Ahmet Koçak

Yaklaşık üç ay önce bir rahatsızlığı nedeni ile hastaneye kaldırılan Âşık Kul Hasan’a akciğer kanseri teşhisi kondu. Yapılan incelemeler sonucu hastalığın ileri bir safhaya ulaştığı sonucuna varıldı. Geçen bu süre zarfında uygulanan tedavi sonuç vermedi. Ve Âşık Kul Hasan 12 Mart Cuma günü akşam saat 20.00’de Hakk’a yürüdü.


Âşık Kul Hasan Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesinin Emir İlyas köyünde 1933 yılında doğdu.
Babası Yetimi Hamit, köyün beş kabilesinden biri olan Fetilleler kabilesinden (Köyün tek Alevi kabilesi). Baba Hamit yoksuldur. Ağanın toprağını eker biçer, üçte bir mahsulle geçinir! Kul Hasan aileye üç kız kardeşten sonra dâhil olur. Ve kısa zamanda ailenin baş tacı edilir. Tek erkek evlat olduğundan ayrıcalıklıdır. Kendi deyimi ile “haylaz” bir çocuktur.
Şiir ve müzikle, 6–7 yaşlarında iken, köye gelip giden dedelerin ve ozanların muhabbetlerinde tanışır. Pir Sultan’dan, Şah Hatayi’den, Seyit Nesimi’den şiirler öğrenir. Bu muhabbetlerde Enel Hakk felsefesiyle, insan sevgisiyle yoğrulur.
7 Ekim 1947 yılında evlenen ozanımızın dört kız, dört erkek çocuğu vardır. 1960 yılında köyden ayrılır; önce Mersin’e, oradan da Silifke’ye göçer. Aradığını burada bulamayan Kul Hasan, ömrünü noktalayacağı Ankara’ya göçer.
Türkiye İşçi Parti’li (TİP) Yalçın Cerit ve Müşerref Hekimoğlu’nun yardımıyla Ankara Devlet Tiyatrosu’nda gece bekçisi olarak işe başlar. Yazdığı şiirlerden dolayı davalar açılır, yargılanır. Beraat etmesine karşın dokuz yıl çalıştığı bu işyerinden tazminatı ödenmeden işten çıkartılır.
Vedat Dalokay zamanında Ankara Büyükşehir Belediyesi’nde işe alınır. Emekli olana kadar burada çalışır.
Âşık Kul Hasan’ın yayınlanmış iki adet kaseti var. “Bana Bana” adlı ilk kasetini 1994 yılında Can Dost Müzik etiketiyle yayınlandı. İkinci kaseti “Yana Yana” Ada Müzik tarafından 1995 yılında yayınlandı.
Âşık Kul Hasan, 2000 yılının sonbaharında Danimarkalı sinema yönetmeni Elisabeth Rygard’ın yönettiği sanatçı Mazlum Çimen’inde rol aldığı “Gönlümdeki Köşk Olmasa” adlı filmde rol aldı. Âşık Veysel rolünü oynadı.
Binin üzerinde şiiri bulunan ozanın tek şiir kitabı “Yirminci Yüzyılın İnsanlarıyız” 2004 yılında Alev Yayınlarınca yayınlandı.
Şiirleri Kervan Dergisi, PSAKD Dergisi, Dost Dost Dergisi, Hacı Bektaş Veli Kültür Araştırma Derneği Dergisi, Halk Ozanları Vakfı Dergisi, Halk Ozanları Derneği’nin Antolojisi, Halk Ozanlarının Sesi Dergisi, Yenigün gazetesi, Atatürkçü Düşünce Derneği bültenleri ve Serçeşme Dergi’sinde yayınlandı.
Kul Hasan’ın “Bana Bana” adlı ilk kaseti ve “Yirminci Yüzyılın İnsanlarıyız” adlı ilk kitabını yayınlama mutluluğunu yaşadım. 2004 yılında yayına hazırladığım kitabına yazdığım sunuş yazısında şunları dile getirmiştim:
“Âşık Kul Hasan çağdaş toplumcu halk ozanlarımızdan biridir. Ozanlık geleneğinin usta-çırak ilişkisi içinde pişmiş, gelişmiş, olgunlaşmıştır. Öte yandan 1960’larda Türkiye İşçi Partisi’nden başlayarak günümüze dek nice sosyalist örgütlerin, devrimcilerin içinden bulunmuş, siyasi görüş ve bilgisini pekiştirmiştir.
Kul Hasan yaşadığı çağı iyi kavramış, gündemi iyi takip etmiş, meselelerin özünü iyi yakalamıştır. Zaten ozan olabilmenin başlıca kıstasları arasında bunlar yok mudur?
Bakın Kul Hasan ozanlığı nasıl tarif ediyor:
İki bin yılının uygar çağında
Uygarca düşünüp yazmalı ozan
Boğulmasın fikir suçu ağında
Özgürce sazını çalmalı ozan

Ozan halkın gözü, kulağı, dili
Atomdan güçlüdür sazının teli
Irmak olmuş halkın akan göz seli
Halk ile ağlayıp gülmeli ozan

Kul Hasan emekçidir. Kendisinin de içinde bulunduğu toplumsal kesitin hissettiği bütün duygu ve düşünceleri şiirlerinde işlemiştir. Bu yüzdendir ki, şiirleri içerik bakımından çok boyutlu ve zengindir.
Toplumsal, sosyal, siyasal konular başta olmak üzere; Bâtıni-tasavvufi inanç, sevgi-sevda, gurbet gibi birçok konuyu şiirlerinde işlediğini görmekteyiz.
Kul Hasan’ın arzusu, insanların kardeşçe, özgürce, eşitçe yaşamasıdır. Zorbalık ve yobazlık en çok eleştirdiği ve karşı çıktığı konulardır. Ezilenden yanadır Kul Hasan.
Kul Hasan halk şiiri türlerinden güzelleme, taşlama, deyiş, düvaz-ı imam ve nefeslere onlarca örnek vermiştir. Maalesef Kul Hasan, birçok halk ozanımız gibi hak ettiği yerde değildir.”


Evet, ne yazık ki, şu satırları yazdığımdan birkaç saat önce Hakk’a yürüyen sevgili Hasan Baba’mız da yeterince kadir, kıymet görmedi. Hasan Baba ile ilk karşılaşmamız ve tanışmamız 1993 yılında Sivas Katliamı’nın hemen ardında Mazlum Çimen’in evinde oldu. O günden sonra defalarca biraya gelerek muhabbetler ettik. Bu muhabbetlerde toplumun, özelliklede Alevi-Bektaşi dernek yöneticilerinin ilgisizliğinden yakınırdı. Halkın ozanına halkın sahip çıkmaması en büyük yarası idi! Bir şiirinde vefasızlara şöyle seslenmekte:

Kul Hasan’ım ahım yerde kalmasın
İkrarsız pirsizin yüzü gülmesin
Vefasız yar mezarıma gelmesin
Boşa ağlamasın öldükten sonra

Yetmiş yedi yaşında aramızdan ayrılan sevgili Hasan Babamız, güle güle git, seni unutmayacağız.


Not: Âşık Kul Hasan, 14 Mart Pazar günü saat 14.30 – 15.00 arası Dikmen’de Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Genel Merkezinde yapılacak törenden sonra helallik alınarak Ankara Karşıyaka mezarlığında sırlanacaktır.

Ayrılma
Niyaz kıl didara dönme duvara
Âşık ol sadık ol yüzden ayrılma
İblise uyarsan yanarsın nara
Muhabbetli gerçek özden ayrılma

Enel hakkı hak bil niyaz kıl görüş
Zalime düşman ol mazlumla barış
Ecelin yetmeden gerçeğe eriş
Yürü pire giden izden ayrılma

Niyaz kıl sev Hacı Bektaş Veli’yi
Eriş gerçeklere tanı Ali’yi
Leyla Mecnun gibi sev sevgiliyi
Zatı sıfatın bil gözden ayrılma

Ermiş insan kâmil gerçek baş olur
Lal-ü gevher muhabbeti hoş olur
İmansız münkirin kalbi kış olur
Her zaman bahardan yazdan ayrılma

Ayıkıp gafletten aç can gözünü
İnan gerçeklerden dönme yüzünü
Muhammet Ali’ye bağla özünü
İkrardan niyazdan nazdan ayrılma

Rahmani rahim hak âdeme niyaz
Zati sıfatını ne bilsin yobaz
Esas iki rekât gece hak namaz
Can aşkın sazın çal sazdan ayrılma

Âşık Kul Hasan’ım selati daim
Ne bilsin selati daimi hain
İkrarsızı gerçek insan sanmayın
Muhabbetli gerçek sözden ayrılma

8 Kasım 1993, Londra


Yirminci Yüzyılın İnsanlarıyız

Yirminci yüzyılın insanlarıyız
Dünya sulh içinde bayram olmalı
Atom tahriplerin kaldırmalıyız
Laiklik âleme sultan olmalı

Demokrasi insan öldür demiyor
Açılan gülleri soldur demiyor
Hür bağımsızlığı kaldır demiyor
Herkes hür bağımsız bir can olmalı

Dünya ulusuna en büyük ricam
Sulh olsun uluslar dökülmesin kan
Tahrik yapan sulhu bozan kör şeytan
Yakalanıp katli ferman olmalı

Dünya ulusları elele versin
Hasta derman bulsun ağlayan gülsün
Emekçiler emek hakkını alsın
İnsan insanlığa hayran olmalı

Âşık Kul Hasan’ım sinemi yaktın
Halkın derdi ile eridim aktım
Dört kitap okudum kitaba baktım
Sağlar hastalara derman olmalı

Dede-baba