Türkü

Yunus Emre (1238 - 1328)





Türk halk şairlerinin tartışmasız öncüsü olan ve Türk'ün İslam'a bakışını Türk dilinin tüm sadelik ve güzelliğiyle ortaya koyan Yunus Emre, sevgiyi felsefe haline getirmiş örnek bir insandır. Yaklaşık 700 yıldır Türk milleti tarafından dilden dile aktarılmış, türkü ve ilahilere söz olmuş, yer yer atasözü misali dilden dile dolaşmış mısralarıyla Yunus Emre, Türk kültür ve medeniyetinin oluşumuna büyük katkılar sağlamış bir gönül adamıdır. Bazı kaynaklarda Anadolu'ya gelen Türk boylarından birine bağlı olup, 1238 dolaylarında doğduğu rivayet edilirse de bu kesin değildir; tıpkı 1320 dolaylarında Eskişehir'de öldüğü yolundaki rivayetlerde olduğu gibi. Batı Anadolu'nun birkaç yöresinde "Yunus Emre" adını taşıyan ve onunla ilgili görüldüğünden "makam" adı verilen yer vardır. Bir garip öldü diyeler Üç gün sonra duyalar Soğuk su ile yuyalar Şöyle garip bencileyin diyen Yunus, belki de doğduğu ve yaşadığı topraklardan çok uzaklarda bu dünyadan göçüp gittiğini anlatmak istemektedir. Türkiye'nin pek çok yerinde Yunus Emre'nin mezarı olduğu iddia edilen pek çok mezar ve türbe vardır. Bunlardan başlıcaları şöyle sıralanabilir: Eskişehir'in Mihalıççık ilçesine bağlı Sarıköy; Karaman'da Yunus Emre Camii avlusu; Bursa; Kula ile Salihli arasında Emre Sultan köyü; Erzurum, Duzcu köyü; Isparta'nın Keçiborlu ilçesi civarı; Aksaray; Afyon'un Sandıklı ilçesi; Ordu'nun Ünye ilçesi; Sivas yakınında bir yol üstü. Görüldüğü gibi sayı ve iddia hayli kabarıktır. Bazı belgeler, Yunus Emre'nin asıl mezarının Karaman veya Sarıköy'de olduğuna işaret etmektedir. Nitekim, 1970'li yılların başında Sarıköy'deki mezarın Yunus'a ait olduğuna kesin gözüyle bakılarak bu köye Yunus Emre adı verildi ve oradaki bir bahçe içine anıt dikildi. 1980'li yıllarda ise, 1350'de yapılmış olan Karaman'daki Yunus Emre Camii'nin yanındaki mezarın onun gerçek mezarı olduğu iddia edildi. Aslında bu durum, Yunus Emre'nin Türkler tarafından ne kadar sevildiği ve benimsendiğinin çarpıcı bir örneğidir. Gerçekten de halktan biri olan Yunus Emre, halkın değer, duygu ve düşüncelerini dile getirişi itibariyle tarihimizin en halkla barışık aydınlarından biri olma özelliğine sahiptir. Türk tasavvufunun dilde ve şiirde kurucusu olan Yunus Emre'nin şiirlerinde ahlak, hikmet, din, aşk gibi konuların hemen hepsi tasavvuftan çıkar ve tasavvuf görüşü çerçevesinde bir yere oturtulur. Mısralarında didaktik ahlak telkinlerinde bulunan Yunus Emre, "gönül kırmamak" konusuna ayrı bir önem verir ve "üstün bir değer" olarak şiirlerinde bu konuyu özenle işler. Bu arada Yunus Emre'yi öne çıkaran bir başka önemli özelliği de, şiirlerinde işlediği konuları ve telkinleri bizzat kendi hayatında uygulamasıdır. "Din tamam olunca doğar muhabbet" diyen Yunus, İslam'ın sabır, kanaat, hoşgörürlük, cömertlik, iyilik, fazilet değerlerini benimsemeyi telkin eder. Yunus'un sanat anlayışı, dini ve milli değerleri bağdaştırdığı mısralarında kendini gösterir; millileşen tasavvufa, Türkçe'nin en güzel ve en güçlü özelliklerini kullanarak tercüman olur. Gerçekten de 11,12 ve 13. asırlarda Türkistan ve Anadolu Türkleri arasında çok yayılan tasavvufun Türk şairleri arasında iki büyük sözcüsü vardır: Türkistan'da Ahmet Yesevi, Anadolu'da Yunus Emre... Yunus Emre'nin tasavvuf anlayışında dervişlik olgunluktur, aşktır; Allah katında kabul görmektir; nefsini yenmek, iradeyi eritmektir; kavgaya, nifaka, gösterişe, hamlığa, riyaya, düşmanlığa, şekilciliğe karşı çıkmaktır. Yunus Emre aynı zamanda bütün insanlığa hitap eden büyük şairlerdendir. Bu anlamda Mevlana'nın bir benzeridir. O'nun Mevlana kadar çok tanınmayışı ise, bir yandan kullandığı dil olan Türkçe'nin Batı'da Farsça kadar bilinmemesi, öte yandan da Türk aydınlarının O'nu ihmal etmesindendir. Yunus'taki insanlık sevgisi, neredeyse kendisiyle özdeşleşmiş "sevgi felsefesi"nin bir parçası ve hatta sonucudur. Nitekim Yunus'un insan sevgisini ilahi sevgi ile nasıl bağdaştırdığını gösteren en çarpıcı mısralarından birisi "Yaradılanı hoş gör / Yaradan'dan ötürü"dür. Yunus Emre'ye göre insanlar, din, mezhep, ırk, millet, renk, mevki, sınıf farkı gözetilmeksizin sevilmeyi hak etmektedirler. Madem ki insanoğlu ruh yönüyle Allah'tan gelmektedir; öyleyse insanlar hiçbir şekilde birbirlerinden bu anlamda ayrılamazlar. Yaşadığı çağın gerçekleri göz önünde bulundurulduğunda Yunus'un bir başka önemli tarafı ortaya çıkar: Yunus Emre, hükümetsizlik içinde çalkalanan ve Moğol istilaları ile mahvolan Anadolu topraklarında ortaya çıkan sapık batınî cereyanların hiçbirine kapılmadığı gibi, bu akımların Türklerin bütünlüğüne zarar vermesi tehlikesi karşısında da engelleyici bir rol üstlenmiştir. Bu bakımdan bakıldığında Yunus Emre, hem Türk şiirinin kurucusu, hem de milli birliğin önemli tutkallarından biridir. Yunus Emre, kelimenin tam anlamıyla "milli bir sanatçı"dır. Tıpkı, Nasrettin Hoca, Köroğlu, Dadaloğlu veya Karacaoğlan gibi... Yunus Emre'nin şiirlerinde en fazla işlenmiş temalar; İlahi aşk, Din, Ahlak, Gurbet, Tabiat, Ölüm ve faniliktir.

Türkü

Yunus Emre ve Namaz, Abdest,kabe, Secde

Asagidaki siir Alevilere camiyi gösterenlere verilebilecek en güzel cevaptir.

Gayrudur her milletten bu bizüm milletimiz
Hic dinde bulunamadi din ü diyanetümüz
Bu din ü diyanetde dünya ve ahiretde
Yitmis iki milletde ayridur ayatumuz


Aciklama:

Bizim inancimiz yetmis iki milletin inanci ile bir degildir.Kulluk anlayisini benimseyen milletlerden ayridir.
Diger var olan dinlerin ve onlarin ayetlerinin ayetleri ile bir tutulamaz o inananlarin dinindeki, diyanetindeki, dünya ve ahiret inanis sekilleriyle bir degildir onlardan ayridir bizim inancimiz.
(Neden yetmis iki milletle bir degildir? Cünkü aleviler yetmis ücüncü milletten sayarlar kendilerini. Güruhu naci’ye özlerini baglarlar. Bu inancin savunuculari canlilarin su’dan üredigini kabul edenler olarak bilinir.


Zahir suya yunmadin el ayak deprenmedin
Bas sucuda varmadin kilinur taatumuz
Ne ka’ be ve ne mescid ne rüku’u ne sücud
Hakk’ila daim becid olur münacatumuz

Göstere göstere aciktan suyla yikanmadan el ve ayak kipirdamadan, basimiz secdeye degmeden, Ne ka’be ye ne mescit’e girmeden ne egilip nede secdeye yatmadan ibadet ederiz. Bizim tanri ile olan iliskimiz icin bunlara gerek yoktur. Cünkü biz tanriyla her zaman biriz, onunla özdeslesmisiz diyor Yunus Emre.

Gerek ka’be’ye varlum gerek mescide girlüm
Gerek suyla yunalum cün bile illetümüz
Su ne kadar arida cün yavuz huyun bile
Meger bizi pak ide Hak’dan inayetümüz

Ka’ be yede gitsek, camiye de gitsek, suylada yikansak pisligimiz,yanlisligimiz icimizde olduktan sonra kötü huylardan arinmak mümkün degildir. Oysaki biz hakkla bir olanlardaniz.Bizim hakki aramamiza gerek yok.

Bu son cümlenin icerisinde enel hakk kavramida yatmaktadir. Alevilerin göstermelik el gördü amacli tapinmalara ihtiyaci yoktur.Onlar hakk ile hakk olan enel hakk diyen inanci benimsemis olanlardir. Sagda solda hakk aramazlar. Hakk insandadir, insan da hakkin kendisidir.

Kimün sözin kim bile akil irmez bu hale
Yarin anda bellü ola Müslüman mürtedümüz
Yunus canun yinile kim dostligun anila
Ansuzun bir ün gele bilesin kudretümüz.

Bunlari kim anlayabilirki kim akil edebilirki ama ileride anlasilacak neden müslüman olmadigimiz. “Müslüman mürtedügümüz – islam inancindan döndügümüz demektir.“
Yunus sen canini sikma tazele, birgün kuvvetimiz kudretimiz bilinecek dost oldugun anlasilacak.


SONUC

Yunus Emre alevi inancindaki yedi ulu ozandan bir tanesidir.13.yy. yasamistir.

Ister Yunus Emre, islam inancina inanip sonradan terk etmis olsun , ister hic inanmamis kabul edilsin. Sonucta bu siirinde acik ve net bir sekilde bir gercegi su yüzüne cikartmaktadir.

Aleviler „alevi islam, alevi hiristiyan vs, vs, olamaz.“ Aleviler hic bir dine kendisini baglayamaz.

Aleviler arasindaki tartismalara nokta koyabilmek acisindan cok önemli bir kaynaktir.

Aleviler, Kabe ye gitmez, camiye gitmez, yere secde etmez ,abdest almaz, el, kol hareketleri ile egilip dogrularak namaz kilmaz.

Bu gercek cemlerde yere kapanip secdeye yatanlar icinde gecerlidir. Yatan sehitler uyansin diyerek, ikide bir insanlarimizi cem de secdeye yatiran dedelerimize de Yunus Emre gerekli cevabi vermektedir.

Alevilerin inanaclari, ibadetleri, ayetleri diger kitaplarda aranilamaz.

Ne bu dünya nede öteki dünya denilen ahiret inanci ile bagdastirilamaz.

Sözlük
Zahir : acik
Deprenmeden : kimildamadan
Sücud : secde
Rüku’u : egilme
Taatumuz : ibadetimiz
Münacat : iliski
Cün : cünkü
Bile : beraber
Illetümüz : pis huylarimiz
Becid : devamli
Yavuz : yaman, fena, kötü
Pak : temiz
Müslüman mürted : islam dinininden dönmek

Kaynak kitap Yunus Emre Divani, Faruk Timurtas sayfa 64. siir 94.


Hidir Yergezen.
10.04.2006

GUNDÎ

teşekürler öncelikle...çok güzel bir paylaşım...biz 72 milletten farklıyız...ama ne olursa olsun o 72 milleti ayrı görüp kendimizi onlardan yüksete görmeyiz...aleviliğin temelinde olduğu gibi o 72 milletide hor görmemeye, onları benimsemeye, onlara saygı duymayıda biliriz...bu paylaşımı okuyan arkadaşlar sakın yanlış düşüncelere kapılmasın tamam biz farklıyız ama üstün değiliz...

sevdalinka

Sevgili türkü;

Yunus Emre, Alevilik felsefesini çok iyi yansıtan, bir halk ozanıdır. Ulu ozanı buraya taşıdıgın için teşekkür ederim. Fakat Yunus Emreyi tanıtan yazıyı yazan kişi, oldukça milliyetçi ve İslam içi tanıtmış Yunusu...

Yunus Emre divanını; Osmanlıca sözlüklerden 1 yıl boyunca çözümlemeye ve onu algılamaya çalışan biri olarak, bu yazının yanlı olduğunu ve onu tanıttığını düşünen kişinin de Yunusu tanımadığını söylemem gerekiyor.

Bugün Yunus Emre mahlasıyla yazan, fakat gerçek Yunus olmayan insanların da ilahi tarzı şiirleri, Yunusa mal edilmeye çalışılmaktadır. Ben kendi adıma araştırırken bir sürü Yunus mahlasıyla karşılaştım ve belli bir düzeyden sonra ilk bakışta, bunu hangi Yunus yazmış anlamaya başlamıstım

Aşık yunus, miskin yunus, yunus emrem... vb. mahlalar Gerçek Yunusa ait değildir. Aşık Yunusu, Prof. Faruk Timurtaş ta "Yunus emre divanı" adlı eserinde ayırmış, ve gerçek yunus olmadığını ifade etmiştir.

Gerçek Yunus İslamla, Muhammetle, oruçla, namazla dalga geçer İslamın değerlerini benimsemeyi telkin etmez, aksine bunu uygulayanlara ham gözüyle bakar, onların yaptıklarını t-ye alır.


Yunus Emre hem farscayı, hem arapcayı, hemde Türkçeyi iyi kullanabilen inanılmaz zeki bir insan... Onun yeterince tanıtılmamasının sedebi dil kesinlikle değil ! Mevlana Devlet yanlısı tutum sergilediği için, her zaman kabul görmüştür. Yunus her zaman derviş oldu, o zülme baş kaldırdı ve halkının yanında oldu.

13. yy da moğol istilasıyla karşılasan Anadolu halkının ve dolayısıyla Alevilerin başkaldırdıgı babai isyanına gönderme yapan bu zat, "sapık batını cereyan" derken Alevileri hedef almıştır. İsyana Yunus Emrenin katılmadığını söylüyor. Anlaşılan hiç Yunus Divanını okumamış ! Okusaydı Babai isyanına katılan dervişleri andığını, desteklediğini görürdü...

Böyle yanlı yazıları gördükçe açıkçası üzülüyorum, Biz Yunusa yeterince sahip çıkamayınca, Yunusla alakası olmayanlar, kendilerine pay çıkarıyor...

Kul Seyyid

ceritli

ateş nardadır sacda değildir
keramet hırkada taçda değildir
ne arar isen kendinde ara
kudüste mekkede hacda değildir.
(hacı bektaş)


ellerin kabesi var
benim kabem insandır
kuran da kurtaran da
insanoğlu insandır.

benim kabem insandır
kuran da kurtaran da
insan oğlu insandır

benim kabem sevidir
kuran da kurtaran da
sevili insanlardır

benim kabem emektir
kuran da kurtaran da
emekçi insanlardır

benim kabem dünyadır
kuran da kurtaran da
dünyayı insanlardır

ellerin kabesi var
benim kabem insandır
kuran da kurtaran da
insan oğlu insandır

ellerin kabesi var
benim kabem sevidir
kuran da kurtaran da
sevili insanlardır

ellerin kabesi var
benim kabem emektir
kuran da kurtaran da
emekçi insanlardır

ellerin kabesi var
benim kabem dünyadır
kuran da kurtaran da
dünyayı insanlardır

Türkü

Sevgili Sevdalinka ;o yazıyı buraya taşıma sebebim şu Yunus,Yunus emre,miskin Yunus bunları birbirinden ayırmak kafalardaki soru işaretlerini noktaya çevirmek.Öncelikle ilk okul kitaplarında bile Yunus Emre islam içi gösteriliyor yanılıyormuyum.Hatta hiç unutmam sordum sarı çiçeğe ilahisini koro halinde söylerdik ve o zamandan kafamda soru işaretleri belirmişti.Hayal kırıklığına uğramıştım.Bizim değişlerimizle alakası yoktu.