın ahvâli der–i devlet medâra (hükümdara) muhzır (mübe birle i’lâm olındı dahi mûcibince i’lâm idivir deyû dâ’îlerine iü ilhâh (üzerine düşme) itmeleriyle evvelki vâki (hâldir derlet–medâra i’lâm olındığı bâki fermân lehü–l–emrindir. Hurrire yevmi–l–âşir fî Recebü–l–ferd senete isnâ aşr ve miete ve elf.

Hacıoğlu Pazarı Kadısı Mehdet

BELGE: BOA– Ali Emiri Tasnif 2. Mustafa No

Çopur

ÇANKIRI KESKİN’DEKİ KOÇİ BABA ZAVİYESİ’NDE VERGİ İSTENMESİ

YAZI: 3 Zihhicce sene 1124 (aralık 1712), Padişah 3. Ahmet dönemi, Sadrâzam: Süleyman Paşa’dır.

KİMDEN: Hacı Bektaş Veli Sülâlesinden Secchade–nişîn ŞEYHELVAN’dan

KİME: Dîvân–ı Hümâyûn’a

KONU: Çankırı sancağı, Keskin bucağı, KOÇİBABA köyünde bulunan KOÇİBABA ZAVİYESİ’nin seccade-nişîn ve mütevellisi Şeyh Elvan Dede Divan–ı Hümâyûn’a yazdığı dilekçesinde: Eskiden beri zaviyenin tüm vergilerden muaf olduğu halde buna bakılmayarak vergi istendiği.

BELGENİN MEÂLİ

HATT–I HÜMÂYÛN DEFTER EMÎNİ ARZI MÎCİBİNCE

KENGRİ’DE PAŞAYA DEFÂTIR HÜKÜM BUYURULDU

DEFTER EMÎNİ EFENDİ ARZ EYLİYE REYÛ BUYURULDU

Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâî–i Kemîne Budır ki, (Yüce devletimizden bu âciz kulun dileğidir ki)

Kengri (Çankırı) sancağında Keskin kazâsında KOÇİBABAZAVİYESİ’nin zhaviye–dâri ve mütevellisi evlâdından olub hâss–ı hümâyûna resm–i bennak (raiyet yazılı olanların timar sahibine verdikleri vergi) ve mücerredî ve bâdi havâsın (ceza ve narh vergisi) ve zaviye–i mezbûrde hınta (buğday) ve şhair (arpa) ve öşr–i meyva ve öşr–i kuvan (bal arısı) ve öşr–i bostan ve resm–i arusân (evlenme vergisi) ve âdet–i agnâm (koyun ve keçi vergisi) ve tabûy–ı zemîn (çiftçilik yapanlardan alınan vergi) ve Kengri (Çankırı) valisine zülmen (haksız aldığın şerân geri alınmak bâbında fermân–ı âlî–şân ricâsiyçün der–i devlet–medâra (hükümdara) arz ve i’lâm olındı bâki ferman dergâhı adâlet adâletindir.

Ed–Dâî Şeyh Elvan min Sülâle–i Hacı Bektaş Veli Secchade–nişîn

Kengri (Çankırı) sancağında vâki’ Keskin nâhiyesine tâbi’ karye–i Şeyh Koçi Baba vakf–ı zaviye Şeyh Koçi Baba der–karye–i mezbûr hüccet–i şer’iyye ve defâtır–ı kadîme (eski defterler) muktezâ (yazılan) Şeyh Koçi Baba zaviyesinin vakfı olub avârız–ı divaniye (yasalara göre alınan vergiler) ve tekâlif–i örfiyyeden yasa gereği olmayan idareten lüzum üzere alınan vergiler) muâf oldukları defter–i atîkde (eski defter) mestûr (yazılmış) olmagın vech,i meş rûh üzere defter–i cedîde (yeni defter) kayd olındı nefer elli yedi zemîn üç mevzi’ bir hâsılı tahtında hınta (buğday) ve şaîr (arpa) ve öşr–i meyve ve öşr–i kuvan ve öşr–i bostan ve resm–i arûsân ve âdet–i agnâm (koyun ve keçi vergisi) ve resm–i tâpuy’ı zemin (çiftçilik yapanlardan alınan vergi) yekün bin otuz beş ve resm–i beher nîm fî on sekiz ve beher bennâk fî on ikişer fî beher mücerred altışar ve beher hevâ yekün sekiz yüz on ve havâs–ı hümâyûn deyû defter–i evkafda muharrer kalemiyle tahrir ve yüz elli bin akçe (1250 kuruş– 12.5 lira) yazılı âdet–i agnâm livâ–i Kengri ve evkaf–ı selâtîn oldığı defter–i mufassılda ve defter–i icmâlde (kısaltma) havâs–ı hümâyûn mülhâkatından (devlet hissesi) olmak üzere tahrîr ve defter olmışdır fermân devletlü sultanım Hazretlerinindir.

SÂHH VAKIFDİR

Der– Livâ–i Kengri (Çankırı) nâhiye–i Keskün karye–i Şeyh Koçi Bâba vakf–ı zaviye Şeyh Koçi Bâba der– karye–i mezbûr hüccet–i şer’iyye ve defâtır–ı kadîm muktezâ Şeyh Koçi Baba zaviyesinin vakfı olub avârız–i divâniyye ve tekâlif–i örfiyyed muâf oldıkları defter–i atîkde mestûr olmağın vech–i meşrûh üzere defter–i cedîde kayd olındı tâbi’ Keskün

Neferen : 57
Zemîn : 3
Mevzi : 1

HÂSIL: Hınta–kile Şâir–müd öşrî meyve Öşr–i kuvan 4–400 para 2– 120 para 30 20

Öşr–i bostan Resm–i arûsan Adât–ı agnâm Resm–i tapuy zemin 25 60 240 140

YEKÜN: 1035 para (345 kuruş– 3.45 lira) bâd–ı hevâ: 5

HÂS–I HÜMÂYÛN: Beher nîm fî 18 ve beher bennak fî 12’şer ve beher mücerred fî 6 ve beher hevâ yekûn: 810 para

Karye–i mezbûre kadîmi Anatoli toprağı olub kadîmden Kengri sancağına yazılu gelüb kâtib–i âdet Kırşehiri sancağına tahrîr idildikde hilâf–ı er Kırşehiri’ne tâbi’ yazıldığı arz olındıkda defâtır–ı kadîm muktezâ şeyh girû Kengri sancağına yazılmak fermâm olmağın ber–mûcib fermân–ı âlî vech–i meşrûh üzere defter–i cedîde kayd olındı.EVKAF

İCMALDİR: Der– Livâ–i Kengri Havâs–ı Hümâyûn âdet–i agnam livâ–i Kengri gayr,i ez yürükân–i nâhiye–i Kengri der–icmhal: 150 000 akçe (1250 kuruş– 12.5 lira)

MUFASSALDIR: Adet–i agnam livha–i Kengri gayr–i ezâdet–i agnâm yürükân, nâhiye–i Kengri ve evkaf–ı selâtîn 150 000

TATBÎK: Mühri mutabıkdır Ferman saadetlü sultanım Hazretlerinindir. Fî 3 Zilhicce sese 1124 (Aralık 1712) İMZA

BELGE: BOA– 29. Za. sene 1124 Cevdet Evkaf NO 22839

Çopur

KASTAMONU’DA ŞİFA DAĞITAN YATIR

YAZI: 30 Ramazan 1137 (Mayıs 1725) yılı, Padişah 1. Mahmud dönemi. O yıl İran–Türk savaşı başladı.

1. Mahmud Kafkasya ve Azerbaycan’ın Osmanlı yönetimine katmağa çalıştı, bugün de oralarla iyi ilişki kurmağa çalışmaktayız.

KİMDEN: Kastamonu kasabasının Eski Amasya Kadısı Ahmed Efendi’nin i’lâmı.

KİME: Divân–ı Hümâyûn’a

KONU: Kastamonu’da bulunan bir yatırın odasında biraz kalan sarılı, mecnun, meczup, sakat ve marazlı hastaların iyileşip beş yüz yıldan beri sağlığa kavuştukları.

METİN

“Kastamonu kasabasında Ali Bin Süleyman İbn–i Ali adındaki hayırsever sahibi şifaevi olmak üzere inşa ettirdiği konukevi (buka’a)nde 500 yıldan beri kutbü–l–ârifin (ileri gelen) Hazret–i Şeyh Es–Seyyid Abdül Geylânî’nin halifelerinden olan Şeyh bu ana gelince civarımızda olan sancak ahalilerinden nice sar’a, mecnun, marazlı kişiler bu arada sağlığa kavuşmuştur. Bu konuk evinde kabri olan Şeyh Abdülfettah Efendi’nin oğlunun oğlu olup bu mahkemeye müraccat eden ehli takva kişi olan Şeyh Hafız Mustafa Efendi hakkında eski şeyhü–l–İslâm Merhum Abdürrahim Efendi’nin işaretleriyle Kastamonu Kadısı Ahmed Efendi’nin arzı uyarınca Şeyh İshak Kâdiri’nin vefatı 1128 (1715) yılında kendisine Divân–ı Hümayun’dan verilen Berât’la ahaliye tefsir ve hadis üzerine va’z ve nasihat etmektedir. Buradaki meşihata Fethedileliden beri kimse karışmazken Kastamonu’da İbrahim Paşa Medresesi Ders–i âmı Trabzonlu Ali Efendi burasını medresenin vakfı olarak yazdırmış, bunun geçersiz sayılması ve bu şifahane için Şeyh Hafız Mustafa’ya yeniden berât verilmesil “arz ediliyor.

BELGE: BOA– Cevdet Sıhhiye No 224

Çopur

RUMELİ YENİ ZAĞRA’DA KIDEMLİ BABA ZAVİYESİNE DEDE ATANMASI

YAZI: 6 Receb sene 1143 (Ocak 1731), Padişah 1. Mahmud, Sadrâzam Kabakulak İbrahim Paşa dönemi, o yıl 15 Eylülde Hekimoğlu Ali Paşa İranŞah’ı Tahmasb’ı Kuzican’da yenerek Hemedan, Tebriz ve Urmiye’yi aldı, bir yıl sonra Aras nehrinin kuzeyindeki topraklar Osmanlılara bırakılarak antlmaşma yapıldı.

KİMDEN: HacıBektaş Veli Evlâdı Şeyh Ali’den

KİME: Divan–ı Hümâyun’a

KONU: Rumeli’de Yeni– Zağra (Nova Zagora– Bulgaristan’da) yakınında KIDEMLİ BABA Zaviyesi’nde tekye–nişîn olmadığı Ocak emek–dârlarından Derviş Mehmed’in tekye–nişîn atanmasının uygun olacağı.



BELGENİN MEÂLİ

Bismillâhi

SÂHH

MÛCİBİNCE TEVCÎH OLINMAK BUYURILDI

6.B. Sene 1143



Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâ’î–i Kemîne Budır ki,

Rumili’de Yeni Zağra kurbunda müteveffâ KIDEMLİBABA rahmetü aleyhi zâviyesinin tekye–nişîn olmayub hâlî ve muattal (bırakılmış) olduğı ma’lûm–ı dâîleri (dilekçeyi yazan) olmağın merâhim–i aliyyelerinden mercûdır ki (istenen) Ocağımız emek–dârlarından Derviş Mehmed Tekye–nişîn olmağa isti’dâdı olub mahall ve müstahakk olmağla zâviyenin tekye–nişînliği mezbhur (adı geçen) Derviş Mehmed Bektaşi’ye üzerine tevchi ve yedine Berât–ı şerîf–i âlî–şân sadaka ve ihsân buyurılmak ricâsına arz u il’lâm olmağın bhaki emr–i fermân men lehü–l–emrindir tahrîren min şehr–i Recebü–l–mübârek senete sülâse erba’în ve mie ve elf (Receb sene 1143)

Mine–d–dâ’i Şeyh Ali an evlâd–ı HâcıBektaş–ı Veli

BELGE: BOA– Ali emiri Tasnif 1. Mahmud, No 7066

Çopur

SAMSUN LADİK’TE KARA ABDAL ZAVİYESİNE DEDE ATANMASI

YAZI: 21 Sefer sene 1146 (Temmuz 1733), Padişah 1. Mahmud, sadrâzam Hekimoğlu Ali Paşa, İran Şahı Nadir Şâh’tır.

O yıl Hekimoğlu Ali Paşa Bağdad’ı İranlılar’dan geri aldı. 20 mayıs Venedikliler’le Pasarofça Antlaşması’nın bazı maddeleri değiştirildi. Padişah 1. Mahmud sürekli Güney Kafkasya ve Azerbayca’nın Osmanlı yönetimine geçmesine çalıştı.

KİMDEN: Eş–Şeyh Mehmed Halîfe İbn–i eş–Şeyh İbrahim’den

KİME: Divhan–ıHümâyûn’a arîza

KONU: Lâdik (Samsun ilinde) ilçesi ABDALköyündeki KARAABDALZAVİYESİ’nin meşihat (Şeyhlik) ve zaviye–darlık görevini yüz yıldan beri vakıf şartı gereğince babası Şeyh İbrahim’in yaptığı, şimdi ise yaşlı olduğundan zaviyedarlık ve mütevelliliğini yapamadağı bu görevi oğlu Şeyh İbrahim’e kendi isteğiyle günde iki akçe karşılığı teslim ettiği ve elinde berâtı olduğu halde haricten Hüseyin Bin Abdi adında biri bu vakıftan hak iddia ettiği bildirilmektedir.

I. BELGENİN MEÂLİ

Devletlü inâyetlü Merhametlü SULTANIMHazretleri sağ olsun

Lâdik kazâsına tâbi’ABDAL karyesinde vâki’ (bulunan) KARAABDAL SULTAN ZAVİYESİ’nin zaviye–darlık ve tevliyetine (vakıf işlerine bakma görevi) yüz seneden mütecâviz (geçen) âbâ an cedd (babadan oğlua) pederim eş–Şeyh İbrahim Efendi meşrutiyyet üzere (kanuna uygun olarak) mutasarrıf olub (kullanma hakkı) pîr–i ihtiyâr (pek yaşlı) oldığından hüsn–i rizâsiyle tevliyet–i mezbûrı (adı geçen mütevelliliği) bu kullarına kasr–ı yed (el çekme) ve tevliyet–i mezbûre (adı geçen mütevelliliği yemi iki akçe vazîfe ile ber–mûcib–i şart–ı vakıf (vakıf şartı gereğince) bu kullarına tecîh (verme) ve askerî tarafından yedime (elime) Derât–ı Şerîf ihsân buyurılub meşihat–ı zaviye–darlığa pederim Şeyh İbrahim ber–mûcib,i şart–ı (kanun uygun olarak) vakıf mutasarıf iken HÜSEYİN BİN ABDİ nâm kimesne zuhûr ve gûnû–gûn (türlü türlü) tecvirât ile (yalan dolan) meşihat ve zaviye–dârlığın nısfı zaviye olmak üzere müceddeden Anadolu Muhâsebesine kayd ile meliyyeden üzerine berhat ve hilesi bundan akdem arz olındıkda zikr olınan meşîhat ve zaviyedârlığın pederim eş–Şeyh İbrahim kasr–ı yedinden (el çekme) ve nısf–ı hahiri ecnebiden olan Hüseyin Bin Abdi’nin ref’inden (hükümsüz kalma) ve mûcib–i şart–ı vakıf (vakıf koşulu gereğince) bu kullarına tevcîh (verildi) ve yidime (elime) rüûs–ı hümâyun (vakıflardan ücret alana verilen belge) ihsân buyurılub tevliyet–i mezbûrın (yukarıda adı geçen) kaydı rûz–nemçe–i askeriyyeden (günlük olaların yazıldığı defter) der–kenâr olınmadğından tevliyet zikr olınmayub kayd–ı askerhiden kalmağla merâhim–i aliyyelerinden (ulu kişinin mehameti) mercûdır ki, (umulur) pederimin ve mezbhur (adı geçen) Hüseyin Bin Abdi’nin kayıdları Anadolu Muhâsebesinden ve bu kullarına tevcîhi (verilmesi) Rhus–ı Hümâyun (vakaflardan ücret alana verilen belge) tarafından hâlâ üzerimde olan tevliyyet–i askerî rûz–nemçesinden der–kenâr olınub yedimde (elimde) olan rüûs–ı hümâyûn tedbil (değiştirme) ve ber–mûcib–i şart –ı vakıf( vakıf şartı gereğince) tevliyet ve meşîhat ve zâviyedârlık cümlesi ber–berat olınub bu mübaret günler hürmetine bu kulları mesrur buyurılmak bâbında emr u fermân Devletlü İnâyetlü Merhametlü Sultanım Hazretlerinindir.BENDE

Eş–Şeylh Mehmed Hâlîfe ibn–i Eş– Şeyh İbrahim

DER– KENÂR SÂHH

ASKERî RÛZ– NAMÇE

Lâdik kazâsına tâbi’ Kara Abdal nâm karyede medfun (gömülü) Kara Abdal Sultan Zaviyesi’nin ber–mûcibi şart–ı vâkıf iki açe ile mütevellisi olan Şeyh İbrahim rizâsiyle sulbi (kendi evlâdı) oğlu Mehmed’e kasr–ı yed (el çekme) itmekle bin yüz otuz sekiz senesi Cemaziyelâhir mûcibince yedine Berât–ı âlişân... Fî 21. S. sene 1146 (Temmuz 1733) MÜHÜR(Mehmed)

RÜÛS DEFTERÎ

Meşihat ve Zaviye–dârlık Vakf Zâviye–i Kara Abdal Sultan der–karye–i ABDAL tâbi kazâ–i LADİK

Zikr olunan meşîhat–ı zâviye–dârlık vazîfe–i muayyene (belirli görev) ile evlâddan âbâ an cedd (babadan oğula) yüz seneden mütecaviz eş Şeyh İbrahim’in ber–vech–ı meşrhut bâ–berât–ı âlişan bundan akdem üzerinde iken ecânibden (yabancı) Hüseyin Halîfe Veled Abdi zuhûr ve hilâf–ı inhâ (atamaya karşı) zikr olınan meşihat ve zâviye–dârlığın nısfını ber–takrîb ile (bahane ile) üzerine berât... mezkûr (adı geçen) Şeyh İbrâhimin oğlu eş–Şeyh Mehmed Hâlife’ye tevcîh olınub temâm yedine berât–ı şerîf–i âlî–şân verilmek bâbında inâyet ricâsına vâki’ hâl bi–l–iltimâs Ladik Kadısı Mehmed Efendi arz eylemekle mûcibince ref’inden tevchih olınub fî 10. S. sene 1146 tarihinde rüûs–ı hümâyûn virilmişdir Fermân Sultanımındır.

BELGENİN ÇEVİRİSİ

SADR–I ANADOLI İZZETLÜ FAZİLETLÜ EFENDİ HAZRETLERİ

HUSÛS–I MEZBURI GÖRÜB İ’LÂM EYLİYESİN DEYÛ BUYURILDI

SÂHH

İ’LÂMLARI MÛCİBİNCETEVCÎH VEBERÂT BUYURILDI

Fî 9. L. sene 1146

Fermhan–ı âlîlerine imtisâlen arz ve derkenâra nazar olındıkda Lâdik kazâsına tâbi’ Kara Abdal nâm karyede vâki’ Kara Abdal Sultan Zaviyisi’nin zaviye–darlık êbâ an ced yüz seneden berû evlhadiyyet ve meşrûta üzere Şeyh İbrahim’in olub mutasarrıf iken cânibden Abdi başka zâviye olmak za’miyle hilâf–ı inhâ yedine kendü üzeine berât itdirüb ba’de mezbhur abdi ref’ ve Şeyh İbrahimin yüz otuz sekiz senesinde ibka olındığı rûz–namçe–i askeriyyede mukayyed olmağla Anadolu Muhâsebesinde dahi kayd olub bal’de merkum Abdi fevt olmağla nısf–ı meşihat ve nısf–ı zâviye–dârlık müteveffânın sulbi oğlul Hüseyin Halîfeye babası mahlûlünden ve İbrahim ref’inden tevcîh olındığı derkenârı nâtıkdır merkum Şeyh İbrahim zikr olunan zaviyenin zaviye–dârlığını ve tevliyet ve meşihatını sulbi oğlu Şeyh Mehmed’e kasr–ı yed idüb ecânibden hilâf–ı inhâ ile nısf zaviye ile nısf–ı tevliyet ve nesihata mutasarrıf olan Hüseyin ref’inden babası İbrahim kasr–ı yedine işbu sâhib arz ü i’lâm Mehmed Hâlifeye tamâmen tevcîh ve yedine berât âlişân ihsân buyurılmak ricâsiyle Ladik Kadısı mehmed Efendi dâ’ileri arz itmekle mucibince tevcîh ve cümlesi berât ile ihsânı bâbinde inâyet–i istid’â eylediğiMÜHÜR(Mehmed)

BELGE: BOA– Ali emiri, 1. Mahmud No 9346, 2 adet.

Çopur

KIZILBAŞLAR’A SALDIRILARI KARŞILIĞINDA SOLAK MEHMET PAŞAYA KOCAİLİ SANCAĞI ARPALIK OLARAK VERİLMİŞTİR.

YAZI: Evahir (1–10) Receb sene 1146 (aralık 1733 Padişah 1. Mahmud dönemi, o yıl Bağdad’a hücum edip şehri kuşatan İran Şahı, Nadir Şahı Topal Osman Paşa yenerek şehri kurtardı. 20 mayıs 1733’te Venedikliler ile Pasarofça Antlaşmasının şartları yenilendi. Avrupa tarzı ordu yetiştirme işi ele alındı.

KİMDEN: Divân–ı Hümâyûn’dan

KİME: Kocaili (İzmit) Sancağı Mutasarrıfı Solak Mehmet Paşa’ya

KONU: Irak’a saldıran İranlılar (Kızılbaşlar) birçok defa Osmanlı Ordusu tarafından yenildikleri halde yine saldırılarını sürdürmekte oldukları bunları iyice çökertmek için Solak Mehmet Ali Paşa ile birlikte 1734 yılı İranlılar’ın üzerine yürümeleri padişah tarafından buyurulurken Solak Mehmet Paşa’ya Kocaili sancağı ARPALIK (ESKİDEN memurlara ücretine ek olarak 19 999 akçe – 166.66 kuruştan ibaret tımara denirdi) olarak verildiğine ilişkin Ferman verilmiştir.

BELGENİN MEÂLİ

SÂHH BUYURULDU

BER–VECH–İ ARPALIK KOCAİLİ SANCAĞI MUTASARRIFI SOLAK MEHMED PAŞA DÂMETMUALLÂYAHÜKÜMKİ

Bu def’a Kerkük (Irak’ta) vak’asında Ser–Asker Osman Paşa (Topal) bi–kazâ–i Allahütealâ vâsıl–ı gülşen–saray–ı ukbâ (öbür dünyayı kazandı olub bu âne gelince avn–ı milk–i gayûr (vatan uğruna) ile KIZILBAŞ ilhâdı, maaş (gerçek inançtan dönenler) kerrharen ve arrâren münhezim (bozguna uğrama) ü makhûr (yenik) olagelmişler iken yine hadlerini bilmeyub bu gûne hareket–i habîs–i (kötü) nihâyete cesâret eylemeleri teheyyüc–i (coşma) gayret–i şâhane ve âteş,i hamiyyet–i hüsrev–âneme (padişahın onuru) bâıs u bhadi (neden olan) olmağla in–şâallahüteâlâ bundan böyle melâ’in–i esfure (lânetlenmiş kişiler)nin gereği gibi kahr u tenkilleriyle (örnek olacak ceza verme) hadlerini bildirmek aksây–ı metalib (son isteği) pâd–şâhânem oldığına binâen müretteb ve mükemmel sefer–i hümâyûnım mukarrer (kararlaşmış) ve in–şâ’ –allahüteâlâ destûr–ı ekrem şîr,ı efhem (büyük arslan) nizâm–ı âlem nazm–ı menâzımu (sıraya koyan) ümem (müslümanlar) mükemmel–i nâmûsu–l–saltanatü–l–uzmâ (padişahlık namusu) feth–i merâtibü–l–hallâku–l–kübrâ vezîr–i a’zam ahsen–i şeym–i zafer–i medâr ve serdâr–ı ekrem nusret–i âlemcelîlü–l–mikdârım ALİPAŞA edâme Allahüteâlâ iclâlühü ve zı’fe bi–n–nasr ve –t–te’bîd (gücü iki kat artsın) iktidâruhu ve ıkbâlühünün âlem–i zafer–i tev’em Hazret–i Rasûl–i Ekrem ve hâbîb–i muhterem sallâllahü teâlâ aleyhi ve sellemin zîr–i sâye–i hümâ (kutluluk) paye–i meymenet ivâyelerinde (yüksek derece kısmet etsin) mukarenet–i yümn ü ikbâl ü (uğurlu nasıl olsun) fevz ü iclâl ile (saygısı artsın) bi–zzât hareket ve nühfeti (gizlilik) muhakkak olub bi–avn–i teâlâ mükemmel kapuları halkıyle ol vusûl ü luhûk (ulaşma) eylemek üzere Anadolu ve Rumeli’nde vâ ki’ vüzerây–ı ızâm (büyük vezirler) ve mirmîrân–ı kirâm (beylerbeyi) ve shair asâkir–i zafer–ı irtisâmımın (?) bir ân akdem hareket ve ol savbe (tarafa) vusûle müsâraatları husûsları evâmir–i aliyyemle kendûlere tenbîh–i ekîd ü teşdît ü te’kîd olındığından başka shair tedârîkât–ı kaviyye ve levâzım ve mühimmât–ı seferiyyenin i’dât u tertibine (hazırlayıp düzenleme) ibtidâr olunmağla (işe başlama) Senki Mirmîrân–ı mûmâ–ileyhsin mirmîrân–ı kirâmın yarâr u nâm–dârı oldığına binâen avâtıf–ı (iyilik) aliyye–i mül kânemden Kocaile sancağı sana tevcih (verildi) olınub nefer–i pâk ü güzîn–i tâmü–s–silâh (seçkin asker) ve kaviyyü–l–kader (güçlü mikdarda) kapun halkıyle sefer–i hümâyûnuma me’mûr ta’yîn kılını gele kırk yedi senesine mahsûben livâ–i mezbûrdan (adı geçen sancaktan) muayyen olan efrâd–ı seferiyyen şimdiden tescîl ve tarafına teslîm olınub kat’an teallül (işten kaçma) ve tereddüt olınmamak üzere seferiyyen emr şerifi ısdâr ve işbu emr–i şerîfimle mübâşîr ta’yîn olınan (boşbırakılan) ile irsâl olınmışdır vusûlinde Sen ki Mirmîrân–ı mûmâ–ileyhsin kırk alti senesini zariyyesinden zaman ki iktizâ iden hazariyye ile kırk yedi senesi seferiyyesini bi–t–temam tescîl ve ol mikdâr nefer kapun halkını tâmmü–s–silâh ve kaviyyü–. kaderde darb ü harbe kadir tüvânâ (güçlü) ve bahâdır richal–i girûdâr (savaşçı) dan olmak şartıyle techîz (silâhlama) ve tekmhil ve levhazım–ı seferiyyeneki tamâmen görüb hâzır ve üheyyâ turub ba’de ne gûne emri şerîfim vârid olur ise mhucebince amel ve hareket eylemen bâbında fermân–ı âlî–şânım sâdır olmışdır BUYURDIM Kİ

Fî Evâhir (1–10) Receb sene 1146 (aralık 1733) BUYURDUMKİ

Bir sûreti: Kocaeli sancağında vâki’ Kadılara ve a’yân vilâyete Mirmîrar mûmâ–ileyhin kırk yedi senesine mahsûben efrâd–ı seferiyyesinin şimdide aceleten tahsili ve tarafına bilâ, tereddüd tamâmen edâ ve teslîmi içün.

BELGE: BOA– Cevdet Askerî No 3128