Çopur

Saldırı ve katliam gecesi 1 Temmuz akşamı da başka bir bildiri evlere dağıtılır:

“Halkımıza Çağrı;
“Müslüman halkın yaşadığı bu ülkede, İslam için binlerce şehit verilmiş bu topraklarda, bir kesim tarafından, ‘basın özgürlüğü, düşünce hürriyeti’ adı altında, Müslümanlar’ın kutsal değerlerine sözlü veya yazılı olarak kimse saldıramaz.
“Biz Müslümanlar, canımız pahasına da olsa, bu değerlerimizi korumakta kararlıyız.
“Müslüman halkımızdan bu konularda duyarlı olup, İslam’ın değer yargılarını alaya alanlara izin vermemelerini, ne pahasına olursa olsun bunu engellemeyi dini bir görev olarak bilmelerini, bu alçaklar karşısında susulduğunda, yarın mahşerde Allah’a nasıl hesap vereceğimizi düşünmelerini istiyoruz.
“ ‘Müminlerin, Peygamberi kendi nefislerinden çok sevmeyi gerekir. O’nun eşleri, onların anneleridir...’ (Ahzâb Suresi, Ayet: 6)
“ ‘Ve kâfirlerin hesapları varsa, Allah’ın da bir hesabı vardır. Allah hesabı çabuk görendir.’ (Enfal Suresi, Ayet : 30)
“ ‘Kâfirler istemese de, Allah nurunu tamamlayacaktır.’ (Saff Suresi , Ayet:8)
“Not: Bu yazıyı okuyan, Allah rızası için çoğaltarak dağıtsın.
MÜSLÜMANLAR” 5

Etkinliklerin ikinci günü, Sivas’taki sağ eğilimli yerel basında (Hürdoğan, Bizim Sivas, Hakikat, Anadolu, Yeni Ülke, Taraf) da halkı tahrik edici başlıklarla bezenmiş haberler çıkmıştı. Tertipçiler, saldırıya geçmek için koşulların yeterince olgunlaştığı kanaatine varırlar. 2 Temmuz günü, camiler tıklım tıklım dolar. Bazı saldırganlar cuma namazını tam bitmemiş olacak ki, bir yanda ellerinde sopalar, bir yanda yarı bırakılmış namazlarını tamamlamak için sağına, soluna selam vererek koşuyorlardı.
2 Temmuz Cuma günü, saat 13.30’da saldırı başlatıldı. Değişik camilerden akın akın insan, şenlik yapılan Kültür Merkezinin önünde toplandılar; taş ve sopalarla Kültür Merkezine saldırdılar.
“Sivas laiklere mezar olacak, Cumhuriyet Sivas’ta kuruldu, Sivas’ta yıkılacak, Şeriat gelecek, batıl zail olacak“ sloganları atan gruplar, Kültür Merkezi’nde bulunan 1500 kişinin üzerine saldırır. Ancak, etkinlikleri izlemekte olanların direnişleriyle karşılaşan ve sayıca görece az olan saldırganlar, geri çekilmek zorunda kalır. Saldırganlara sürekli olarak yeni katılımlar olmaktadır. Çeşitli camilerden çıkanlar, koşarak saldırganlara katılmaktadır. Kalabalık gruplar, Kültür Merkezi’ne bir kez daha saldırırlar. İzleyiciler ve görevliler bir yandan saldırıya karşı barikat kurarak direniyor; öte yandan da içerideki insanları boşaltmaya ve arabalarla başka yerlere göndermeye çalışıyorlardı. Olay yerinde yeteri sayıda güvenlik gücü yoktu. Olanlar da saldırıyı engelleyecek güçte değillerdi. Kültür Merkezi’nin camları, kapıları ve pencereleri yerle bir edilmişti.
Nihayet, Kültür Merkezi boşaltıldı ve saldırıya uğrayanlar güvenli bölgelere gönderildi. Bu arada, yeni katılımlarla saldırganların sayısı onbine yaklaşmıştı. Gözlerini kan bürümüştü ve dişlerini gıcırdatarak parçalayarak insan arıyorlardı. Saldırgan kitle, isteğine ulaşamamanın verdiği hırsla Kültür Merkezi’nden Valiliğe yöneldi. Valilik önünde toplanan binlerce saldırgan, “Şerefsiz vali istifa, Sivas size mezar olacak, Şeriat gelecek, zulüm bitecek, Yaşaşın şeriat, Muhammed’in ordusu kafirlerin korkusu, Yaşasın Hizbullah, kahrolsun laiklik, şeriat isteriz...” sloganlarıyla binayı taşa tuttular...
Saldırganların bir kolu, yeni dikilen “Halk Ozanları Heykeli”ne yöneldi. Heykeli kazma ve balyozla parçalayarak sürüklemeye başladılar. Bu arada, kimi saldırganların dişlerini heykele geçirmeye çalıştığı görülüyordu. Diğer bir grup da, Kongre Müzesinin yanında bulunan Atatürk heykeline saldırdı, yere düşürdükleri Atatürk heykelini de sürüklemeye başladılar.
Saldırganların sayısı giderek 15 bine yaklaşmıştı. Şeriat istemlerini ve sloganlarını haykırarak etkinlik konuklarının kaldığı Madımak Oteli’ne yöneldiler. Otelde, kent dışından gelmiş ve çoğunluğu yazar, ozan ve sanatçı yaklaşık 150 kişi bulunuyordu. Saldırı üzerine, güvenliğin daha kolay sağlanacağı düşüncesiyle otele gelmiş insanlar tedirgin oldular. Otelin önünde az sayıda polis vardı ve saldırganlara, “Dağılın, yapmayın” demekten öte bir müdahalede bulunacak gibi görünmüyorlardı.
Otelde bulunanlar, tehlikenin ayırdında idiler. Telefonla Sivas Valisi’ni, Emniyet Müdürünü ve diğer yetkilileri arayarak önlemlerin artırılmasını istediler. Bununla da yetinmediler, telefonla Ankara’da bulunan Başbakanı, Başbakan Yardımcısını, İçişleri Bakanı’nı, parti liderlerini ve milletvekillerini aradılar. Oteldekiler arasında olan halk ozanı, 1987-1991 dönemi SHP milletvekilli Arif Sağ da, telefon başından ayrılmıyor, Ankara’da SHP milletvekili Cevdet Selvi’yi, Bakan Seyfi Oktay’ı, İstanbul eski belediye başkanı Nurettin Sözen’ i arayarak saldırının korkunçluğunu anlatıyor, bir an önce önlem alınmasını istiyordu. Otelde bulunan Aziz Nesin de Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü ve Çalışma Bakanı Mehmet Moğoltay’la görüşerek can güvenliklerinin sağlanmasını istedi. Ulaşılan her yetkili, “Korkmayın, her türlü önlem alınmıştır” yanıtını veriyorlardı.
Saldırganların amacını sezinleyen Sivas Valisi Ahmet Karabilgin de saat 14.30’da Başbakanı ve İçişleri Bakanı’nı telefonla arayarak bilgi vermiştir. Saldırının giderek bir katliama dönüşeceğini gören Sivas Valisi, çok tedirgin olur ve Ankara’yla telefon irtibatını hiç kesmez. Saat 14.40’da yeniden İçişleri Bakanı’nı ve müşteşarını arar, saldırının artık bir katliama dönüşmekte olduğunu bildirir. Vali yine de rahatlayamaz. Saat 18.45’te Başbakanı ve İçişleri Bakanı’nı tekrar arar ve mutlaka yardım edilmesi gerektiğini bildirir. Çevre illerden de yardım istenmektedir.
Sivas Valisi’nin bunca çabalarının ve görüşmelerinin sonucu, Tokat Emniyet Müdürlüğü’nden 20 polis; Kayseri Emniyet Müdürlüğü’nden 31 Polis, Jandarma Komutanlığı’ndan 20 Jandarma olmak üzere 71 güvenlik görevlisi gelmiştir. Sivas Tugay Komutanı 6 bin kişilik asker mevcudundan yalnızca 30-40 acemi er göndermiştir. Askerler saldırganların arkasında bir yerde nöbet tutarcasına bekletilir. Bir ara Tugay Komutanı da olay yerine gelir ve sağa sola bir göz attıktan sonra ayrılır.
Otel’de bulunanların Ankara’daki yetkililerle yaptığı telefon görüşmeleri ve önlem istemleri de dikkate alınmamıştır. Bu girişimler ve devletin duyarsızlığı değerlendirildiğinde saldırganların korunduğu tartışması gündeme gelmektedir.
Madımak Oteli’ne sığınmış yüzlerce kişi, pencerelerden saldırganların oteli yakmaya çalıştığını izlemekte, korku içinde beklemektedir. Saldırganlar, can almadan ayrılmayacak gibidir. Karanlık çökmüş, elektrikler de kesilmiştir. Saldırganlardan kimileri, otelin önündeki arabaları ters çevirerek ateşe vermekte, kimisi de bidonlarla benzin taşıyarak otelin içine atmaktadır. Alevler, otelin giriş ve alt katlarını sarmaya başlamıştır. Sivas İtfaiyesi gecikmeli de olsa yangın yerine gelmiş, ancak saldırganlar itfaiyenin çalışmasını engeller. Hortumlar kesilir, arabaların lastiklerinin havası boşaltılır.
Yangın oteli tamamen sarar. 8 saattir kurtarılmayı bekleyenlerin umudu tükenmeye başlamıştır. Artık ölümün çok yakınında olduklarını biliyor ve ondan kurtulmanın yollarını arıyorlardı. Yangın bütün oteli sarmıştır. Cinnet halindeki kalabalık, ölüm haberlerini beklemektedir. Dışarıda gözlerini kan bürümüş katiller, otelden gelen yanmış insan eti kokusunu ciğerlerine çekerken, Ankara’daki bakanlar ve yetkililer de kokteyllerde kadeh kaldırıyorlardı.
4 Temmuz günü, Sivas’ın Madımak Oteli’nde 35 can yakılarak katledilmiştir. 51 kişi de kendi olanaklarıyla ağır yaralarla kurtulabilmişlerdir. Çatıya çıkarak yardım isteyenler arasında Aziz Nesin ve Lütfü Kaleli de vardı. İtfaiyenin merdivenli arabası otele yaklaştı. Aziz Nesin ve Lütfü Kaleli merdivenlerden inerlerken, Sivas Belediye Meclisi Üyesi Cafer Erçakmak ile bazı belediye görevlileri saldırıya geçtiler.Aziz Nesin ve Lütfü Kaleli, itfaiyenin merdivenlerinden aşağıya atıldılar. Başından yaralanan Aziz Nesin ve Lütfü Kaleli’yi linç edilmekten araya giren polisler kurtardı. Yaralılar ambulansla değil polis arabalarıyla Tıp Fakültesi Hastanesine götürüldü.

Çopur

d) Devlet yetkilileri ne dedi?

Sivas’ta eli sopalı, taşlı, zincirli onbini aşkın saldırgan, insan avındaydı. Korkunç durum, Başbakana, İçişleri Bakanı’na defalarca bildirildiği halde herhangi bir yardım gelmedi ve önlem alınmadı. 35 insan yakılarak feci şekilde katledildi. Böyle bir ortamda Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel; “Halkla güvenlik güçlerini karşı karşıya getirmeyiniz” diyor, ilgilileri uyarıyordu. Cumhurbaşkanının “halk”tan kastettiği oteli kuşatan saldırgan kalabalıktı. Gerçi Süleyman Demirel, politik yaşama kazandırdığı, “Bana sağcılar suç işliyor dedirtemezsiniz” şeklindeki veciz sözü ile tarafını çoktan açıklamıştı.
Başbakan Tansu Çiller ise, “Çok şükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir” diyebiliyordu. Daha sonra TBMM’de yaptığı bir konuşmada da Van’da yakılan bir oteli, Sivas’takiyle karıştırmış ve “Bir vatandaş, sigortadan para almak için sigortalı oteli yakmıştır” demişti. Bir başbakan, ülke sorunlarına ve toplumsal gelişmelere bu denli duyarsız olabiliyordu.
Ülkenin iç asayişinden sorumlu bir yetkilisi, İçişleri Bakanı Mehmet Gazioğlu, otele yapılan saldırıyı, “Aziz Nesin’in halkın inançlarına karşı bilinen tahrikleriyle halk galeyana gelerek tepki göstermiştir” şeklinde yorumlayarak saldırganları mazur göstermiştir.
Devlet yetkililerinin açıkça taraf tutmaları, güvenlik güçlerinin ilk soruşturmasını da etkilemiştir. Saldırı öncesinde, sırasında ve sonrasında yeterince önlem alınmadığından insanlar yakılmış, saldırgan katiller ellerini kolllarını sallayarak kent dışına çıkmış ve izlerini kaybettirmişlerdir. 10-15 bin saldırgandan ancak 35 kişi, katliamdan bir gün sonra gözaltına alınmıştır. Artan toplumsal tepkiler sonucu, gözaltına alınanların sayısı daha sonra 190’a çıkarıldı. Gözaltına alınanlar hakkında Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasasına muhalafetten dolayı soruşturma başlatılmış, fezlekeler bu doğrultuda hazırlanarak Cumhuriyet Savcılığı’na sevkedilmişlerdir. Soruşturmanın bu yetersiz çerçevede kalması sonucu, 190 kişiden 124’ü tutuklanmış, geri kalanlar serbest bırakılmışlardır.
Olay, rejime yönelik ve arkasında ırkçı-şeriatçı örgütlerin bulunduğu siyasal bir gelişme şeklinde ele alınmadı. Hukuki süreç bu yönde işletilmedi. Böylece, 35 kişinin katledilmesine, 60 kişinin ağır yaralanmasına, onlarca arabanın yakılmasına neden olan katliamın düzenleyicileri olan ırkçı-şeriatçı örgütler ve katliamda kusuru bulunan sorumlular ortaya çıkarılmadı.

e) Sivas Valiliğinin Raporu

Sivas Valisi Ahmet KARABİLGİN, katliamla ilgili olarak hazırladığı bir raporu İçişleri Bakanlığına sunar:

I. Olay Öncesi İstihbarat

01. 07. 1993 Perşembe günü, İl Merkezinde başlayacak olan ve aralarında Aziz NESİN’in bulunduğu birçok yazar ve sanatçının katılacağı 4. Geleneksel Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri’ni protesto etmek amacıyla, 30. 06. 1993 günü ‘gizli’ olarak, ‘Ek - 1’de sunulan bildiri dağıtılmıştır.
Konunun hassasiyetinden dolayı, etkinlik programı ve Aziz Nesin aleyhindeki bildiri Emniyet Müdürlüğü’ne faksla iletilmiştir.

II. Olayın Başlangıcı ve Seyri

2 Temmuz 1993 Cuma
- Paşa Camii önünde görevli emniyet ekibi (3860 kodlu) tarafından, Paşa Camii ve Meydan Camii’nden, Cuma namazından çıkan 500-1000 kadar kişiden oluşan grubun dört koldan Hükümet Konağı’na doğru ilerledikleri bildirilmiştir. (13.30)
- Hükümet Meydanı gerisinde oluşturulan polis barikatını aşan yaklaşık 2 bin kişi, maydanda, “Vali istifa”,”zafer İslam’ın”,”Şeytan Aziz”,” İslamiyet’i ezdirmeyeceğiz” vb. sloganlar atmışlardır. (13.40)
- Sayıları yaklaşık 3 bini bulan grup, Osmanpaşa Caddesi ve Buruciye Medresesi civarında benzer sloganları yinelemiştir. (13.55)
- 3 bin 500 dolaylarında gösterici, Kültür Merkezi önüne gelmiş ve içerdeki karşıt grupla slogan mücadelesi başlamış, çatışma polis tarafından önlenmiştir. (14.10)
- Kültür Merkezi’nden ayrılan grubun sayısı, 4-5 bini bulmuştur. (14.40)
- Grup, Buriciye Medresesi’ne gelmiştir. (14.45)
- Buriciye Medresesi önünden Hükümet Meydanı’na geçen 6 bin dolayındaki gösterici, aynı sloganları tekrarlamışlardır. (14.50)
- Grup, Hükümet Meydanı’ndan Atatürk Caddesi’ne yönelmiştir. (15.00)
- Atatürk Caddesi’nden yeniden Hükümet Meydanı’na gelinirken, sayı yaklaşık 8-9 bini bulmuştur. (15.10)
- Hükümet Meydanı’ndan İstasyon Caddesi yoluyla Kültür Merkezi’ne gelen göstericiler, bir gün önce dikilen anıtı kısmen tahrip etmiş; Kültür Merkezi içindeki karşıt grupla taşlı sopalı çatışma, polisçe, fazla büyümeden, zor kullanılarak önlenmiştir. (15.30)
- Valilik tarafından görevlendirilen Belediye Başkanı, Kültür Merkezi önündeki topluluğu sakinleştirmek için bir konuşma yapmıştır. (15.48)
- Kültür Merkezi’nden İstasyon Caddesi yoluyla yeniden Hükümet Meydanı’na ve Madımak Oteli civarına gelen yaklaşık 10 bin kişilik gösterici grubu, slogan atmaya devam etmiştir. (15.55)
- Madımak Oteli önünde toplanan yaklaşık 15 bin göstericiye, Valilik’ten gelen istek üzerine, Belediye Başkanı ve Büyük Birlik Partisi İlçe Başkanı birer konuşma yapmışlardır. (18.00)
- Belediye İtfaiye araçları, Hükümet Meydanı’na gelmiştir. (18.30)
- Kültür Merkezi önündeki heykel, belediye garajına konulmak amacıyla Meydan’dan geçirilirken, topluluk tarafından Madımak Oteli önüne getirilmiştir. (19.14)
- Madımak Oteli önündeki araçlar ve heykel ateşe verilmiştir. (19.50)
- Otele yaklaşmak isteyen itfaiye araçlarına, göstericiler yere yatarak engel olmuşlardır. (20.00)
- İtfaiye, otele güçlükle yaklaşabilmiştir. (20.05)
- Yangın Otele de sıçramıştır. (20.10)
- Afyon Sokak’tan (arka taraftan) gelen itfaiye, yangını söndürmeye başlamıştır. (20.20)
- Hükümet Meydanı’na gelen göstericiler, Hükümet Konağı’nı taşlamaya ve slogan atmaya başlamışlardır. (20.40)
- Güvenlik kuvvetleri havaya ateş etmiş ve göstericiler dağılmaya başlamıştır. (20.50)
- Kalabalık, küçük gruplar halinde şehrin çeşitli kesimlerine yayılmıştır. (21.00)
- Atatürk - Kongre ve Etnografya Müzesi önünde bulunan Atatürk Büstü tahrip edilmiştir. (21.40)
- Sayın İçişleri Bakanı Valiliğe gelerek, olaylarla ilgili bilgi almıştır. (22.00)
- Valilikçe ilan edilen ”sokağa çıkma yasağı” ile birlikte, güvenlik güçleri şehirde tam bir hâkimiyet sağlamışlardır. (23.00)

III. Olayın Nedeni

Olayların asıl nedeni, dinsiz olduğunu birçok kez açıklayan yazar Aziz Nesin’i bahane eden irtica yanlısı ve devlet düşmanı odakların, fırsattan yararlanıp, halkı, işsiz, güçsüz kişileri galeyana getirmesi ve istismar etmesidir.
Olaylar, idarenin elinde olmayan, kanunsuz göstericiler karşısında eldeki güvenlik güçlerinin kesin üstünlüğünü imkansız kılan bir gelişim seyretmiştir. Gelişmeler, dakika dakika hükümet yetkililerine ve üst düzey yöneticilere iletilmiştir.
Çeşitli camilerden çıkan ve normal bir kalabalık içinde küçük gruplar halinde değişik yönlerden gelen göstericiler, bir anda Hükümet Konağı önünde kanunsuz gösterilerine başladılar. 13.30 dolaylarında başlayan bu ilk olay üzerine, derhal Emniyet ve Jandarma üsleri ile yaptığım haberleşmede, başlayan olaya karşı alınacak önlemler değerlendirilmeye ve uygulamaya sokulmuştur. Olayın, ilk dakikalarında yarattığı izlenim, toplanan kişilerin hemen dağılıp gidecekleri şeklinde olmuştur. Topluluğun Hükümet Konağı önünden ayrılmayıp slogan atmayı sürdürdükleri ve yere oturmaya başladıkları görüldüğünde, işin ciddiyeti anlaşılmış ve saat 13.45’te, yani olayın başlamasından 15 dakika sonra, Tugay Komutanı’ndan askeri güç talebinde bulunulmuştur. 13.45’te başlayan ve aralıklarla süren takviye kuvvet isteme talebine gecikerek karşılık verilmiştir. Hazırlandığı bildirilen kırk kişilik ilk kuvvet, Hükümet Konağı önüne ancak saat 16.00 dolaylarında ulaşmıştır. Saat 19.10’da Genelkurmay Başkanı ile yaptığım telefon görüşmesine kadar, Tugay güçlerinin olay mahalline sevki mümkün olamamıştır. Sayın Genelkurmay Başkanı bu telefon görüşmesinde, Tugay’ın tüm gücünün olaylara müdahale etmek üzere kullanılacağını bildirmiştir. Saat 19.45’te, göstericiler kundaklanmış Madımak Oteli’ne girmek üzereyken, Tugay’ın son gelen ek gücü, koşar adımla kalabalığa müdahale etmeye çalışmış, ama kalabalığı yaramamıştır. Tugay takviyesinin en son anda, saldırganlar otele girmek üzereyken ulaşmakta olduğu, deşifre edilecek Emniyet telsiz konuşmalarından, Emniyet Müdürü ile yaptığım haberleşmelerden de anlaşılmaktadır.
Bu kritik anda yanımda bulunan İl Jandarma Komutanı’nın emri ile Jandarma timinin havaya ateş açması, olayların daha vahim noktalara gitmesini önlemede etkin olmuştur.

IV. Son Değerlendirme

1. Kanunsuz bir toplum olayına dönüşeceği yönünde kesin bir belirti bulunmamasına rağmen her türlü güvenlik önleminin alındığı etkinliklerde fanatik bir grubun çıkarttığı olayın, daha önceki yıllarda yaşanan ve tüm şehri kaplayan mezhepler arası çatışmaya dönüşmemesi, güvenlik güçlerinin halk üzerine ateş edip olayları daha da alevlendirmesi yanlışlığına düşülmemesi yönünde her türlü duyarlılık gösterilmiştir.
Keza aynı yaklaşım, Sayın Başbakan’ımız ve İçişleri Bakanı’mızla yaptığım telefon görüşmelerinde, ‘Gösteriler içindeki halkın, güvenlik güçlerinin ve saldırıya hedef olan misafirlerin hepsinin korunması zorunluluğu olmadıkça kuvvete başvurulmaması’ şeklinde tekrar edilmiş ve bu yönde talimatlar alınmıştır.
2. İlk anda kuvvete başvurup, grubun tüm şehre yayılması; olayların tüm şehri kaplaması ve sayıca yetersiz güvenlik güçlerinin şehre yayılan olaylar karşısında iyice güçsüz bir duruma düşmesi ve olayların daha büyük facialara dönüşmesi sonuçlarını yaratabilirdi.
3. Çevre illerden gelen takviye güçler, 25-30 sayıları mertebesinde kalmış, Tugay’ın tüm gücünün bir anda seferber edilmemesi de, mevcut güvenlik kadrosuna yeterli desteğin zamanında katılamaması sonucunu doğurmuştur.

V. Sonuç

Sonuç olarak, yaşanan üzücü olayın öncesinde, olay sırasında ve sonrasında, eldeki tüm olanaklar ve güvenlik gücü kullanılmaya çalışılarak, ilimizde bulunan askeri birlik, 5. Piyade Er Eğitim Tugay Komutanlığı’ndan, İçişleri Bakanlığı Sayın Müsteşarı’nın bilgisi altında Kayseri ve Tokat illerinden; ilimiz Hafik, Yıldızeli, Kangal, Şarkışla ve Zara Kaymakamlarından takviye kuvvet zamanında istenilmiş, Sayın Başbakan’a, Sayın İçişleri Bakanı’na, Sayın İçişleri Bakanlığı Müsteşarı’na, uçak ve helikopterle takviye gönderilmesi talebi arz edilmiştir.
Yaşanan bu üzücü olayda, Valiliğimiz yasal ve idari her türlü çareye başvurmuş, gerekli makamlarla haberleşme ve koordinasyon içinde bulunmuştur. Dünyanın her yerinde, ülkemizin birçok yerleşim merkezinde de yapılması gereken en temel iş, olayları sınırlamak ve büyümesini engellemektir. Bu çerçevede Valiliğimiz görevlerini eksiksiz olarak yerine getirmiştir. 7
f) Tahrik mi, Tertip mi?

Devletin Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakan düzeyindeki yetkililerinin olaya yaklaşımları, yakılanların bunu sanki hak ettiği yolundadır. Saldırganlara yönelik herhangi bir tutum alınmasına karşı çıkmakta, olayın tahrike bağlı bir duyarlık olduğunu iddia etmektedirler.
Böyle bir tutum, etkilerini göstermekte gecikmedi. Nitekim Emniyet Müdürü ile Vali hemen görevden alınır. Katliam soruşturması, Aziz NESİN’in tahrikleri ekseninde yürütülür. Emniyet tahkikatı bu yöndedir ve Savcılık da böyle bir yol tutturmuştur. Cumhuriyet Savcılığı soruşturmasında, katliamı planlayan ve başlatan örgütler üzerinde durulmamış; saldırı Aziz NESİN’ın tahriklerine bağlanmış ve iddianame, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasasına muhalefet temelinde hazırlanmıştır. (Sivas Savcısının hazırladığı iddianame: Hazırlık 1993/2460, Sivas Asliye Ceza Mahkemesi)
Ankara DGM Savcılarının 1 Nolu DGM’ye sunduğu iddianamede de, “Sivas’ta Pir Sultan Şenlikleri ve bu şenliklere katılan, bir konuşma da yapan, Aziz NESİN gibi dini inkâr etmekten öte, İslâm dinini küçültücü, aşağılayıcı bir kitabı da neşrettiren, Türk halkına aptal demekten çekinmeyen kişilerin davet edilmesi” gibi ifadelere yer verilmiştir. 8 DGM Savcıları da, katliamı planlayanları ve başlatan örgütleri ortaya çıkarmaktan yana olmamış ve olayları Aziz NESİN’in tahrikine bağlamışlardır.
Ankara 1 Nolu DGM de gerekçeli kararında (E: 1993/106, K: 1994/190), saldırıyı ve katliamı Aziz NESİN’in tahrikine bağlayarak olaylarda bir örgüt aramanın gereksiz olduğuna karar vermiş, sanıkların cezasında da dörtte bir oranında indirim uygulamıştır.
Oysa saldırının ve katliamın örgütlü olarak planlandığına dair tanık ifadeleri ve belgeler bulunmaktadır. Üstelik bunların tümü mahkemeye sunulmuştur. Olaylardan iki gün önce kentte, “Müslüman Kamuoyuna” başlıklı bir bildirinin dağıtıldığını belirtmiştik. Şenliklerin birinci gününün akşamı, “Halkımıza Çağrı” başlığı taşıyan ikinci bir bildirinin dağıtıldığı da vurgulanmıştı. Malatya Valisi, saldırıdan bir gün önce bir otobüs dolusu Aczmendi militanının Malatya’dan Sivas’a geldiğini, basına söylemiştir. Yine daha önce aktardığımız gibi, şenliklerin birinci ve ikinci günleri, Sivas’taki yerel sağ basın organları (Hürdoğan, Bizim Sivas, Hakikat, Anadolu, Yeni Ülke vb.) dağıtılan bildirilerin içeriğine uygun ve tahrik edici yazılar yayımlamışlardır.
Bu yazılı kaynaklara ek olarak, TBMM’nin olayla ilgili kurduğu Araştırma Komisyonuna ifade veren çeşitli görevlilerin anlatımları da ilginç bilgilerle yüklüdür.
O günlerde Sivas Emniyet Müdürü olan Doğukan ÖNER: “... Bu Perşembe günü de, Aziz NESİN Buriciye Medresesine gitmiş, Buriciye Medresesinde öğleye kadar kitap imzalamış, o akşama kadar belirli yerlerde gezmiş. O akşam çıkıp Madımak Oteli’ne gitmiş. Gece saat 21.00’de bir tek siyasi şubemizin korumasıyla birlikte yanında 8 kişi ile Madımak Oteli’nden çıkmışlar, Atatürk Caddesinden inmiş aşağıya; orada Sarayhan Restorantı var; Sarayhan Restorantına yaya gitmişler. Orada içki içtikten sonra da yine yaya olarak aynı ekiple o şekilde gitmişler. Yani ben şunu arz etmek istiyorum, yani olay bir tek Aziz NESİN’e yönelik olan bir hadise değildir.
“... Bu işte kesin provokasyon vardır. Bu işte kesin dışarıdan gelme birtakım güçler vardır. İlk defa camiye gittiğim zaman o caminin ön tarafında belirli birtakım gruplar vardı... Ben o grupları Madımak önünde görmedim...” 9

Mehmet YILDIZ (Sivas Emniyet Asayiş Müdürü): “Heykel getirildi, topluluğun önüne atıldı. Atılınca gerçekten insanlar artık çok çılgınca hareket ediyorlardı. Dişleriyle dahi ısıranları gördük, kafasını vuranları gördük... Paşa Camisinden anons edilince, diyelim ki 200 kişi pankart astı. Amerikan Bayrağını yaktılar...”

Millet Partisi İl Başkanı: “Paşa Camisinde namaz bitmişti, bir kısım imamı beklemeden namaz biter bitmez dışarıda bir gürültü patırdı oldu... Amerikan Bayrağının yakılışını bizzat gördüm. Pankartı da cami duvarında asılı olarak gördük.”

Dr. Hüseyin POLAT (Tabiblar Odası Başkanı): “Öncelikle bu saldırı devlete karşı yapıldı. Laik Cumhuriyete ve Atatürk’e karşı yapıldı. Belediye Başkanı ‘Gazanız mübarek olsun’ diyerek manevi destek verdi.”

Mehmet TALAY (Kültür Bakanlığı Sivas İl Müdürü): “Aziz NESİN Sivas’a ilk kez gelmedi. Aziz NESİN bundan yedi, sekiz ay veya bir sene kadar önce kitap imza gününe gelmişti. Sonra Aziz NESİN’in konuştuğu gün Perşembe günü, olaylar 24 saat sonra çıkıyor. Tepki olarak olsaydı aynı gün tepki olurdu...”

Şakir ŞEKER (ANAP İl Başkanı): ”Caminin içinden insanlar çıkmaya başladığı anda, 20 veya 25 kişilik namazla hiç alakası olmayan ve namaz kılmayan bir grup, bahçede namaz kılan yere gelir ve bunlar bir pankart açarlar, arkasından da bir Amerikan Bayrağı ateşe verilir...” 10
Yine kamu tanıklarından Emniyet görevlileri İzzet KARADAĞ, Erol ÇÖL, Refik SUNGUR, Nazım GÜNAYDIN, Orhan Veli KARADAYI, Mehmet ÖZBEK, Ömer Faruk ÜNAL hazırlık ifadelerinde ve Mahkemedeki ifadelerinde saldırının ve katliamın organizeli olduğunu belirtmişlerdir. 11
Belgelerden ve tanıkların anlatımlarından anlaşıldığı gibi, Sivas katliamı tahrik sonucu değil, örgütlü ve planlı hazırlıkların sonunda gerçekleşmiştir.

Çopur

g) Yargı Süreci

Katliamdan birkaç gün sonra soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma ve yargılamanın gelişimi şöyledir:
1) Sivas C. Başsavcılığı, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasasına muhalefetten dolayı bazı kişiler hakkında soruşturma başlatır ve Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde kamu davası açar. Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi de 23. 08. 1993 gün, 1993/302 Esas, 1993/315 kararıyla, kamu güvenliği yönünden davayı Ankara Asliye Ceza Mahkemesine gönderir. Ankara 19. Asliye Ceza Mahkemesinin 1993/1185 E. Kararıyla dava Ankara DGM’ye gönderilir.
2) Sivas C. Başsavcılığı, ayrıca 22. 07. 1993 gün ve 1993/2212 Hz. Sayılı iddianamesiyle Sivas Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açar. Mahkeme de kamu güvenliği nedeniyle dava dosyasını Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderir. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi de, oluşumunun DGM’yi ilgilendirdiği gerekçesiyle 11. 10. 1993 gün, 1993/169 E., 1993/150 sayılı kararıyla davayı Ankara DGM’ye gönderir.
3) Sivas İli, Kayseri DGM kapsamındadır. Bu yüzden, Kayseri DGM Savcılığı da soruşturma başlatır. Sonra 25. 08. 1993 gün, 1993/175 Esas, 1993/197 sayılı kararıyla davayı kamu düzeni bakımından Ankara DGM’ye gönderir.
4) Ankara DGM, kendisine gönderilen dava dosyaları hakkında 27. 10. 1993 tarih ve 1993/129 Esas, 1993/109 sayılı kararıyla görevsizlik kararı verir. Böylece Mahkemeler arasında uyuşmazlık sonucu dava dosyası Yargıtay’a gider. Yargıtay 16. Ceza Dairesi de 08. 11. 1993 gün ve 1993/11824 Esas, 1993/11804 sayılı kararıyla Ankara DGM’nin yetkili olduğuna karar verir.
5) Ankara DGM, gerek Asliye Cezada açılan davaların dosyasını, gerekse Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan dosyayı 1993/106 Esas kararıyla birleştirir. Sonuçta dava, Ankara 1 nolu DGM’de açılmıştır.
Görüldüğü gibi, saldırı ve katliam sırasında Emniyet, suçluları yakalamada oldukça pasif kalmış; Sivas’ın dışından gelen saldırganlar kolaylıkla Sivas’ı terketmişlerdir. Sonradan gözaltına alınanların tümüne yakını Sivas’ta oturanlardır.
Yargı sürecinde dava dosyası, Kayseri DGM, Sivas, Ankara Asliye ve Ağır Ceza Mahkemeleriyle, Ankara DGM ve Yargıtay arasında uzun süre dolaştırılmıştır. Böylece sıcağı sıcağına soruşturma başlatılmadığı gibi, suçluların çoğunluğu çoktan kayıplara karışmışlardır. 35 kişinin ölümüne, 60 kişinin yaralanmasına neden olan bu katliamın soruşturulmasına, yargılanmasına etki eden veya engellemeye çalışan gizli güçler mi vardır? Burası tartışma konusu olmuştur. Ama katliamın öncesi, sonrası ve yargılama süresinde saldırganların korunduğuna, basın ve kamuoyu tanık olmuştur.
Ankara 1 nolu DGM’ye sunulan iddianamede Sivas Katliamı şöyle anlatılmaktadır:

“İDDİANAME: 02. 07. 1993 Cuma günü her yıl olduğu gibi Banaz Köyü’nde yapılmakta olduğu söylenilen Pir Sultan Abdal Şenlikleri’nin bu yıl Sivas şehrine dikilen Pir Sultan Abdal Abidesi’nin açılışı nedeniyle Sivas il merkezinde yapılmış olması, toplantıya İslam dünyasında tepki yaratan Şeytan Ayetleri Kitabı’nı Türkiye’de de yayınlayan Aziz Nesin’in davet edilmesinin, il içinde olumsuz bir ortamın doğmasına neden olduğu gözlenmiştir. Sivas ilinde yaşayan vatandaşların bu duruma hassasiyetlerini gösterecekleri ve bir büyük olayın geleceği önceden bilinmesi de bir yana, yasal ve emniyet tedbirlerinin bu tür olayları önlemede etkin bir çare olamayacağı açıktır...
“İslam dünyasında tepki yaratan ‘Şeytan Ayetleri’ kitabının Türkiye’de yayınlanmasını yürüten ve Türk toplumunda sergilediği hareketleriyle hiç de iyi izlenim bırakmayan Aziz Nesin’in bu merasime (4. Pir Sultan Abdal şenliği) davet edilmesi, geleneksel olarak Pir Sultan Abdal Şenlikleri’nin her yıl Banaz Köyü’nde yapıldığını düşünürsek, bu şenliğin Sivas İl Merkezi’ne getirilmesi; kamu davasındaki bu olayı hazırlamıştır.
“İşte 02. 07. 1993 gününün Cuma olması ve camilerden çıkan halkın, fanatik dincilerin yönlendirmesiyle, yetkililerce olayın önlenmesi için yeterli tedbirin alınmaması ve geciktirilmesi,
“Ayrıca, fanatik toplulukça şenlikten bir gün önce il merkezinde yayınlanan gazetelerde açıklamalar yapılması ve halkı kışkırtan bildiriler dağıtılması;
“Hele hele Aziz Nesin’in İslam Dini’ne karşı tutum ve davranışları ve açıklamaları;
“Kapalı bir salonda düzenlenen toplantıda terör örgütü militanları için saygı duruşunda bulunulması;
“Eylemin hazırlayıcı nedenleri arasında sayılabilir.
Sivas ilinde meydana gelen bu vahim olay için de, ‘Bu şenlik neden İl Merkezi’nde yapılmıştır, neden Cuma gününe rastlatılmıştır, neden genelde halk tarafından hareketleri hiç de hoş karşılanmayan Aziz Nesin şenliğe davet edilmiş, kendisine konuşmalar yapma imkanı tanınmış, neden şenlikle hiç ilgisi olmayan terör örgütü militanları için saygı duruşunda bulunulmuştur?’ soruları cevapsız kalmaktadır.
“Bir yanda ‘Marksist-Leninist’ düzene dayalı devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne yönelik oluşturulan yasa dışı terör örgütleri, özellikle PKK terör örgütünün; bir yanda fanatik dincilerin laik devlet düzenini cebren ilga edilip, yerine şeriat devlet düzeninin getirilmesine ilişkin;
“... Çalışmaları Sivas olayında tahrik ve teşvik şeklinde görüntülenerek gövde ve güç gösterisi oluşturulmuştur. Olaydan bir gün önce sokağa dökülen Marksist-Leninist düzene dayalı, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne yönelik Dev-Sol, Dev-Genç, PKK terör örgütlerinin militanlarının katılmasıyla Sivas sokaklarında yapılan yürüyüş ve Aziz NESİN’in konuşmaları sergilediği tavrı, bir gün sonra meydana getirilecek olayların tahrikçisi olmuştur...” 12
DGM savcılarının iddianamelerinde, Pir Sultan Abdal Kültür Şenlikleri ve bu şenliğe katılanlar “Dev-Sol, Dev-Genç, PKK” örgütleriyle bağlantılı olmakla suçlanmaktadır. Bu örgütlerin Sivas’ta yürüyüş yaptıklarından sözedilmektedir. Oysa Sivas Valiliğinin ve Emniyet Müdürlüğünün raporlarında böyle bir yürüyüş olmadığı belirtilmiştir. Yine, katliamı gerçekleştiren ırkçı-şeriatçı örgütlerden hiç söz edilmemiştir. Katliamın nedenini Aziz NESİN’in tahrikine ve sol örgütlere bağlayarak savcıların, katliamı yapanlardan yana taraflı olduğu görülmektedir.
Davanın ilk duruşması, Ankara 1 nolu DGM’de 21. 10. 1993 günü yapıldı. Duruşmayı izlemek üzere binlerce kişi Ankara DGM önüne geldi. Binin üstünde polis Adliyenin geliş yollarını çevirmişti. Saldırganların yakınlarının ve avukatlarının dışında kimseyi Adliyeye yaklaştırılmıyorlardı. Sivas’ta katledilenlerin aileleri ve avukatları içeri alınmadılar. Emniyet güçleri, duruşmayı izlemeye gelenlere ve katledilenlerin yakınlarına acımısızca saldırdılar. Kadınları saçlarından tutarak yerlerde sürüklediler ve copladılar. Ağza alınmayacak küfür ve hakaretler yapıldı. Birçok kişi gözaltına alındı.
İlk duruşma böyle başladı. Yakınlarını kaybeden aileler ve müdahil avukatları sonraki duruşmalara katılma imkanı buldular. Sanıklar, her duruşmada müdahil avukatlara ve yakınlarını kaybeden ailelere sözle ve el hareketleriyle hakarette bulunuyorlardı. Mahkeme heyeti bu tür hareketlere müdahale etmiyordu.
Müdahil avukatlar, katliamla ilgili elde edilmiş fotoğrafları, filmleri ve benzeri belgeleri mahkemeye sundular. Mahkemeye sunulan belgelerde saldırganlar, somut olarak görülüyordu. Ancak mahkeme heyeti avukatların belgelerin incelenmesi istemini kabul etmedi. Daha sonra davanın gelişimini, tanıkların ifadelerini basından ve kamuoyundan gizlemek için gizlilik kararı alındı. Müdahil avukatlar, mahkeme heyetinin tutumunu yanlı görerek reddi hakim isteminde bulundular. Avukatların bu istemi de reddedildi.
Mahkemenin yanlı tutumu karşısında, müdahil avukatlar, yaptıkları bir açıklamayla duruşmalara katılmama kararı aldılar:
“...Şeriat heveslilerinin, teokratik devlet özlemcilerinin yargılandığı ve Cumhuriyet tarihimizin en önemli davalarından olan Sivas Olayları Davasının her yönüyle topluma, halkımıza açık olması gerekir. Müdahil vekileri olarak, gerekçesi ve nedenleri bile tutanağa yazılmamış olan ‘Gizlilik kararı’nın sürmesini asla benimsemeyiz, yargılamanın kamuoyundaki inandırıcılığına gölge düşmesine göz yummayı, halkın haber alma hakkının tıkanmasını içimize sindiremeyiz ve hukuka uygun bulmayız.
“Bu nedenle meslektaşlarımız, müdahil müvekkillerin de isteklerini göz önünde bulundurarak; mahkemelerce verilmiş bulunan ‘Gizlilik kararı’ kaldırılıncaya kadar, duruşmalar halka açık olarak yapılıncaya kadar, duruşmalara girmeme ve mahkemeyi tarihi sorumluluğu ve hukuki yanlışlığı ile baş başa bırakma kararı vermişlerdir...”13
Müdahil avukatların bu kararını desteklemek üzere, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Genel Merkezi de tüm şubeleriyle açlık grevi kararını aldı. 14 Haziran 1994 günü başlayan ve18 Haziran akşamı sona eren dört günlük açlık grevine, Derneğin 35 Şubesinin tüm yönetim kadrosu katıldı. Açlık grevi süresince 100 binin üstünde kişi ve kurum temsilcisi Derneği ziyaret ederek destek verdiler. Buna ek olarak Ankara’da 200 bin bildiri dağıtıldı.
Bunca tepki ve uyarıya karşın, mahkeme heyeti kararında direnerek yargılamayı yürüttü. Gizlilik içinde yürütülen yargılama 26. 12. 1994’te karara bağlandı. Mahkemenin gerekçeli kararı şöyledir:

“Gerekçeli Karar: ...Sivas olaylarının devlete ve laik düzene yönelik olmadığı, Aziz NESİN’in Şeytan Ayetleri kitabını yayınlamasına duyulan öfke, kin ve nefretin oluşturduğu tahrik sonucu ve Aziz NESİN’e yönelik bir eylem olduğu, kast edilen Aziz NESİN olmasına rağmen hedefde sapma sonucu 37 masum insanın ölümü ile sonuçlanan bu olayların, laik-antilaik veya mezhep çatışması olmadığı, sadece İslam dinince mukaddes sayılan değerlerin aşağılanmasına tepki gösterildiği, Aziz NESİN’in Anadolu’nun herhangi bir vilayetinde da aynı tepkiyi görebileceği, dolayısıyla şahsa yönelik eylemin bir başka amaca çekilerek kamplaşma ve kutuplaşma yaratmasının hukuki ve sosyal bir yararı olmadığı kanaatindeyiz.
“... Olayların müştekisi Aziz NESİN’in, Bakanlar Kurulu’nun 24. 08. 1989 tarih ve 1989/14479 sayılı kararnamesinde, yazarı Salman RÜŞDİ olan ‘Şeytan Ayetleri’ isimli kitabın Türkiye’ye sokulması ve dağıtılmasını yasakladığı, Türkiye’de bu yasağa rağmen adı geçen kitabı Aydınlık Gazetesinde yayınladığı ve bu kitabın içeriği itibarıyla Müslümanların Peygamberi ve eşlerine karşı tahrik ve tazyif edici ibarelerin bulunması sebebiyle tüm Müslüman halkı bu yayından dolayı haksız şekilde tahrik ettiği, böylece olayların çıkmasının müsebbibi bulunduğu anlaşıldığından, sanıklara tayin olunan ceza TCK’nun 51/1 maddesi gereğince ¼ nisbetinde indirilecek... hapis cezasıyla ayrı ayrı cezalandırılmalarına...“ (Ankara 1 nolu DGM’nin Gerekçeli Kararı, Sayfa: 461/465) 14
Böylece Sivas katliamı davasının 22 sanığı hakkında 15’er yıl, 3 sanığı hakkında 10’ar yıl, 54 sanığı hakkında 3’er yıl, 6 sanığı hakkında 2’şer yıl hapis cezası, 37 sanığı hakkında da beraat kararı verildi.
DGM’nin kararında katliamı gerçekleştiren faşist (ırkçı-şeriatçı) örgütlerden söz edilmediği gibi, katliam Cumhuriyete ve laikliğe karşı bir eylem olarak da değerlendirilmemiştir. Ama bir suçlu gerekliydi ve o da bulunmuştu: Aziz NESİN. Üstelik bu hiç de yeni bir şey değildi; devletin yetkilileri, siyasi iktidarın sözcüleri, emniyet yetkilileri ve savcılar da, Sivas katliamının örgütlü bir hareket olmadığını, Aziz NESİN’in tahrikiyle ortaya çıkmış bir tepkinin sonucu olduğunu, olayın ilk gününde açıklamışlardı.
Müdahil avukatlar, DGM’nin kararını taraflı, hukuka ve adalete aykırı olarak niteleyerek, ayrıntılı bir savunmayla temyiz ettiler. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Esas No: 1996/688, Karar No: 1996/4716 kararıyla, “Katliamın Cumhuriyete, Laikliğe ve Demokrasiye yönelik olduğunu” belirterek DGM’nin kararını esastan bozdu.
Ankara 1 nolu DGM, Yargıtay’ın bozma kararına uyarak yargılamayı yeniden başlattı. Karar, 28. 11. 1997’de açıklandı. Mahkemenin Esas No: 1996/84, Karar No: 1996/199 Gerekçeli Kararında şu ifadelere yer veriliyordu:
“... 7-8 saatlik uzun bir zaman süreci içerisinde güvenlik görevlilerince yapılmış olan çeşitli uyarılara rağmen dağılmayarak Hükümet Konağının önünde bulunan güvenlik görevlilerini kurduğu barikatın da zorlanıp devlet ve hükümetin il’de temsilcisi olan valiye ‘Şerefsiz vali’, ‘Vali istifa’ şeklinde, yürüyüşler ve toplanmalar sırasında Cumhuriyetçilik ve laiklik ilkelerine aykırı biçimde ‘Şeriat gelecek zulüm bitecek’, ‘Cumhuriyeti burada kurduk, burada yıkacağız’, ‘Yaşasın şeriat, kahrolsun laiklik’, ‘Şeriat isteriz’, ‘Dinsiz laikler’ sloganlarının atılması, bir kısım işyeri, mesken ve araçların yakılması ‘Yak yak’ sloganları altında güvenlik görevlilerinin kurduğu barikatın cebir kullanılmak suretiyle açılıp otelin yakılması suretiyle 35 kişinin öldürülmüş ve çok sayıda kişi ve güvenlik görevlisinin yaralanmış bulunması ve nihayet Türk İnkılabının temel taşlarından birisi olan Sivas Kongresinin imzalandığı ve sonradan müzeye dönüştürülmüş bulunan bina ile önündeki Atatürk Heykelinin tahrip edilmiş olması, olayda kullanılan cebir, bir kısım icra hareketlerinin TCK’nin 146. Maddesinde belirtilen sonucu yaratmaya elverişliğinin ve Aziz NESİN’in düşünce ve davranışları bahane edilmek suretiyle Anayasal düzenin en önemli ilkelerinden olan Cumhuriyetçilik ve laiklik ilkelerinin ortadan kaldırılmasına yönelik bulunduğunu tüm açıklığı ile ortaya koymaktadır...” (Gerekçeli Karar, s. 65-67)
DGM’nin kararında 33 sanığa idam, diğerlerine de muhtelif ağır hapis cezaları verilmiştir.
Mahkemenin kararı taraflarca temyiz edilmiştir Yargıtay 9. Ceza Dairesinin, 24. 12. 1998 günü verdiği kararda hapis cezaları onaylanırken, 33 idam cezası bazı usul noksanlıkları nedeniyle bozulmuştur. Dava bir kez daha DGM önündedir.

KAYNAKLAR

1) Zeki COŞKUN, Aleviler-Sünniler ve Öteki Sivas, s. 27
2) İlke Dergisi, Sayı: 58 (Ekim 1978)
3) PSAKD Arşivi
4) Sivas Kitabı, Edebiyatçılar Derneği Yayını, s. 319
5) A.g.e., s. 323
6) A.g.e., s. 335
7) A.g.e., s. 330 ve Lütfi KALELİ, Sivas Katliamı, s. 41
8) Gerekçeli Karar (Ankara 1 nolu DGM: 1993/106, Karar: 1994/190)
9) Sivas Dosyası (TBMM Araştırma Komisyonu Dosyası)
10) A.g.e.
11) Kayseri DGM Savcılığı (16. 07. 1993-KL -4)
12) Gerekçeli Karar (Ankara 1 nolu DGM: 1993/106, Karar: 1994/190), s. 95, 96, 111, 112
13) A.g.e.
14) A.g.e.

Bu bölümle ilgili geniş bilgi için şu kaynaklardan yararlanılabilir

A- Kitaplar:
1) Muzaffer İlhan ERDOST, Üç Sivas
2) Zeki COŞKUN, Aleviler-Sünniler ve Öteki Sivas
3) Sivas Kitabı, Edebiyatçılar Derneği Yayını
4) Çetin YİĞENOĞLU, Ölü Ozanlar Kenti Sivas
5) Ali YILDIRIM, Ateşe Semaha Durmak
6) Ali BALKIZ, Sivas’tan Sydney’e Pir Sultan
7) Bilinmeyen Yönleriyle Sivas Katliamı, Ayyıldız Yayınları
8) Lütfi KALELİ, Sivas Katliamı
9) Serdar DOĞAN, Yaşamak
10) Öner YAĞCI, Sivas’ı Unutmadık

B-Dergiler:
1) Pir Sultan Abdal / Kültür ve Sanat Dergisi, Sayı 8, Ağustos 1993
2) A.g.e., Sayı 9, Ekim 1993
3) A.g.e., Sayı 10, Aralık 1993
4) A.g.e., Sayı 12, Haziran 1994
5) A.g.e., Sayı 13, Ocak 1995
6) A.g.e., Sayı 15, Haziran 1995
7) A.g.e., Sayı 16, Temmuz 1995
8) A.g.e., Sayı 20, Eylül 1996
9) A.g.e., Sayı 23, Temmuz 1997
10) A.g.e., Sayı 24, Ekim 1997

C-Gazeteler:
1) Cumhuriyet, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,11 Temmuz 1993
2) Miliyet, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Temmuz 1993
3) Hürriyet, 3, 4, 5, 6, 7, 8, ,9 10 Temmuz 1993
4) Aydınlık, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Temmuz 1993
5) Sonhavadis, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Temmuz 1993
6) Tercüman, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Temmuz 1993
7) Akşam, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Temmuz 1993
8) Akit, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Temmuz 1993
9) Zaman, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Temmuz 1993
10) Sabah, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Temmuz 1993
11) Türkiye, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Temmuz 1993

yolcudede

Yangin yeri .
Yangin yeri yüregimin yarisi vede diger yarisi .

Üzerimizden öylesini bir darbe, Yangin yasadiki,sayisini bile unutuk.

Yalniz 680yili(Kerbela hikayesi) degil ondan buyana sayisi bile beli olmayan katliyamlar

Kerbela oldu bize bela,Avutular bizi masal ile unuturmak icinmiydi bunca acilar.

Yok edercesini Kiyimlar gördük bizler vede görmekteyiz yok edercesini bir kiyim bu.

Adini bile yazmaya unutugum Dersimi Marasmi sivasmi Gazimi hangi bir yoksa Kadinlarin karnindan diri diri cikardiklari 1915 imi yoksa ayni kaderi bizle paylasan Ezdilerimi.hangi biri sayayim canlar kaderleri kaderimize benziyor diyemi yoksa .
Isimlerini bile saymakta güclük cektigigimiz mi yoksa yalniz pirin sakalindan dolayi
Cikan isayanmi yoksa yok edilmek istenilen neydi yalniz bir sakalmiydi yoksa .hani derlerya yahu sizde bizim gibisiniz nasil oluyoruzda size benziyoruz eger sizin gibi olsaydik neden yakiyorsunuz asiyorsunuz Annalarimizi kadinlarimizi kizlarimizi diri diri Gömüyorsinuz nasil oluyora ayni oluyoruz.

Hangi birini sayayimki yangin yeri yüregimin yarisi bir yanim Dersim bir yanim 1915 vede digeri .Nasil oluyorda ayni oluyoruz vede bir birimize benziyoruz nasil bir kardeslik imis bu.
Sayilari bile unutulmus yok edercesini katliyamlara ugramis ezdi canlarimi sayayim .

Yoksa hangi birini sayayim bilinen sayisi katliyamlar dan gecmis osmanildan bu yana 800 üzerinde katliyam umgarmis bir topluluktan bahsediyorum canlar,evet 680 dediler yuturmaya calistilar benzetmeye ugrastilar olmadio kestiler yaktilar olmadi .

Ama anladilarki olmuyor en kolay yolu sectiler asimle etirmeye calisyorlar vede basariyorlar mi yoksa bunca katliyam neden o zaman yoksa unutalim bitsin mi bu yoksa .

Tabiki alevi islam demeki biz ler kardesiz,Ayni kerbaleda olan gibi hüseyin ile ömer bunlarda mi kardesti yoksa bizlere bu ordami kaldi kardeslik .

Kardesidik ya hani Ömer ile Hüseyin yoksa böyle kardeslik yerin dibine mi diyelim .
Asacaksin keseceksin olmadi yakacaksin bunun adinada kardeslik diyeceksiniz,Demimiz Semahimiz Cemimiz yolumuz yolagimiz benzemiyor bunlara nasil kardeslik bu .Dilimiz Sevgi bizim kardesmiz kabemiz insan vede bu evren ise canli cansiz ise nasil bir kardeslik ,
Yüregimin yarisi Dersim Diger Yarisi sivas ta maras ta.
Yani basimizda yanan bir ates irak filistin nasil bir karsedlik bu atesler icinde yaniyor nasil bir kardeslik bu yaniyor yüregim hepsi

Sivasta canli canli yanan 33 insan can,yüregimin yarisi koray oluyor yarisi asim yarisi gültekin nasil bir kardseslik bu yaniyor yüregim .Insanlar üzerinden pazarlikmi olur yaniyor yüregim .

33 can canli canli yaktilar vede ardindan insan eti yediler nasil bir kardeslik bu olmaz olsun böyle kardeslik ,

Madimak müze olsun yok anit olsun pazarlik yapiyorlar oturmus uc bes kan emici adinda calistaymi izetulahmi fetulahmi bin bir dona bürunmus ler olmaz olsun böyle kardeslik,

Yüreginin yarisi sivasta madimakta kaldi diger yarisi Dersimde kaldi marasta corumda kaldi.

Olmaz olsun böyle kardeslik benzemiyoruz bir birimize ne annmiz nede babamiz benziyor.

Bizler bu evrendeki canli cansiza ayni nazarla bakiyoruz ayrimetmiyoruz kürdü lazi ermenis cerkezi ezdisi vede alevisi zazsi yapmayiz bizler ayrim .benzemeyelim size ne Dersim denede sivasta .

Bumudur kardes dediginiz Cemiz Demimiz semahimiz sazimiz Pirimiz Mürsüdümüz Annamiz Yolumuz bile benzemiyor iken bir birinie .

Siz siz olun canli canli insan yakin vede Ardindan diri diri insan eti yeyin siz adinda ne derseniz deyin bize benzemiyorsunuz ne derseniz deyin Kizilbasmi yoksa atasistmi ne derseniz deyin. Yüreginin yarisi korayda kaldi,nasildi büyüyüp arkadaslarimla kardeslerime gibi oynak .bir gün baba olmak isterdim ogular kizlarim olsun bu evrene günes gibi parlak su gibi berak olsun isterdim kisaca böyümek isterdim yasitlarimgibi .belkide bir…….

Yüregimin yarisi sivas diger yarisi koray da kaldi nasilda özlemisiz seni henuz daha cocuk idin. Bir gün belkide ama bir gün .

Umut ile yürek ile yol ile sevgili canlar yüregimin hepsi Sivasta kaldi ,isimler degisik degisik te olsa ,bazen corum oluyor bazen gazi bazen maras daha ne kadar katliyam yasayacagiz bilmiyorum ,sehirlerin isimi degisik de olsa aydinlik yüzlere karsi kac katliyam yasyacagiz canlar .yüregim yarisi vede diger yaris madimakta .




Bir ismim Koray henuz 12 idi yasim yasitlarim gibi oynamak isterdim büyümek belkide,cocuklarim olsun isterdim yoksa kaderi kaderime benzeyen .

Pirim en kücük oglu gibi miydi kaderim Rezik Hüseyin idam sehepasinda,Bagiran vede son bir istegim var beni oglumdan önce idam edin diyen Pirim,Buna ragmen oglunun önce idamini izleten ler gibi mi kardestik.
Bende Madimakta yanmak miydi kaderim böyle miydi kardes dediginiz

Yüregimin yarisi sivasta diger yaris Dersimde .

Bilmiyorum suc umuz cezamiz neidi birimiz henuz 12 birimiz henuz 17 idi kimizmizin Annelerimizin karninda dogmamis idik henuz,kardestik dersiniz nasil bir kardeslik

Ismimiz farkli farklida olsa birimiz koray birimiz Rezik Hüseyin,olmaz olsun derim böylesine kaderin .

Yasamak direnmek ise boyun egmemek ise kaderin böylesine yaziklar olsun olmaz olsun kader dediginiz olmasin dogmasin böylesine kader .

Adini bile unutum bu kacinci katliyam.

Benzemesin yasi yasimiza kimimiz dogmamis kimiz koray Sivasta Madimak ta Atesleri scinde semah döneriz ,Elimizde üc teli cura bir adimiz Nesimi bir ismimiz Hasret oluruz Döneriz hakka semah iceriz birlik Demini ates ler icinde semaha döneriz yanariz atesler icinde.

Yoksa kacarken kendi öz evladini sesi cikmasin diye Munzurun suyunda bogan Annami

Nasil bir karseslik imis bu nasil kader bu olamaz olsun böylesini kader.

Yüregimin Hepsini Madimakta buraktim Atesler icinde Semah idi yüregim.


Xizir yoldasiniz vede Sirdasimiz olsun.



Ask ile isik ile Yol ile.

Yolcudede.

DoğAcAn

SİVAS KATLİAMI İLE İLGİLİ ŞİİRLER


SiVAS ACISI

Ben tanırım
Bu bulut bizim oranın bulutu
Hemşeriyiz ne de olsa
Benim için kalkmış ta Sıvas'tan gelmiş
Yurdumun bulutu
Başımın üstünde yeri var

Ben bilirim
Bu rüzgâr bizim oranın rüzgârı
Hemşerimiz ne de olsa
Benim için kopup gelmiş yayladan
Yurdumun rüzgârı
Kurutsun diye akan kanlarımı

Ben anlarım
Bu acı bizim ora işi hançer acısı
Bir ülkedeniz ne de olsa
Aynı dili konuşsak da
Anlamayız birbirimizi
Hançerin nakışı
Tanıdım acısından Sıvas işi

Ben duyarım duyumsarım
Bizim oranın sızısı bu
Binip kara bir buluta Sıvas ilinden
Sıvas rüzgârında uçup gelmiş
Helallik dilemeye

Ey yüreğimin onmaz acıları
Ey beynimin dinmez sancıları
Suç ne bende ne de sende
Suç seni karanlıklara gömenlerde
Ne de olsa yurttaşımsın
Kapalı olsa da bütün vicdan kapıları yüzüne
Bilmelisin bir yerin var canevimde


Yandık avazlarda, kavrulduk halkım....

Varıp Pir Sultan'ı analım dedik
Aşkın dolusuna, kanalım dedik
Meydanda bir semah dönelim dedik
Kahpe tuzaklarda vurulduk halkım..

Salyalı ağızlar kirli yürekler
Elde ateş, dilde Allahu-Ekber
İnsan yakmak için olmuş seferber
İsli dumanlarda savrulduk halkım..

Hasret Gültekin'im,Serkan Doğan'ım
Huriyem, Yeşim'im, özbe öz Özkan'ım
İki Metin ölüm, Sait Handan'ım
Hep birlikte yan yana serildik halkım..

Yüzbin yobaz bir Akarsu eder mi?
Öldürülen bu kaçıncı Nesimi!
Özlem, Nurcan, Serpil, Belkıs, Gülsüm'ü
Verdik birer birer kırıldık halkım! ..

Yandı özyurdunda, özyurt Ahmet'im
Kaynar ateşlerde Uğur Mehmet'im
Güpe gündüz ışıktı Gündüz Murat'ım
Cem olduk güneşe verildik halkım..

Koray Kaya'm onbirinde dal fidan
Ahmet Öztürk ile adaşı olan
Din için yakıldık 35 can
Kara topraklara karıldık halkım

madımakta yanan 35 can! ..
Artık herbirisi birer Pir Sultan..
Hızırın dölleri yazssın bin ferman
Gönüller içinde yer aldık halkım

Muhlisine muhip olan muhibem
Sulari'den atra kalan edibem
Cümlesi insan'a derki; Kabem...
Kanlı kefenlere sarıldık halkım

Karinna Cuanna, Hollandalı can..
Yanında Muammer Hakan ve Kenan
Bin beterdi Sivas ol Kerbeladan
Hüseyince ölüp dirildik halkım

Kızılgülüm söz düşerse dilime
Mızrabım isyankar vurur telime
Bir gün olup hesap sorsam zalime
Yobazlar elinden zar olduk halkım....





12 Yaşındaki Koray Kaya yanarken diyorki ;
adım Koray,

daha oniki yaşındayım
ve ben hiç büyümeyeceğim
Sivas Madımak'ta yandım
ak günler bekleyen ülkemin
karanlık düşünceleri tarafından
naklen yakıldım...


bir yaz günüydü
Temmuz sıcağında
babam ozan İsmail,
tuttu ablamla benim ellerimizden
"haydin çocuklar,
Sivas'a, baba ocağımıza
Pir Sultan Abdal şenliklerine
Semah dönmeye gidiyoruz" demişti...


ne bilirdim ki!
"Ateşte Semaha dönmek"
olacaktı kaderimiz
ve otelde dinlenirken
bir anda binlerce insan
"yakın" diye haykırıyordu
ve ölümden ötesi yoktu görünürde.....


adım Koray,
daha oniki yaşındayım veee
ben hiç büyümeyeceğim
ve benim Dikmen'den aşağıya
salınarak Atatürk Bulvarı'nda
güzel Ankara'da
sevinçle inip te
elimde çiçekle
Gima'nın önünde beni bekleyen
bir sevgilim olmayacak....


adım Koray,
siz şimdi kimbilir
kaçıncı kadehi
kaçıncı yalanlara içerken
ve arasırada cancana derken
benim ellerim yan mezardan
Hiroşima'dan gelen yaşıtıma takılır
sol tarafımda da Halepçe çocuğu
sözde medeni ülkelerde
Solingen’de yanan ben olurum
Möln’de yanan ben olurum
sizin elleriniz kızlarda
sizin elleriniz erkeklerde
sizin elleriniz bardaklarda
ben en son canlı olarak
semahta tutmuştum bir kızın elini
şimdi ise;
bizim ellerimiz yılan, çayan arasında
kemikli topraklarda....


ne din nedir anlamıştım
ne de din uğruna adam yakılmayı
suçum babamı dinlemekti
suçum bana göre İNSAN olmaktı
adım Koray daha oniki yaşındayım
ben hiç baba olamayacağım
ben hiç oğlumu okşayamayacağım
ben hiç annemin dizlerinde
saçlarımda parmakları dolaşan
mutlu çocuk rolü bile yapamayacağım
ve ben sizin adınıza
ben mutlu gelecek adına
bir değil bin kez daha yan deseler
yine yanacağım, yanacağım, yanacağım...


bir annenin kokusunu düşünsene,
çocuğuna yani bana sarılmak
işte ben o kokuyu artık içime alamayacağım
anneme doluca sarılamayacağım
Eeeyy benim akrandaşlarım,
arkadaşlarım, yaşıtlarım
siz kimbilir kaç kızla dansederken
türküler dinleyip halaylar çekerken
hergece feneri kimbilir kaç alemde
nerelerde söndürürken
ve hatta kimbilir hangi türkü barda
devletler kurup,
halk kurtaracaksınız
kimbilir kaç biradan sonra solculuk oynayacaksınız
işte ben sizin gibi türküler dinleyemeyeceğim
halaylar çekemeyeceğim
ben bir kıza sarılıp dans bile edemeyeceğim
uuuuyy anam uuuyy
Babam anlatırdı
benim doğduğum köylerin yokluk ve sefaletten
başka hiç bir özelliği yokmuş
altı ay dünyadan uzak
kar ve karanlığa mahkum bir yurt
sonrası çamur,
çamurda kalmış tek ayakkabılar


kalsaydı tek ayakkabılarım sakız gibi çamurlarda
kalsaydı diz boyu karlarda
görmeseydim değil altı ay
bir ömür boyu köyümün dışını
görmeseydim medeniyet dedikleri yerlerde
çirkeflikleri, kahpelikleri, ölümleri
ama olsaydım o karlı yerlerde yaşayan ben
bende dünyada olsaydım yeterdi...


adım Koray benim duyuyormusunuz??
daha oniki yaşındayım
bazen ozan Nesimi oluyorum burada
alıyorum elime sazımı
bazense Hasret Gültekin
hasret türküleri yazıyorum
duyarım ki Köln’de
Hasret abimin oğlu olmuş
adını Hasret koymuşlar
söyledikçe Muhlis baba
ben burada bile
Ateşte Semaha dönüyorum
görüyormusunuz??......


adım Koray benim heyy dünyalılar
en son sizin aranızdayken
ateş camları sarmışken
insanlar yanıyordu Madımak'ta
ve annem geldi gözümün önüne
babam geldi,
Ankara geldi
o yüzden ölünce ben
Anneme götürdüler
Ankara'ya götürdüler..
gelirken elimden tutan babam,
dönüşte tabutumdan tutmuştu.
ben yanmıştım tabutta
babam kahrolmuştu tabut omzunda.
zavallı babam,
canım annem
şimdi yeni doğan kardeşime
adımızı koymuşsunuz
canlarım......
ölsem bile unutmayın
ben Koray'ım
sizin Korayınız........


adım Koray benim
bilmediğim din uğruna
bilmediğim din adamları tarafından
ayrı düşünceden yakılan.
devletin gözü önündesizlerin gözü önünde
siz naklen izlerken tv.lerinizdeyanan bendim oradaen küçükleri otuz yedinin.
otuz yedi canın
otuz yedi karanfilin
özü bende ANLIYORMUSUNUZ???........
ölümden ötesi yokmuş
DUYUYORMUSUNUZ???........

DoğAcAn

Dön Aslına be Sivas

Yaktılar içimizi yüzümüze bakmadan
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas
Yaktılar semahları, bedenleri yıkmadan
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Yok etsen içindeki kararmış beyinleri
Sarmalasan yeniden insanım diyenleri
Beslemesen bağrında içinden oyanları
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

İzin verme bir daha nefer ol yananlara
Alma caddelerine yobaza kananlara
Kapat tüm yollarını nefreti ananlara
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Et lokantası olmuş bak madımak oteli
Dindirebildin mi ki gözünden akan seli
Kıramadın değil mi lokanta yapan eli
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Cihat ilan etmişler, nefret kokan beyinler
Kapkaradır gözleri ölüm saçar hainler
Et kokusu içindir yaptıkları ayinler
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

İnsanlıktan çıkanlar sardı dört bir yanını
İçtikçe doymadılar semahların kanını
Unutma o tarihi hatırla her anını
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Top tüfekle gelmişler savaşa mı giderler
Tanklarda tüm mollalar yılan gibi sinerler
Utanmayı bilmezler Allah adın anarlar
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Kurtulacaksın bir gün, çalınan bu karadan
Soracak semahların hesabını yaradan
Kovacaksın biliyorum yobazları oradan
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Bırak çalınsın sazlar, yankı olsun dağında
Bırak söylensin türkü, sevda olsun bağında
Azat et semahları, esir etme ağında
Pir sultan şehrisin sen, dön aslına be Sivas

Türkan Dinçer


Yanıyor Sivas

Unutma temmuzu silme beyinden
Alevler içinde, yanıyor Sivas
Ölüm emri gelmiş kara beyinden
Dumanlar içinde yanıyor Sivas

Türküler söylenir, sazın telinde
Semahlar dönülür, ağıt dilinde
İnsandır kebesi, sevda selinde,
Sona adım adım varıyor Sivas

Muhlis’in Asım’ın ne suçu vardı,
Dillerinde tevhit Sivas’ı sardı,
Kaldıkları otel onlara dardı
Kara beyinlere kanıyor Sivas

Büyümeden Koray girdi halaya
Gelmedi aklına girer salaya,
O küçük yaşında kaçmaz kolaya
Her birini tek tek tanıyor Sivas

Madımak önünde Allah sesleri
Ölsün Aziz Nesin tutun yasları
İlan oldu cihat ezin başları
Salyalar ağızda, donuyor Sivas

Semah dönmek için gelmişti Metin
Saz çalıp halaya durdu Yasemin
Yalnız barış için ettiler yemin
Duymaz Mollaoğlu, bitiyor Sivas

Çorum da Maraş ta içtiniz kanı
Unutmaz insanlar yaşar o anı
Sen mi verdin yobaz, alırsın canı
Öfke ve kinini kusuyor Sivas,

Söylenmez türküler biter mi sandın
Köhne beyinlere sen nasıl kandın
Yalnız semah değil bak sende yandın
Nefret dağlarından taşıyor Sivas

Türkan Dinçer



sizleri tanıyordum

sabahları geçerek önümden giderdiniz işlerinize
siz
kendini amber ağacı sanan karalahana suratlı manav yüreğini örümceklere diktiren terzi çırağı
siz çocuklara çarpıp kaçma eğilimli belediye şoförü maçlarda peygamberlere küfreden zabıta memuru evet siz
siz öğrencilerine Atatürk heykelini tokatlatan öğrenci yurdu müdürü yani siz beyefendi
siz çanakçılar, kışkırtıcılar, kibritçiler
melek boğazlayıcılar
sahte itfa’ye aslanları
siz cinayet sonrası toz olan pır pır sultan imamlar bayat yeşil biberler kanat düşmanları
sizleri tanıyordum kutu kutu odalarım kol kanat gerdi askerlik anılarınıza banka cüzdanlarınıza
astım ilaçlarınıza kiminiz evden kovuldunuz bende yattınız sabaha kadar zik zak
korudum sizi göktaşlarından ve ay çarpmalarından
çocukluk arkadaşınızdı otel kayıt memuru önce onu yaktınız
türküleri yaktınız şiirleri yaktınız
doğru sözü yaktınız

akşamları geçerek önümden gidersiniz evlerinize
yıkıntıma sinsi sinsi gülersiniz
kapıda sizi karşılayan çocuklarınız
onlar da öğrenir bir gün
içindeki insanlarla yaktığınız
bir otelin
sonsuza dek
kül tüküreceğini yüzünüze.




MADIMAK UTANÇ YERİ

Peygamber'i yaktılar Sivas'ta,
Kabe'yi biçtiler 35 kere,
Yanan İslamiyet,gerisi yalan,
Madımak Utanç Yeri,
2 Temmuz Utanç Günü.

Atatürk'ü yaktılar Sivas'ta,
Kongre dağıtıldı,35 kere,
Cumhuriyet'i dinamitlediler,gerisi dolan,
Madımak Utanç Yeri,
2 Temmuz Utanç Günü.

Pir Sultan'ı astılar Sivas'ta,
Bir kere daha,35 kere,
Erenler hançerlendi,gerisi yılan,
Madımak Utanç Yeri,
2 Temmuz Utanç Günü.

Oktay'ı da yaktılar Sivas'ta,
Diri diri 35 kere,
Günah,vebal denmedi,gerisi yalan,
Madımak Utanç Yeri,
2 Temmuz Utanç Günü

Ali Oktay SAYINER




GÜN TUTUŞUR

Yumrukluyorum duvarları,yumrukluyorum kara gecenin bedenini
Ellerim kan içinde,nehirler taşmış yanaklarımda
35 can, 35 gül çatlamış susuzluktan sivasın içinde
Nasıl uyku tutar gözlerimi
Döne döne samaha duranlar tutuştu önce
Sonra türküler sonra da şiir çığlıksız düştü türkülerin
yanı başına
Sivas Sivas yiğitlik midir emanet cana kıymak
Yiğitlik midir bir tutam ışığı kör bıçakla güneşten koparıp
karanlığa kuban etmek
Söyle hangi kitapta vardır elleri kolları bağlıyı yakmak
Var mıdır kardelen akınında bir avuç inciyi ateşte tutmak


Gün tutuşur canım gece tutuşur
Yangınlarda tutsak canlar tutuşur

Gülüm toprak olur yele karışır
Yürür gelir canlar yollar tutuşur

Sivas ellerinde sazım tutuşur
Söz tutuşur canım türkü tutuşur

Teller bizi söyler diller yarışır
Özgürlüğü yazan kalem tutuşur

Canlar can olurda eller tutuşur
Dost evinde canım sevda tutuşur

Pir Sultanlar ölmez binler yetişir
Akar gelir canlar tarih tutuşur



Bana Sivas Deme

Bana Sivas deme gitmem Sivas’a
Dayanmaz yüreğim acıya yasa
Garibimin yolu düşse uğrasa
Dönemez geriye deleder Sivas
Yangınlar çıkarır kül eder Sivas

Bana Sivas deme sevmem Sivas’ı
Hala yanık kokar suyu havası
Sanki Kerbela’ya dönmüş burası
Duru gözyaşını sel eder Sivas
Yakar canlı canlı kül eder Sivas

Bana Sivas deme bir yüz karası
Tıpkı Menemen’e benzer burası
Ankara dediğin şunun şurası
Korkutur kendine kul eder Sivas
Yakar canlı canlı kül eder Sivas

Sapacalı diyor geçme Sivas’tan
Haber alamazsın yarenden dosttan
Bir yer göremezsin dumandan sisten
Fidanı kurumuş dal eder Sivas
Yakar canlı canlı kül eder Sivas

Bekir Yaşalı (Sapacalı)

DoğAcAn

DoğAcAn

Sivas'ta Yanan "İsimsiz" Semahçılar...

1993'te Sivas Madımak Otel'de ölen aydınların kim olduğunu hepimiz biliyoruz ancak kaçımız o gün orada hayatını kaybeden genç semahçıları tanıyor? Herhalde çok azımız. Saygıyla genç semahçıları anıyoruz.

17 yıl önce 2 Temmuz'da Sivas Madımak Otel'de çıkarılan yangında 37 kişi öldü. Onlar Pir Sultan Abdal Şenlikleri için oradaydı. Yangında ölen aydınlar, şairler ve yazarlar 2 Temmuzlarda hep anıldılar ancak kimileri "isimsiz" kaldı.

İşte o gün orada hayatını kaybeden "isimsizler"...

Ahmet Özyurt

21 yaşındaydı. Ankara'da doğmuştu. En sevdiği şeyin "kitap okumak ve spor yapmak" olduğunu söylüyordu. "Hayatın hep acılarını aklına getiren kişi mutlu değildir. Gerçekten mutlu kişi, içinde bir iyilik hisseden kişi demektir" diye yazmıştı günlüğüne... Ahmet de semahçıydı.

Asuman Sivri

16 yaşındaydı. Ankara'da doğmuştu. Özverili çalışmasının karşılığını alarak 16 yaşında semah hocası oldu, üç grupta 100'e yakın kişiye semah öğretiyordu.

Belkız Çakır

18 yaşındaydı. Ankara`da doğmuştu. Öldüğü yıl üniversite sınavlarında İdari Bilimler Fakültesi İsletme Bölümü'nü kazandı. Dernekte semahtan sorumluydu.

Özlem Şahin

Özlem’i tanıyanlar onu şöyle tanımlıyor: "Cana yakın insan sevgisiyle dolu bir genç kızdı. Özlem'in kendine güvenen rahat bir yapısı var, gülmeyi seviyor. Hızlı ve sürekli ve akıcı konuşması en önemli özelliklerinden biri, konuşmaya bir başladı mı susmak bilmiyor."

Carina Johanna Cuana

Hollandalı Carina 23 yaşındaydı, üniversite öğrencisiydi. Türkiye’ye kadın ve Alevi kültürünü araştırmaya gelmişti.

Edibe Suları

40 yaşındaydı. Erzincan'da doğmuştu. Bassel'de yaşıyordu, Türkiye'de yapılan bütün Bektaşi Kültür etkinlikleri ve ehlibeyt cemlerine, konferanslarına katılmayı ihmal etmezdi.

Erdal Ayrancı

35 yaşındaydı. Niğde'de doğmuştu. Pir Sultan etkinliklerini filme almak için Sivas´a geldi.

Gülender Akça

18 yaşındaydı. Sivas, Divriği'de doğmuştu. Divriği Kültür ve Yardımlaşma derneğinde çalıştı. Kadınları örgütlüyor, folklor oynuyordu. Arkadaşlarıyla Anadolu semah araştırma topluluğunu (ASAT’ı) kurmak için çalışıyordu.

Gülsün Karababa

22 yaşındaydı, Sivas Divriği'de doğmuştu. Pir Sultan Abdal Kültür etkinliklerine, Divriği Kültür Derneği kanadından katılan dört genç kadından biriydi.

Handan Metin

20 yaşındaydı, Sivas Divriği'de doğmuştu. 1992'de ODTÜ Eğitim Fakültesi Biyoloji Bölümü'ne girdi. Divriği Kültür derneği kadın komisyonunda çalışıyordu.

Huriye Özkan

22 yaşındaydı, Ankara`da doğmuştu. Deneme Lisesi'ni birincilikle bitirdi. Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'nden mezun oldu Pir Sultan Abdal Derneği’nin çalışmalarına katılıyordu. Kardeşi Yeşim'le beraber semah ekibine girmişti

İnci Türk
Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesini 1992'de bitirdi. ilk tiyatro çalışmalarına Altındağ Kültür Merkezinde başlamıştı. Pir Sultan Abdal Tiyatro topluluğunun teknik kadrosunda yeralmıştı.

Koray Kaya

12 yaşındaydı. Ankara'da doğmuştu. Beş yaşında okuma yazma öğrendi. Saz çalan Koray semaha başlamıştı.

Mehmet Atay

25 yaşındaydı. Sivas Divriği'de doğmuştu. Gazi Üniversitesi Maliye Yüksek okulunu bitirmişti.

Menekşe Kaya

Semaha, tiyatroya meraklıydı. Günleri Pir Sultan Abdal Derneği’nde geçerdi. Evde kardeşi Koray’la saz çalıp semah dönerdi. Turhal-Tokat, Amasya, Gümüşhane, Hacıbektaş senliklerinde tiyatroda oynamış, Ístanbul, İzmir, Ankara'da semah dönmüştü. 15'inde son semahını 2 Temmuz 93’te Sivas’ta döndü.

Muammer Çiçek

26 yaşındaydı, Tokat'ın Zile ilçesinde doğmuştu. 1992'de Gazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümünü bitirerek Şehir Planlamacısı oldu. Çankaya Belediyesi İmar dairesinde iki ay staj gördü. Şiir yazıyordu. Pir Sultan Abdal tiyatrosu yönetmeni, oyuncusu "Küçük Prens" adlı oyunda oynamıştı. Olaylar çıkmasa, Madımak Oteli yakılmasa 02 Temmuz saat 20.00'de Sivas Kültür Merkezinde kendisinin yönettiği Pir Sultan Abdal oyununu oynanacaktı..

Muhibe Akarsu

35 yaşındaydı, Sivas Kangal`da doğmuştu.

Murat Gündüz

22 yaşındaydı Ankara’da doğmuştu. Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü üçüncü sınıf öğrencisi olan Murat, Pir Sultan Abdal Derneği'nin gençlik komisyonlarında görev aldı, Sivas’a kız kardeşi Birsen’le beraber gidiyorlardı.

Nurcan Şahin

18 yaşındaydı, Ankara`da doğmuştu. Hızlı ve sürekli ve akıcı konuşması en önemli özelliklerinden biri olan Nurcan okumayı çok seviyor, derneklerde her işe koşuyordu.

Sait Metin

Çankırı Meslek Yüksek Okulundan mezun olan Sait Metin'i aldığı bu eğitim tatmin etmiyor. "Söz veriyorum bir fakülte daha bitireceğim" diyordu ailesine. Sait Metin, Grup Güne Umut’ta saz çalıp türkü söylüyordu. Pir Sultan tiyatrosunda Pir Sultan Abdal'ı canlandırıyordu. Ayni tiyatroda Pir Sultan'ın esi Balliha’yı canlandıran Yeşim Özkan’la hayatlarını birleştirmeye söz vermişlerdi.

Sehergül Ateş

30 yaşındaydı, Ankara'da doğmuştu. Açık Öğretim Fakültesi öğrencisi. Türkiye Elektrik Kurumu’nda (TEK) memur olarak çalıştı. Çok sevdiği sazı çalmayı Musa Eroğlu’ndan öğrendi.

Serkan Doğan

19 yaşındaydı, Ankara'da doğmuştu.. Serkan, kardeşi Serdar ile birlikte derneğin semah topluluğunda görev alıyordu. Aynı zamanda, Pir Sultan Abdal oyununda Ali Baba’yı canlandırıyordu. Pir Sultan etkinliklerinde semah ekibinde, kitap ve kaset standında görev alıyordu.

Serpil Canik

19 yaşındaydı, Ankara'da doğmuştu. Serpil Pir Sultan Abdal semah ekibinin en gençleri ve yenileri arasında yer alıyordu. Serpil Canik, Ticaret Lisesi'nde okurken staj gördüğü bir kooperatif şirketinde çalışıyor, bir yandan da harıl harıl üniversite sınavlarına hazırlanıyordu. Semahı severek oynuyordu. İşyerinden derneğe koşturuyor, hatta semah çalışmasını engelliyor diye, işinden ayrılmayı bile düşünüyordu.

Uğur Kaynar

Şair ve edebiyatçı Uğur 37 yaşındaydı, Sivas Zara'da doğmuştu. Edebiyat çevresine rağmen çok yalnızdı... Bir peçeteye son şiirini yazmıştı: "Öldüğümde doğduğum yere gidiyorum. Yıllarca süren bir hasret ve bilinmezliği işte böylesine yeniyorum".

Yasemin Sivri

1991'de Pir Sultan Abdal Derneği’nin kültürel çalışmalarına katıldı ve kısa sürede semah topluluğuna girdi. Semah ile başladığı kişisel çalışmalarında, giderek daha farklı kanallara yönelmişti. Derneğin Gençlik Komisyonu üyesi ve aynı zamanda kütüphaneden sorumluydu. Kitapları ciltliyor, numaralandırıyordu.

Yeşim Özkan

20 yaşındaydı. Ankara Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksek Okulu öğrencisiydi. Ablası Huriye Özkan'la birlikte semah ekibindeydi.

betül_es

...baskoylu...